SA/Sz 2142/02
WyrokWSA w Szczecinie2004-09-23
Skład orzekający: Maria Dożynkiewicz, Kazimiera Sobocińska, Kazimierz Maczewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny jest zobowiązany do przeprowadzenia weryfikacji dowodu pochodzenia towaru, jeśli nie ma uzasadnionych wątpliwości co do jego autentyczności lub zawartych w nim danych?Ratio decidendi
Organ celny ma prawo do przeprowadzenia weryfikacji dowodu pochodzenia towaru wyrywkowo lub gdy ma uzasadnione wątpliwości co do jego autentyczności lub statusu pochodzenia. Wynik weryfikacji przeprowadzanej przez władze celne kraju eksportu jest wiążący dla organów celnych kraju importu. W przypadku, gdy wynik weryfikacji negatywnie oceni deklarację eksportera, organ celny ma podstawy do odmowy zastosowania preferencji celnych.Stan faktyczny
Spółka cywilna importowała odzież używaną, deklarując jej pochodzenie z krajów UE na podstawie deklaracji eksportera na fakturze, co pozwoliło na zastosowanie obniżonej stawki celnej. Duńskie władze celne, po przeprowadzonej weryfikacji, stwierdziły, że towary nie są "towarami pochodzącymi" w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego. W związku z tym polskie organy celne uznały zgłoszenie celne za nieprawidłowe i wymierzyły należności celne według stawki konwencyjnej. Spółka wniosła skargę do sądu, kwestionując prawidłowość postępowania weryfikacyjnego i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych oraz prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant: Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004 r. sprawy ze skargi W. J. i M. K. S.C.- H. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę
Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], wydaną
na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w zw. z art. 13 § 1 i § 3 pkt 2, art. 15 § 1 pkt 1, art. 19 § 1
i § 3, art. 83 i art. 85 § 1, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny
(Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1047 ze zm.) art. 13, art. 16
i art. 32 Protokołu Nr 4 stanowiącego załącznik do Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu
Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi,
z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej z dnia 24 czerwca 1997r. (zał. do Dz.U. Nr 104, poz. 662), § 11 ust. 1 i § 13 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być udokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz.U. Nr 130, poz. 851 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej
w S., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w S. z dnia [...]r. [...], wydaną wobec Spółki Cywilnej H. w składzie W. J., M. K.
i Z. K. z siedzibą w S., uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD nr [...] z dnia [...]., na podstawie którego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej,
i wymierzającą dla tego towaru należności celne z zastosowaniem stawki celnej konwencyjnej w wysokości 23,1 %.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że na podstawie ww. zgłoszenia celnego objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towar w postaci odzieży używanej, wobec którego dla wymiaru należności celnych przyjęto obniżoną stawkę celną przewidzianą dla towarów pochodzących z krajów Unii Europejskiej na podstawie dołączonej do zgłoszenia celnego deklaracji eksportera, złożonej na fakturze zakupu nr [...] z dnia [...]. Wskazana faktura wraz deklaracją eksportera została przekazana przez polskie władze celne do weryfikacji władzom celnym państwa eksportera. Pismem z dnia [...]r. Nr [...] duńskie władze celne poinformowały,
że przeprowadzona weryfikacja wykazała, iż towary objęte deklaracją eksportera nie są "towarami pochodzącymi" w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, wobec czego wszczęto z urzędu postępowanie celne, w wyniku którego wydana została przez
Dyrektora Urzędu Celnego w S. decyzja uznająca wskazane zgłoszenie celne
za nieprawidłowe i wymierzająca należności celne dla importowanych towarów
z zastosowaniem konwencyjnej stawki celnej w wysokości 23,1 %, od której to decyzji wniesiono odwołanie.
