SA/Sz 2175/02

WyrokWSA w Szczecinie2004-06-17

Skład orzekający: Sędzia NSA E. Makowska, Sędzia NSA S. Kłosowski, Sędzia NSA M. Kowalewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo poinformował stronę o skutkach odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie informując strony w sposób należyty i wyczerpujący o prawnych i faktycznych okolicznościach, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, w szczególności o skutkach odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, które stanowiło podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Wobec tego zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. T. odmówiono przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Organ pierwszej instancji i Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymały w mocy decyzję o odmowie, powołując się na przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych, które dopuszczają odmowę przyznania dodatku w przypadku braku współpracy wnioskodawcy w ustaleniu faktycznego stanu majątkowego. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzje, twierdząc, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie nakłada obowiązku składania takich oświadczeń i że organy dokonały samowolnej zmiany przepisów.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska, Sędziowie NSA S. Kłosowski, M. Kowalewska (spr.), Protokolant B. Majewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]z dnia [...]. Nr [...], II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz skarżącego W. T. kwotę [...] zł /[...]złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]odmówił przyznania W. T. zam. w [...]ul. [...]dodatku mieszkaniowego. Odmowę uzasadniono tym, iż wykazane dochody rodziny są nieadekwatne do ponoszonych miesięcznych wydatków. Podstawową przesłanką odmowy przyznania dodatku była odmowa złożenia przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie majątkowym. W odwołaniu od powyższej decyzji W. T. podniosła, iż ponieważ pracownik socjalny może żądać oświadczenia o stanie majątkowym, lecz nie musi, tak ona może, ale nie musi podać swojego stanu majątkowego. Zdaniem odwołującej się, oświadczenie takie jest dobrowolne a nie obligatoryjne. W ocenie strony, jej rodzina z uwagi na niskie dochody kwalifikuje się do przyznania dodatku mieszkaniowego. Decyzją organu czuje się pokrzywdzona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...]. utrzymało w mocy decyzję organu 1 instancji. Zdaniem Kolegium w myśl obowiązującej od 1 stycznia 2002 r. ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych / Dz. U. Nr 71, poz. 734/ w tym zgodnie z przepisem art 7 ust. 3, w przeciwieństwie do nie obowiązującej już ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych, organ ma możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i odmowy przyznania dodatku w przypadku, gdy ustali że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. W przypadku wystąpienia wątpliwości, organ ma prawo sprawdzić, jaka jest faktyczna sytuacja majątkowa występującego o przyznanie dodatku. Na żądanie pracownika przeprowadzającego wywiad środowiskowy, osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku, ma ustawowy obowiązek złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. W przedmiotowej sprawie organ ustalił, że W. T. w załączonej do wniosku deklaracji o wysokości dochodów oświadczyła, że gospodarstwo domowe składa się z czterech osób zaś dochody gospodarstwa za okres od [...] r. do [...]r. wynoszą [...]zł. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, daje podstawę do stwierdzenia, iż organ I instancji zgodnie z przepisami prawa, odmówił przyznania W. T. dodatku mieszkaniowego. Okolicznością która posłużyła organowi do wydania decyzji niekorzysytnej dla strony, była m.in. odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym gospodarstwa o dodatkach mieszkaniowych. W treści art. 7 ust. 4 nakazuje organowi wdanie decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego, w przypadku odmowy złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie W. T. z dnia [...]r. w którym oświadczyła, że nie złoży oświadczenia o stanie majątkowym. Zdaniem organu, wobec niemożności ustalenia faktycznego dochodu rodziny w wyniku świadomej odmowy ze strony W. T. podania stanu majątkowego, zgodnym z przepisami prawa, stało się wydanie decyzji o odmowie przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie W. T. wniosła o uchylenie w całości decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Zdaniem skarżącej na mocy ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie ma żadnej mowy o sytuacji posiadania majątku, oszczędności, zasobności materialnej ubiegającego się o dodatek itd. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych dokładnie określa warunki jego uzyskania. W tych okolicznościach skoro Kierownik MOPS w [...], domaga się uzyskania statusu materialnego, zasobności, złożenia oświadczenia, to działania te są niezgodne z ustawą o dodatkach mieszkaniowych. Ponieważ tych czynności nie ma w ustawie i dzienniku ustaw itd. oba organy dokonały zmiany ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez zmuszanie złożenia oświadczeń o statucie materialnym. Obie instytucje OPS w [...]i SKO w [...]dokonały połączeń pomocy społecznej z dodatkiem mieszkaniowym, dlatego dokonano naruszenia prawa i ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest zasadna, chociaż z innych niż wskazanych przez skarżącą przyczyn. Właściwość Sądu ustalono na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu Administracyjnego zauważyć należy, że zgodnie z art. 8 i 9 kpa organy administracji publicznej obowiązane są: prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywatela do organów Państwa; do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734), upoważniony przez organ pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy może zażądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: ruchomości i nieruchomości, zasobów pieniężnych. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W przedmiotowej sprawie upoważniony przez organ pracownik socjalny przeprowadzający wywiad, stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zażądał od W. T. złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, informując jednocześnie o odpowiedzialności za fałszywe zeznania określonej w art. 233 § 1 kk oraz o prawie odmowy składania zeznań, wynikającym z art. 83 kpa. Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 kpa i to w sytuacji, gdy zgodnie z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. W myśl art. 9 kpa należało poinformować skarżącego o skutkach nie złożenia wymaganego przez pracownika socjalnego oświadczenia, albowiem miało ono istotne znaczenie dla ustalenia jej praw, było też szczególnie wymagane, gdy się zważy, że powodem odmowy przyznania dodatku jest fakt odmowy złożenia przedmiotowego oświadczenia. Organ uchybiając temu obowiązkowi naruszył art. 9 kpa. Tę okoliczność tj. stan majątkowy W. T., jako istotną dla rozstrzygnięcia, należało wyjaśnić przy zachowaniu wymogu poinformowania strony o skutkach nie złożenia stosownego oświadczenia. Z powyższego wynika, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 9, art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, co skutkuje ich uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec zaskarżenia decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności uchylonych decyzji stosownie do art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zbędne.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło