SA/Sz 2133/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant St. Sekr. Sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2005r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J.J. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zastępca Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w [...] działając z upoważnienia Starosty [...], decyzją z dnia [...] r., postanowił umorzyć część należności głównej w kwocie [...] zł wraz z naliczonymi do dnia [...] r. odsetkami od kwoty należności głównej w wysokości [...]zł, z tytułu pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy w dniu [...] r., pod warunkiem dokonania przez wnioskodawców dobrowolnej spłaty części należności głównej w kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości 120% stopy oprocentowania kredytu lombardowego naliczanymi od dnia [...] r. i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł, w terminie do dnia [...]r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w dniu [...] r. wniosek o częściowe umorzenie należności z pożyczki został wstępnie rozpatrzony przez Komisję Rady ds. Umorzeń powołaną spośród członków Powiatowej Rady Zatrudnienia. Komisja nie przychyliła się do wniosku strony o umorzenie na warunkach jakie zaproponowała, tj. pod warunkiem dokonania przez stronę dobrowolnej wpłaty części należności głównej w wysokości [...] zł i kosztów procesowych w kwocie [...] zł, a zaleciła aby A.J. dokonała dobrowolnej wpłaty [...] zł co byłoby warunkiem umorzenia pozostałej części należności głównej wraz z odsetkami od tej należności. Powiatowa Rada Zatrudnienia w dniu [...] r., po zapoznaniu się z materiałem zgromadzonym w sprawie oraz stanowiskiem Komisji Rady ds. Umorzeń, pozytywnie zaopiniowała sprawę umorzenia na warunkach przedstawionych przez Komisję Rady ds. Umorzeń. Mając powyższe na względzie organ pierwszej instancji uznał, że wniosek pożyczkobiorczyni, uzupełniony wnioskami poręczycieli, częściowo zasługuje na uwzględnienie w sposób zaopiniowany przez Powiatową Radę Zatrudnienia w [...] Przy podejmowaniu decyzji organ pierwszej instancji wziął pod uwagę: - bardzo trudną sytuację materialną i rodzinną A.J. oraz poręczycieli - Z. S. i M.N., a także trudną przejściowo sytuację finansową w jakiej znalazł się poręczyciel J.J.; - chęć współpracy dłużnika z Urzędem co do spłaty zadłużenia i dokonanie, choć nieregularnie spłat należności pożyczki; - względy społeczne - wysokość dotychczasowych spłat na poczet zadłużenia (ok. [...]. zł). Od powyższej decyzji odwołali się A. J. i J.J. A.J. w swoim odwołaniu zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając, że kwota [...] zł oraz [...] zł zastępstwa procesowego jest dla niej i poręczycieli nie do osiągnięcia do [...] r. Wszyscy znajdują się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, tylko J.J. osiąga dochody, ale poniżej przeciętnego wynagrodzenia. W związku z tym wniosła o częściowe zmniejszenie kwoty do zapłaty lub rozłożenie jej na kilka rat wpłacanych rocznie. J.J. wniósł o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podnosił, że wprawdzie obecnie oboje z żoną pozostają w zatrudnieniu, ale jego rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji z uwagi na wcześniejszy brak pracy oraz związane z tym zadłużenie. Wojewoda decyzją z dnia [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu do dokonania wpłaty orzeczonej kwoty w ten sposób, że zamiast "do dnia [...]r." winno być "do dnia [...] r.", w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzone w sprawie dokumenty, w szczególności dotyczące przeprowadzonych wywiadów społecznych, wskazują na możliwość dochodzenia od jednego z poręczycieli - J.J. - spłat na poczet zadłużenia, a tym samym nie został spełniony warunek umorzenia pożyczki wymieniony w przepisie art. 18 ust. 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie umorzenia części należności oraz argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Jednak po przeanalizowaniu dokumentów obrazujących sytuację materialną pożyczkobiorcy i poręczycieli oraz mając na uwadze okoliczności podnoszone przez J.J. organ odwoławczy uznał za zasadne przesunięcie terminu do dokonania wpłaty kwoty [...] zł wraz z odsetkami oraz kwoty [...] zł na dzień [...] r. Zdaniem organu odwoławczego umożliwi to stronom dopełnienie warunku określonego w orzeczeniu decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że są one chybione, gdyż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika bezpośrednio, że poręczyciele dołączyli się do wniosku w tym samym dniu. Z akt sprawy wynika zaś bezspornie, że J.J. osobiście składał również wnioski w przedmiocie umorzenia zadłużenia. J.J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody . W uzasadnieniu skargi zarzuca, że organ odwoławczy wskazując w decyzji, iż jego zarzuty są chybione bagatelizuje jego skargę. Tymczasem reagując na wezwanie z dnia [...] r. w terminie tj. [...] r. osobiście złożył wniosek o umorzenie zadłużenia w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] dołączając oświadczenia, że wraz z żoną nie mają dochodów z pracy. Natomiast A.J. wniosek o częściowe umorzenie należności z tytułu pożyczki złożyła w dniu [...] r., zobowiązując się do uregulowania części należności głównej w kwocie [...]zł i kosztów zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł. Do jej wniosku dołączyli się Z.S. i M.N. O tych zobowiązaniach skarżący dowiedział się dopiero [...] r., kiedy przybył do Urzędu Pracy w [...]