Wynika dalej z uzasadnienia decyzji Dyrektora Izby Celnej w S.,
że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego odwołania w pełni podzielił on stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii nieprawidłowości spornego zgłoszenia celnego. Organ odwoławczy przywołał na uzasadnienie swego stanowiska postanowienia Protokołu 4 Układu Europejskiego, wskazując, że przewidziany w tym dokumencie tryb weryfikacji dowodów pochodzenia jest jedynym sposobem weryfikacji prawdziwości tych dowodów, a wynik weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportera jest wiążący dla władz celnych kraju importera. Odnosząc się do zarzutu braku ze strony organu celnego należytej weryfikacji dowodu pochodzenia towaru w momencie dokonywania zgłoszenia, podkreślono w tymże uzasadnieniu, że zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt (b) Protokołu 4 deklarację na fakturze może sporządzić każdy eksporter dla każdej przesyłki, której wartość nie przekracza 6.000 EURO, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wynika z tego przepisu, iż dowód pochodzenia w postaci deklaracji na fakturze jest sporządzany bezpośrednio przez eksportera bez ingerencji władz celnych, a więc nie jest weryfikowany przez wyspecjalizowane organy państwa eksportu. Postanowienia tego artykułu w żadnym razie nie przewidują udziału organu celnego przy sporządzaniu deklaracji pochodzenia
na fakturze, a jedynie nakładają na eksportera obowiązek przedłożenia, na żądanie tych władz, wszystkich dokumentów potwierdzających zasadność sporządzenia deklaracji w razie dokonywania późniejszej weryfikacji takiego dowodu pochodzenia. Importer godzący się
na przyjęcie dowodu pochodzenia sporządzonego w postaci deklaracji eksportera
na fakturze musi zatem liczyć się z tym, że oświadczenia eksportera o preferencyjnym pochodzeniu towarów nigdy wcześniej nie były weryfikowane przez władze celne kraju eksportu oraz że weryfikacja taka może nastąpić dopiero po wyeksportowaniu towaru
ze wskazanego kraju pochodzenia, co przewidziane właśnie zostało w przepisach Układu Europejskiego.
Wskazano dalej w uzasadnieniu omawianej decyzji organu odwoławczego,
że działając w granicach prawa również organy celne polskie nie mają obowiązku weryfikowania dowodu pochodzenia, jaki składany jest przez zgłaszającego towary w dniu dokonania zgłoszenia. Stosownie do przepisów art. 60 § 1, art. 64 i art. 65 Kodeksu celnego przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ celny powoduje z mocy samego prawa objęcie towaru procedurą wnioskowaną w zgłoszeniu celnym, na warunkach zadeklarowanych
w tymże zgłoszeniu przez importera, natomiast przepisy art. 70 § 1 i 2 tego Kodeksu przyznają tymże organom prawo do weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru do obrotu na polskim obszarze celnym, zaś uznanie w wyniku tej weryfikacji,
że zgłoszenie celne jest nieprawidłowe rodzi z ich strony obowiązek wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie. Niezależnie od tego przepis art. 83 Kodeksu celnego daje organom celnym prawo do tzw. kontroli postimportowej, przeprowadzonej po zwolnieniu towaru, w ramach której może on m.in. skierować dowód pochodzenia do weryfikacji zagranicznej zgodnie z art. 32 Protokołu 4 Układu Europejskiego.
Nawiązując do podniesionego w odwołaniu twierdzenia, że przeprowadzenie weryfikacji dowodów pochodzenia towaru może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy organy celne kraju importu powezmą uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dowodów lub zawartych w nich danych oraz odnosząc się do związanego z tym zarzutu,
że w rozpatrywanej sprawie takich uzasadnionych wątpliwości organ celny nie wskazał, organ odwoławczy wskazał, iż z postanowień art. 32 Protokołu 4 wynika, że weryfikacja dowodów pochodzenia towaru może być przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. W świetle tych postanowień organ celny ma możliwość weryfikowania dowodu pochodzenia niezależnie od istnienia jakichkolwiek przesłanek uzasadniających weryfikację, natomiast
w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości odnośnie prawidłowości dokumentu
czy też statusu pochodzenia towarów nim objętych obowiązany jest do przeprowadzenia weryfikacji. Nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach kodeksu celnego, ani we wskazanej umowie międzynarodowej, konieczność wyjaśniania podjęcia czynności weryfikacyjnych,
jak to wywodzi się w odwołaniu. Z treści przepisu art. 32 pkt 2 zdanie pierwsze Protokołu 4 wynika jedynie, iż przyczyny wnioskowania o weryfikacje podaje się w razie potrzeby,
zaś ocena tego, czy potrzeba taka zachodzi, należy do organów celnych.
