SA/Sz 2149/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004r. sprawy ze skargi M. i P. N. oraz J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej /. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta w [...]z dnia [...]. Nr [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r., Nr [...]Przewodniczący Zarządu Miasta [...]działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209) odmówił M. i P. N. oraz J. N., zam. w [...]przy ul. [...], nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...], położonej w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. Według ustaleń dokonanych przez organ I instancji przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 08 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). Następnie, decyzją z dnia [...]r., Nr [...]Zarząd Gospodarki Terenami w [...]przyznał M. i P. N. oraz J. N. prawo nabycia przedmiotowej nieruchomości w oparciu o przepisu ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) w oparciu o którą to decyzję, aktem notarialnym [...]., zawarta została w dniu [...]r. umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Przywołując treść art. 1 ust. 1 w/w ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz znajdujące się w nim odesłanie do dekretu z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) organ uznał, że wskazanego przepisu nie można zastosować do wnioskowanego przez M. i P. N. oraz J. N. nieodpłatnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ponieważ dekret ten dotyczy regulacji prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. i P. N. oraz J. N. zakwestionowali zaprezentowaną w decyzji wykładnię art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zdaniem odwołujących się, odesłanie do dekretu wskazanego w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy określa, zgodnie z intencją ustawodawcy, tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych (tj. Ziem Odzyskanych), a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Według stron, intencją prawodawcy było nadanie uprawnień do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo użytkowania wieczystego przed 27 maja 1990 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustawa z 26 lipca 2001 r. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które mają charakter rolny lub zostały zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego. Mając na uwadze fakt, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wskazana we wniosku działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym i nie stanowi działki rolnej, Kolegium stwierdziło, że nieruchomość ta nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego M. i P. N. oraz J. N. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. W ocenie skarżących, odmowa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i wynika z dokonania niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust.1 cyt. ustawy. Ponawiając w całości argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, przedstawiając sposób dokonanej wykładni gramatycznej w/w przepisu wyrazili stanowisko, że użyte przez ustawodawcę sformułowania precyzyjnie wskazują, że uprawnionymi do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001 r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r., czyli na Ziemiach Odzyskanych i są zabudowane na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne. Interpretacja zastosowana zaś przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie może prowadzić do obejścia ustawy, której wyraźnym celem było uwłaszczenie znaczącej grupy użytkowników wieczystych nieruchomości położonych na terenach województw zachodniej i północnej Polski. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na niewłaściwą wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść i redakcja powyższego przepisu spowodowały powstałe w sprawie rozbieżności interpretacyjne. Dyrektywny percepcyjnej fazy wykładni jako wyjściową podstawę zrozumienia wyrażeń normokształtnych przyjmują użycie interpretacyjnych dyrektyw językowych (por. M. Zieliński "Wykładnia prawa. Zasady. Reguły. Wskazówki." Wyd. LexisNexis, Warszawa 2002 r., s. 309 i nast). Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być zatem ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 23 października 2001 r.) użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 06 września 1951 r. oraz spełniające dodatkowe warunki (tj. gdy są: i) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowią nieruchomości rolne). Zatem użyty zapis "wymienionych w dekrecie z 06 września 1951 r. ..." stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Sąd nie podzielił dokonanej przez organy obu instancji wykładni, wedle której, odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 06 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, oparte więc zostały na niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 w/w ustawy.