. Powiatowa Rada Zatrudnienia podwoiła kwotę jaką winni dobrowolnie uiścić zobowiązani w stosunku do kwoty zadeklarowanej, ze względu na jego dochody. Skarżący zarzucił również, że złożył pismo do Powiatowej Rady Zatrudnienia z załącznikami, na które nie otrzymał odpowiedzi. Ponadto dodał, że sytuacja materialna jego rodziny nie uległa znacznej poprawie, a stan zdrowia rodziny jest fatalny. Sam przebywał [...] dni na zwolnieniu lekarskim, w tym [...] dni w szpitalu, z zaleceniem dalszego leczenia ambulatoryjnego, które musiał przerwać, gdyż straciłby pracę. Syn ma zapalenie płuc, żona zapalenie oskrzeli. Wydatki związane z leczeniem rodziny są znaczne, dlatego nie podoła tak wielkim obciążeniom finansowym. W związku z tym prosi o zawieszenie spłaty zadłużenia, ponieważ kwota ta w roku [...] nie jest dla niego osiągalna. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja lub postanowienie dotknięte jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego takie orzeczenie. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała w niniejszej sprawie. W przepisie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego ustawodawca ustalił podstawowe elementy decyzji administracyjnej, zaliczając do nich: - oznaczenie organu administracji publicznej, który wydał decyzję, - datę wydania decyzji, - oznaczenie stron lub strony, do których adresowana jest decyzja, - powołanie podstawy prawnej, - rozstrzygnięcie sprawy, - faktyczne i prawne uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy, - pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, - podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Ponadto przepis § 2 art. 107 Kpa wskazuje, że przepisy szczególne mogą określać także inne składnika, które powinna zawierać decyzja. Do takich dodatkowych elementów, najczęściej zamieszczanych w decyzji administracyjnej, należą według ustalonego od dawna poglądu: termin i warunek. Zamieszczenie w decyzji warunku oznacza, że skutki prawne decyzji uzależnione zostały od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Natomiast nie wykonanie przez adresata decyzji warunku skutkować będzie orzeczeniem, na podstawie przepisu art. 162 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, o wygaśnięciu decyzji wydanej z zastrzeżeniem dopełnienia warunku. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji umorzył część należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości [...] zł z tytułu pożyczki udzielonej ze środków Funduszu Pracy, pod warunkiem dokonania przez wnioskodawców dobrowolnej spłaty części należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości 120% stopy oprocentowania kredytu lombardowego naliczanymi od dnia [...] r. i kosztów zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł, w terminie do dnia [...]r. Tymczasem przepis art. 18 ust. 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, stanowiący materialno-prawną podstawę decyzji w sprawie umarzania należności z tytułu pożyczek udzielonych z Funduszu Pracy, nie zawiera postanowień dających podstawę zamieszczania w takich decyzjach jakiegokolwiek warunku. Zdaniem Sądu wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji warunkowej w sytuacji gdy przepis szczególny nie daje podstawy do jego zamieszczenia w decyzji, stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji decyzja organu drugiej instancji również wydana została z naruszeniem prawa, a mianowicie przepisu art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ drugiej instancji rozpatrując bowiem sprawę po wniesieniu odwołania, rozpatruje raz jeszcze tą samą sprawę i zobowiązany jest, jeżeli stan sprawy na to zezwala, zastosować przyznane mu ww. przepisie kompetencje merytoryczno-reformatoryjne. Inaczej mówiąc organ drugiej instancji zobowiązany jest zastosować właściwe przepisy prawa materialnego i zgodnie z tymi przepisami rozstrzygnąć sprawę. Tymczasem Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] w części dotyczącej terminu do dokonania wpłaty orzeczonej kwoty i orzekł o przesunięciu terminu o dwa miesiące, jednocześnie utrzymał w mocy decyzję w pozostałej części. Takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego może być rozumiane tylko w jeden sposób, a mianowicie, że nie zakwestionował on faktu zamieszczenia, mimo braku ku temu podstawy prawnej, przez organu pierwszej instancji w decyzji warunku. W rezultacie należy stwierdzić, ze organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję wydaną z naruszeniem przepisu art. 107 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, czym naruszył przepis art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy, a o kosztach na podstawie przepisu art. 200.