SA/Sz 2239/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Zofia Przegalińska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę. A. S. w dniach [...] r., [...] r. i [...] r. dokonała zgłoszenia celnego odzieży używanej sprowadzonej z N. wnioskując o zastosowanie preferencyjnej, obniżonej stawki celnej na podstawie deklaracji eksportera o unijnym pochodzeniu towaru zamieszczonych na fakturach zakupu załączonych do zgłoszeń celnych Nr [...], [...], [...]. Towar objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym zgodnie z wnioskiem. Następnie organ celny podjął czynności zmierzające do weryfikacji dowodów unijnego pochodzenia sprowadzonych towarów.. Z informacji uzyskanej od Niemieckich władz celnych w piśmie z [...] r. wynikało, iż przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Wobec powyższego Dyrektor urzędu Celnego w S. wszczął postępowanie w sprawie, a następnie, w dniu [...] r. wydał decyzję, w której uzna przytoczone na wstępie zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz wysokości długu celnego i określił jego wysokość według stawki autonomicznej 60% podwyższonej o 100 % przyjmując, że kraj pochodzenia towaru jest nieznany. Prezes Głównego Urzędu Ceł, w wyniku rozpoznania odwołania importerki częściowo je uwzględnił obniżając wymiar cła do wysokości stawki autonomicznej 60%, bez podwyższenia o 100%, przyjmując, że istniały podstawy do ustalenia niepreferencyjnego pochodzenia towaru z N. W pozostałym zakresie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko, że zasadnie odmówiono skarżącej przyznania preferencji celnych . W motywach orzeczenia wyjaśniono, że przepisy rozporządzenia R.M. z [...] r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej /Dz.U. Nr 158, poz. 1047/ oraz art. 13 i 16 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego, zmienionego Porozumieniem między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi, podpisanym w Brukseli 24 czerwca 1997r, /Dz.U. Nr 104 poz. 662/ wprowadziły możliwość zastosowania obniżonych stawek celnych w przypadku kumulatywnego spełnienia następujących warunków: - pochodzenia towaru z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokółu Nr 4, - udokumentowania pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem EUR 1 lub - jak w rozpatrywanym przypadku - deklaracją eksportera na fakturze, - bezpośredniego przywozu towaru z kraju pochodzenia do Polski. Jednocześnie w art. 32 Protokołu Nr 4 przewidziano możliwość dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towaru przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia towaru lub spełnienia innych wymogów tego Protokołu Weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 Protokołu Nr 4 U.E., przez władze celne eksportu jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru, a jej wynik jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Tym samym - wyjaśnia organ odwoławczy - negatywny wynik weryfikacji dowodów pochodzenia towarów zgłoszonych przez skarżącą uzasadniał odmowę zastosowania preferencyjnej, obniżonej stawki celnej. Odnośnie zarzutu odwołania, że prowadzono postępowanie weryfikacyjne bez udział strony i przed wszczęciem postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie było to postępowanie administracyjne w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, lecz z stanowiło czynności kontrolne po zwolnieniu towaru, o których mowa w art. 83 Kodeksu celnego, które nie są obwarowane wymogiem wszczęcia postępowania, Weryfikację przeprowadzają władze celne kraju eksportu wobec eksportera bez udziału importera Dopiero negatywny wynik tej weryfikacji uzasadniał wszczęcie postępowania administracyjnego przez władze celne kraju importu wobec importera, Odnosząc się do wniosku strony o zażądanie przeprowadzenie dowodu ze wskazanego orzeczenia Sądu Finansowego w Dusseldorfie, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie był on dopuszczony, gdyż w świetle art. 32 Protokołu Nr 4 jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towarów jest weryfikacja przeprowadzona przez władze celne kraju eksportu Od decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł A. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego /[...] r./ domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa: * art. 2, 87, 89 ust.. 1 pkt 2 i 5 w związku z art. 217 Konstytucji RP poprzez nałożenie obowiązku zapłaty cła na podstawie Protokołu Nr 4 stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego mimo że ratyfikacja nastąpiła bez zgody ustawowej, w związku z czym nie ma mocy prawnej, * art. 210 § 1 pkt 6 i 8 ordynacji podatkowej przez pominięcie w uzasadnieniu powodów zmiany stawki ze 120% na 60%, * art. 121 § 1,art. 122, art., 125 § 1 art. 180, oraz art. 187 § 2 w zw. z art. 216 i art. 188 Ordynacji podatkowej przez nierozpoznanie wniosków dowodowych, co pozbawiło stronę czynnego udziału w sprawie i należyte jej wyjaśnienie, * art. 27 Protokołu Nr 4 U.E. przez uznanie, że orzeczenie niemieckiego Sądu Finansowego nie jest dowodem przy ocenie dowodu pochodzenia towaru, * art. 32 ust, 6 Protokołu Nr 4 U E. przez odmowę preferencji mimo istnienia wyjątkowych okoliczności, * art. 233 § 1 pkt 2 lit., a Ordynacji podatkowej przez częściowe uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji w zakresie naliczenia cła * art. 209 § 3 kodeksu celnego przez uznanie skarżącej za dłużnika, mimo, że nie wiedziała ona, ani przy dołożeniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że deklaracja eksportera nie odpowiada rzeczywistości. Dodatkowo na rozprawie pełnm. skarżącej zarzucił naruszenie art. 65 § 5 Kodeksu celnego przez wydanie decyzji w II instancji po upływie 3 lat od zgłoszeń celnych. Prezes GUC wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie, będąc właściwym do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. / zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Wbrew stanowisku skargi ratyfikacja Układu Europejskiego odbyła się za zgodą ustawową wyrażoną w ustawie z 4 lipca 1992 r. o ratyfikacji Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, sporządzonego w Brukseli z dnia 16 grudnia 1991r. /Dz.U. z 1994r Nr 60, poz. 302/ Protokół Nr 4 stanowi integralną część Układu Europejskiego, zaś jego zmiana dokonana Porozumieniem podpisanym Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. /Dz. U, Nr 104, poz. 662/ nie wymagała odrębnej zgody ustawowej. Zatem, zgodnie z art. 241 § 1 i art. 91 Konstytucji RP, Układ Europejski , będący umową międzynarodową dotyczącą problematyki określonej w art. 89 Konstytucji, miał pierwszeństwo stosowania do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przed Kodeksem celnym i Ordynacją podatkową. Pierwszeństwo stosowania przepisów Układu Europejskiego, jako umowy międzynarodowej, wynika także z przepisów Kodeksu celnego: art. 2 § 2, art. 13 § 3 pkt 4, art.. 20 § 1 i 2. Oznacza to, że w odniesieniu do przywozu z zagranicy towarów "pochodzących" wnioskowanych do obniżonej stawki celnej, prawo krajowe stosuje się w ograniczonym zakresie, z wyłączeniem tej części postępowania, która dotyczy spełnienia warunków dla korzystania z tej preferencji celnej i sposobu dokumentowania pochodzenia oraz weryfikacji dowodów. Regulacja prawna w omawianym zakresie zawarta jest w Protokole nr 4 U. E. dotyczącym definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej. Art. 32 tego Protokołu przewiduje możliwość dodatkowej wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towaru, do przeprowadzenia której uprawnione są wyłącznie władze celne kraju eksportu. Uprawnienie władz celnych kraju importu do weryfikacji dowodów pochodzenia towaru jest ograniczone i sprowadza się do badania formalnej poprawności dowodu /deklaracji/ W przypadku wątpliwości co merytorycznej zgodności deklaracji z rzeczywistością władze celne kraju importu zwracają się do władz celnych kraju eksportu o przeprowadzenie weryfikacji tego dowodu i są związane otrzymaną informacją. Tryb weryfikacji dowodów przewidziany w art. 32 Protokołu Nr 4 U. E. wyłącza możliwość dowodzenia unijnego pochodzenia towaru w inny sposób, z tego względu wnioskowany dowód z orzeczenie niemieckiego sądu Finansowego był niedopuszczalny zaś niewydanie postanowienia o odmowie dopuszczenia tego dowodu nie stanowi uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Ponieważ wynik weryfikacji deklaracji pochodzenia towarów sprowadzonych przez skarżącą nie potwierdził ich "pochodzenia" w rozumieniu Protokołu Nr 4 U.E. organy celne, będąc związane tym wynikiem, zasadnie odmówiły przyznania preferencji celnej. Wbrew stanowisku skarżącej