Wynika dalej z uzasadnienia omawianej decyzji ostatecznej, że organ odwoławczy ustosunkował się również do podniesionego w odwołaniu zarzutu naruszenia przez organ celny przepisów art. 209 Kodeksu celnego i leżącego u jego podstaw stwierdzenia,
że odwołująca się strona nie może być uznana za dłużnika w rozumieniu przepisów tego Kodeksu, a tym samym zobowiązana do uiszczenia należności celnych z tytułu przywozu towaru, którego dotyczy zaskarżona decyzja, a to z tego względu, że nie miała i nie mogła mieć wpływu na samo wystawienie, jak i na prawidłowość danych zawartych w dokumentach wystawionych przez osoby i instytucje zagraniczne. Ewentualne działanie strony w dobrej wierze i dołożenie przez nią należytej staranności w uzyskaniu prawidłowych dokumentów pozostaje bez wpływu na ocenę tego, czy zgłoszony przez nią towar w rzeczywistości pochodzi z krajów Unii Europejskiej. Odmowa zastosowania przez organ celny preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej UE nie jest uzależniona od wykazania przez ten organ, że strona działała w złej wierze lub że ponosi winę za przedłożenie nieprawidłowego dowodu pochodzenia towaru, wywiódł organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji, odnosząc się też na koniec do zarzutu, że strona była pozbawiona możliwości udziału
w postępowaniu weryfikacyjnym oraz wyjaśniając podstawy prawne, jakie legły u podstaw zastosowania konwencyjnej stawki celnej.
Organ odwoławczy odniósł się także do zarzutu naruszenia przez decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w S. przepisów art. 120, 121 § 1, art. 123, art. 124, art. 187 § 1
i art. 191 Ordynacji podatkowej, stwierdzając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, W. J. i M. K., reprezentujący spółkę cywilną – H. w S., wnieśli
do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skargę domagając się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w S. z dnia [...] r. Nr [...].
W skardze Spółka podniosła zarzut naruszenia:
1) art. 121 § 1, 122, 123, 124, 149, 151, 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej,
2) art. 13 §1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art. 65 § 5 oraz art. 85 § 1-3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny,
3) art. art. 5, 6, 16, 21, 24 oraz art. 32 Protokołu Nr 4 dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej, stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską,
a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli dnia 16 grudnia 1991r. (Dz.U. z 1994r. Nr 11, poz. 38 ze zm.),
4) przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 158, poz. 1047 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, iż zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 przeprowadzenie przez organ celny weryfikacji świadectwa pochodzenia (deklaracji
na fakturach) może mieć miejsce dopiero wówczas, gdy organy celne kraju importu powezmą uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych świadectw lub zawartych
w nich danych, tymczasem w przedmiotowej sprawie organy celne nie wskazały istnienia uzasadnionych wątpliwości. Według skarżącej Spółki, powodem przeprowadzenia weryfikacji dowodu pochodzenia odzieży była zmiana interpretacji przepisów europejskich, gdyż
we wrześniu 1999r. Komisja Europejska wskazała, że noszenie odzieży może być traktowane wyłącznie jako tzw. czynność niewystarczającej obróbki bądź przetworzenia (czynność minimalna), wskutek czego nie można uznać odzieży używanej (noszonej)
w danym kraju Unii Europejskiej za pochodzącą z tego kraju. Zdaniem Spółki, importerzy odzieży używanej nie mieli i nie mogli mieć wpływu na prawidłowość danych zawartych
w dokumentach wystawionych przez osoby i instytucje zagraniczne, nie można więc im zarzucić braku należytej staranności przy dokonywaniu importu, tym bardziej że kwestia pochodzenia odzieży importowanej nie budziła w tym czasie wątpliwości. W sprawie należało uwzględnić europejskie prawo o odpadach, zwłaszcza rozporządzenie Rady (EEC)
Nr 159/93 z dnia 1 lutego1993r. w sprawie nadzoru i kontroli nad przesyłkami odpadów przesyłanymi wewnątrz oraz poza obszar Wspólnot Europejskich, zgodnie z którymi
– niezależnie od tego, czy noszenie odzieży może być uznane za wystarczającą obróbkę lub przetworzenie, czy też nie – zebrany tekstylny towar stanowi odpad, co oznacza że nie może być eksportowany jako odzież nowa z kodem 61/63 taryfy celnej, ani – o ile nie jest sortowany – jako odzież używana z kodem taryfy celnej 6309. Prawo o odpadach stanowi bowiem, że sortowanie zebranej odzieży używanej jest traktowane jako czynności wystarczającej obróbki lub przetworzenia. Skarżąca Spółka uznała, że na gruncie art. 24 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, którego odpowiednik stanowi art. 17 polskiego Kodeksu celnego, odpady tekstylne są na terenie Unii Europejskiej sortowane i przerabiane w taki sposób, że stanowi to istotny etap wytworzenia w przedsiębiorstwie przystosowanym do tego celu. Ponadto Spółka podkreśliła, że deklaracja umieszczona na fakturze przez eksportera została zaaprobowana przez władze celne, bez sprawdzenia jej w trybie art. 21 ust. 3 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, nie można zatem uznawać importera za dłużnika celnego w postępowaniu o domiar należności celnych. Spółka działała w dobrej wierze,
a – zgodnie z poglądem zaprezentowanym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia
18 listopada 1993r. o sygn. akt III ARN 56/93, OSNCP 1994/5/116 – "zasady państwa prawa wymagają, aby nieuchronne ryzyko pomyłek, błędów lub nawet celowych – bo podjętych
w interesie ogólnym – lecz niekorzystnych dla jednostki działań administracji, nie było przerzucane na te jednostkę wówczas, gdy po jej stronie nie można dopatrzyć się naganności postępowania". Ponadto Spółka podkreśliła, że stanowisko duńskich władz celnych, wyrażone bez żadnego uzasadnienia oraz brak wskazania konkretnych wątpliwości polskich władz celnych we wniosku o przeprowadzenie weryfikacji, nie może być podstawą do odmowy udzielenia importerowi preferencji celnych, tym bardziej że postępowanie weryfikacyjne było prowadzone wadliwie, bo z naruszeniem art. 83 Kodeksu celnego, warunkującym kontrolę postimportową wszczęciem postępowania. Tym samym też, Spółka wskazała na naruszenie wymogu zapewnienia jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 123 Ordynacji podatkowej).
Strona skarżąca podniosła dodatkowo, że odpowiedzialność za dług celny powinna ponosić solidarnie: agencja celna, która dokonała zgłoszenia celnego, jak również eksporter, który wystawił dokumenty potwierdzające preferencyjne pochodzenie sprowadzonej odzieży, a decyzje organów celnych powinny być wydane wobec wszystkich podmiotów jednocześnie, jako odpowiadających solidarnie za dług celny (art. 209 § 3 Kodeksu celnego).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Ponadto, Dyrektor Izby Celnej
w S. wskazał, że w ramach kontroli dokonywanej w trybie art. 83 Kodeksu celnego mieści się również możliwość sprawdzania dokumentów, na podstawie których importer wnioskował o uzyskanie preferencji celnych w postaci obniżonej stawki celnej. W przypadku towarów pochodzących z Unii Europejskiej, których pochodzenie importer udokumentował dowodem pochodzenia w postaci deklaracji eksportera na fakturze, możliwość weryfikacji takiego dowodu pochodzenia wynika także z postanowień art. 32 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Przepis ten wprowadza możliwość wszczęcia procedur weryfikacji dowodów pochodzenia przez władze celne kraju importera wyrywkowo lub, gdy mają one uzasadnione wątpliwości, co do autentyczności dokumentu lub rzetelności informacji dotyczących prawdziwego pochodzenia sprawdzanych produktów. Przeprowadzona na zasadach art. 83 Kodeksu celnego i art. 32 Protokołu Nr 4 weryfikacja przedłożonych przez stronę dowodów pochodzenia spełniała podane w art. 32 Protokołu Nr 4 kryteria i ujawniła stan faktyczny odmienny od zadeklarowanego przez stronę w zgłoszeniu celnym. Władze celne kraju eksportu poinformowały, że deklaracja eksportera na fakturze została wystawiona bezpodstawnie. Wynik weryfikacji dowiódł, iż w przedmiotowej sprawie towary przywiezione na polski obszar celny warunku pochodzenia z krajów Unii Europejskiej nie spełniały.