nie istniały też żadne wyjątkowe okoliczności w rozumieniu art. 32 ust. 6. Chybionym w zupełności jest też podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy celne norm przepisu art.. 209 § 3 Kodeksu celnego przez jego nie zastosowanie i brak przyjęcia, że wobec działania strony skarżącej w dobrej wierze co do prawdziwości deklaracji eksportera jest ona zwolniona z obowiązku uiszczenia niedoboru należności celnych. Wskazać tu należy, że z przepisu tego wynika przede wszystkim, że w przypadku długu celnego w przywozie dłużnikiem jest składający zgłoszenie celne, zaś w sytuacji gdy zgłoszenie celne złożone zostało przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną) dłużnikiem jest, obok tego przedstawiciela, również osoba, na rzecz której składane jest zgłoszenie celne. Za dłużników zostają też uznane osoby, które dostarczyły nieprawdziwe dane wymagane do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć o nieprawdziwości tych danych, a w wyniku takiego zgłoszenia należności celne nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna. Z przytoczonych norm nie wynika bynajmniej, że uznanie za dłużnika osoby dostarczającej nieprawdziwych danych stanowiących podstawę zgłoszenia celnego zwalnia z obowiązku pokrycia tego długu osobę zgłaszającą lub osobę, na rzecz której zgłoszenie celne zostało złożone przez przedstawiciela pośredniego (agencję celną), regulacja ta wskazuje natomiast, iż odpowiedzialność za ten sam dług celny w określonych warunkach ciążyć może na kilku osobach równocześnie i że stosownie do art. 221 Kodeksu celnego odpowiedzialność ich jest solidarna. Za nieuzasadniony uznać także należało podniesiony w uzupełnieniu skargi zarzut przedawnienia prawa do wydania przez organ celny decyzji uznającej zgłoszenie celne za nieprawidłowe. Jak to już wyżej wskazano, weryfikacja przyjętego zgłoszenia celnego przez organ celny, o jakiej to weryfikacji mowa jest w art. 70 § 1 Kodeksu celnego, nastąpić może zarówno przed zwolnieniem towaru, jak i po dokonaniu tej czynności w ramach tzw. kontroli postimportowej (art. 83) Uznanie przez organ celny, że przyjęte zgłoszenie celne jest nieprawidłowe, nakłada na ten organ obowiązek wydania stosowanej decyzji, która jednakże nie może zostać wydana, jak wynika to z przepisu art. 65 § 5 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego Jakkolwiek postępowanie celne, jak każde postępowanie administracyjne, jest postępowaniem dwuinstancyjnym, którego istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzyganie tej samej sprawy, raz przez organ celny pierwszej instancji i powtórnie - w przypadku wniesienia odwołania - przez organ odwoławczy, to jednakże zarówno wykładnia językowa ostatnio wskazanego przepisu, jak i jego wykładnia celowościowa prowadzą do wniosku, że trzyletni termin do wydania decyzji weryfikującej zgłoszenie celne odnosi się wyłącznie do decyzji organu celnego pierwszej instancji. Zważywszy, że wydanie takiej decyzji nastąpić może nie tylko w wyniku postępowania wszczętego z urzędu, ale również na wniosek strony, przyjęcie tezy, iż trzyletni okres przedawnienia prawa do wydania decyzji odnosi się również do decyzji organu odwoławczego, prowadziłoby do sytuacji, w której strona na skutek dalszego upływu czasu (np. wobec przewlekłości postępowania odwoławczego) pozbawiona zostałaby możliwości skutecznej kontroli odwoławczej niekorzystnej dla siebie decyzji organu celnego pierwszej instancji podjętej przez upływem tego okresu. Jakkolwiek zakreślenie trzyletniego terminu do wydania decyzji weryfikującej przyjęte zgłoszenie celne ma niewątpliwie na celu usunięcie stanu niepewności, wynikającego z samej możliwości skorygowania takiego zgłoszenia, to jednakże cel ten osiągnięty już zostaje przez wydanie decyzji organu celnego pierwszej instancji, zaś pozostawanie w tym stanie nada! w wyniku złożenia odwołania jest konsekwencją swobodnego wyboru podmiotu nie godzącego się z tym rozstrzygnięciem. Zarzut skargi nie wyjaśnieniena przyczyn obniżenia stawki celnej ze 120% na 60% należy skwitować odesłaniem pełnomocnika skarżącej do uważnej lektury uzasadnienia zaskarżonej decyzji na str. [...]. Reasumując, zarzucane naruszenie przepisów prawa w sprawie nie występuje, wobec czego skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.