W świetle powyższego organy celne miały podstawy prawne do uznania, że zadeklarowane w zgłoszeniu celnym pochodzenie towarów, nie odpowiadało rzeczywistości, a to uzasadniało korektę kwoty długu celnego ze stawki celnej obniżonej na konwencyjną stawkę celną.
Niezależnie od powyższego Dyrektor Izby Celnej w S. podniósł także,
że kwestia działania importera w dobrej wierze, czy też dołożenia należytej staranności
w uzyskaniu prawidłowych dokumentów, nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy, odwoływanie się do instytucji prawnej dobrej wiary wchodzi w grę jedynie wówczas, gdy konkretny przepis uzależnia skutki prawne od zachowania dobrej wiary.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi
z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę
– Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem.
Wbrew stanowisku skargi organ celny był uprawniony z mocy art. 83 Kodeksu celnego do przeprowadzenia kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru (kontrola postimportowa), a ponadto podjęcie czynności kontrolnych przez organ nie wymagało wszczęcia postępowania, bowiem dopiero w razie ustalenia, że zgłoszenie celne oparte było o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę wynik postępowania weryfikacyjnego, tzn. wszczyna i przeprowadza postępowanie celne, a następnie wydaje decyzję na podstawie art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego przed upływem 3 lat od przyjęcia zgłoszenia celnego (art. 65 § 5).
W rozpatrywanej sprawie powołane wyżej przepisy nie zostały naruszone, jak również Sąd nie stwierdził naruszenia innych wskazanych w skardze przepisów prawa.
Podstawą wnioskowanej przez importera w zgłoszeniu celnym obniżonej stawki celnej były reguły preferencyjnego pochodzenia towaru określone w postanowieniach Układu Europejskiego będącego umową międzynarodową, ratyfikowaną i ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Nr 11 z 1994r., pod poz. 38, oraz stanowiący integralną część Układu Europejskiego Protokół Nr 4, zmieniony Porozumieniem podpisanym w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r.
(Dz.U. z 1997r. Nr 104, poz. 662 ).
Układ Europejski należy do kategorii umów międzynarodowych, o których mowa jest w art. 241 ust.1 Konstytucji i ma zagwarantowane pierwszeństwo stosowania przed przepisami prawa krajowego z mocy art. 91 Konstytucji. Pierwszeństwo w stosowaniu przepisów prawa, do których zalicza się umowy międzynarodowe, wynika także
z następujących przepisów Kodeksu celnego: art. 2 § 2, art.13 § 3 pkt 4 i § 4, art. 20 § 1 i 2. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów pochodzących z Unii Europejskiej, wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się
w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełnienia warunków uzyskiwania pochodzenia dla korzystania z omawianej preferencji celnej oraz sposobu dokumentowania tego pochodzenia.
Art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego przewiduje, że w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów Protokołu, władze celnej kraju importu zwracają się
o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą umożliwiać ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i, czy towar można uznać za pochodzący z Unii Europejskiej. Jeżeli odpowiedź umożliwia wyraźne ustalenie, że sprawdzana deklaracja eksportera, zamieszczona na fakturze, nie spełnia kryteriów przewidzianych przepisami Protokołu Nr 4, gdyż została wystawiona dla odzieży używanej, która nie spełnia unijnego, preferencyjnego pochodzenia towaru, to władze celne kraju importu odmawiają, jeżeli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Zauważyć również należy – co podnosił
w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S. – że postępowanie weryfikacyjne toczy się w kraju eksportera, a jego stroną jest eksporter towaru, który na podstawie przepisów art. 21 Protokołu Nr 4 samodzielnie, bez udziału organów celnych, wystawia dowód pochodzenia w formie deklaracji na fakturze oraz bierze na siebie odpowiedzialność za prawidłowość ustalenia statusu pochodzenia towaru i rzetelność deklaracji. W toku postępowania weryfikacyjnego władze celne kraju eksportu mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą. Przepisy Protokołu Nr 4 nie wymagają uzasadnienia ani wniosku
o weryfikację, ani też wyniku weryfikacji, czy też wyjaśnienia w oparciu, o jakie zasady władze celne dokonujące weryfikacji jej dokonały. Oznacza to, iż polskie organy celne nie mają możliwości ingerowania w metody działania zagranicznych służb celnych dokonujących sprawdzenia, ani kwestionowania uzyskanych oficjalna drogą wyników weryfikacji, tym bardziej, że nie posiadają podstaw prawnych, aby domagać się od władz weryfikujących szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób władze te ustaliły, iż deklaracja na fakturze nie stanowi prawidłowego dowodu pochodzenia, uprawniającego do zastosowania obniżonych stawek celnych.
W pełni należy również podzielić pogląd organów celnych odnoszący się
do zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu weryfikacyjnym, zgodnie z którym, weryfikacja dowodu pochodzenia, oparta o tryb art. 32 Protokołu Nr 4, przeprowadzana jest na zasadzie współpracy organów celnych Państw Stron Układu Europejskiego. Dopiero wynik weryfikacji wskazujący, iż podmiotowi dokonującemu importu bezpodstawnie przyznane zostały preferencje celne, przewidziane Protokołem nr 4, uzasadnia wszczęcie postępowania celnego, w którym stronie należy zapewnić czynny udział. Na tym więc etapie materializuje się zasada czynnego udziału strony w postępowaniu celnym (art. 123 Ordynacji podatkowej).
Z powyższych regulacji wynika jednoznacznie, że do przeprowadzenia weryfikacji uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu, a wynik tej weryfikacji jest wiążący dla organów celnych kraju importu. Unormowanie zagadnienia weryfikacji dowodów pochodzenia w art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ma charakter zupełny, przez
co wyłączone jest stosowanie w tym zakresie przepisów Kodeksu celnego, jak i Ordynacji podatkowej.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z 21 kwietnia 2004r. sygn. akt GSK 61/04, wyrok
z 28 kwietnia 2004r., sygn. GSK 44/04).
Nieuprawiony jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego niezastosowanie i brak przyjęcia,
że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych i że odpowiedzialność powinny ponosić solidarnie z importerem także agencja celna i eksporter. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku powstania długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji, gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna.
W sprawie będącej przedmiotem orzekania zgłoszenie celne SAD zostało przyjęte przez organ celny w dniu [...] r., natomiast decyzja Dyrektora Urzędu Celnego
w S., podjęta w wyniku weryfikacji tych zgłoszeń celnych, została wydana w dniu
[...] r. i doręczona wspólnikom Spółki w dniach [...] r., a zatem przed upływem 3-letniego terminu określonego w art. 65 § 5 Kodeksu celnego.
Reasumując, uznać należy, że w rozpatrywanej sprawie organy celne zasadnie uznały wymienione w zaskarżonej decyzji zgłoszenie celne za nieprawidłowe i odmówiły zastosowania obniżonej stawki celnej, bowiem wynik weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportera nie potwierdził pochodzenia towaru z Unii Europejskiej,
jak również nie zaistniały inne, wyjątkowe okoliczności.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło