SA/Sz 2252/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska (spr.), Sędziowie NSA S. Kłosowski, M. Kowalewska, Protokolant B. Majewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...]. wydaną na podstawie art. 27 ust.1, art. 43 ust.1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. /Dz.U. z 1998r. nr 64, poz.414 z późn.zm./, działając z upoważnienia Rady Miejskiej w [...]z dnia [...]., po rozpatrzeniu wniosku A. T. z dnia [...]r. - odmówił przyznania świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Z ustaleń organu zawartych w uzasadnieniu decyzji wynika, że rodzina wnioskodawczyni składa się z czterech osób /dwoje dzieci/. A. T. nie pracuje zawodowo, zajmuje się wychowaniem syna A., którego Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia [...]r. zaliczył do osób niepełnosprawnych i orzekł o konieczności sprawowania stałej, bezpośredniej, osobistej opieki nad dzieckiem i jego pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienie przez matkę. Na dochód rodziny składa się dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni ogólnej [...] ha fizycznych, co stanowi [...]ha przeliczeniowych oraz zasiłek pielęgnacyjny na syna A. Kierownik Ośrodka wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 2a ust.2 ustawy o pomocy społecznej, na użytek ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 210 zł, a zatem łączny dochód rodziny wynosi [...]zł natomiast kryterium dochodowe rodziny ustalone zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy stanowi kwota [...]zł. Powołując się na treść art. 27 ust.1 w związku z art. 4 ust.1 ustawy o pomocy społecznej organ stwierdził, że dochód rodziny przekracza kwotę [...]zł stanowiącą wysokość półtorakrotnego kryterium dochodowego przewidzianego dla rodziny wnioskodawczyni, a zatem brak jest podstaw do przyznania zasiłku stałego. Od powyższej decyzji odwołała się A. T. zarzucając organowi I instancji przyjęcie błędnej podstawy wysokości dochodu z posiadanego gospodarstwa rolnego o pow. [...]ha i na tę okoliczność powołała się na przedstawione zaświadczenie Urzędu Miejskiego w [...]z dnia [...]. stwierdzające, że dochodowość roczna z tego gospodarstwa wynosi [...]zł. Podniosła ponadto, że nawet przy uwzględnieniu zasiłku pielęgnacyjnego, wysokość dochodu rodziny jest dużo niższa niż przyjęta przez organ I instancji, zwłaszcza że organ nie uwzględnił wydatków i opłat ponoszonych na utrzymanie czteroosobowej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 27 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej /tekst jedn. Dz.U. Nr 64, poz. 414 z 1998r. z późn.zm./ oraz w oparciu o obwieszczenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002r. w sprawie wskaźnika waloryzacji kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia niezależnych świadczeń pomocy społecznej od 1 czerwca 2002r. /MP Nr 19, poz. 338/, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art.27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art.6b ust.3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych /Dz.U. Nr 123, poz.776 z póź.zm/, przy czym za osobę pozostającą w zatrudnieniu, zgodnie z art.2a ust. 1 pkt 3a ustawy, rozumie się również osobę prowadzącą działalność w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, w tym rolnika. Z akt sprawy wynika, że stan zdrowia syna A. wg orzeczenia o niepełnosprawności wymaga sprawowania nad nim stałej bezpośredniej, osobistej opieki i pielęgnacji w zakresie uniemożliwiającym podjęcie przez matkę zatrudnienia. Decyzję odmawiającą przyznania zasiłku stałego organ I instancji uzasadnił nie spełnieniem kryterium dochodowego, bowiem miesięczny dochód rodziny obliczony zgodnie z art.2a ust.2 ustawy, z posiadanego gospodarstwa rolnego /[...]ha przeliczeniowego x 210 zł / z uwzględnieniem zasiłku pielęgnacyjnego /[...]zł / wynosi [...] zł i przekracza 1,5 krotną wysokość kryterium dochodowego obliczonego zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy, która to kwota dla rodziny wnioskodawczyni wynosi [...]/ , zgodnie ze stawkami obowiązującymi od 1.06.2002. Zatem odwołująca się nie spełnia warunków kwalifikujących do uzyskania pomocy w trybie przepisów art.27 ust. 1 ustawy. Organ odwoławczy wyjaśnił dalej, że przepis art.27 ust. 1 ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ nie ma możliwości przyznania tej formy świadczenia osobie, która nie spełnia wszystkich wymienionych w nim warunków. Podnoszony przez odwołującą się zarzut co do błędnego obliczenia dochodu rodziny nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym, bowiem organ I instancji obliczając dochód rodziny zobowiązany był uwzględnić przepis art.2a ust.2 ustawy, który stanowi, iż na użytek ustawy, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 210 zł, a dochody uzyskiwane przez rodzinę z gospodarstwa rolnego oraz źródeł pozarolniczych / w tym zasiłek pielęgnacyjny/ sumuje się. Powyższą decyzję ostateczną zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. T. domagając się jej uchylenia. Skarżąca, podobnie jak wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych co do dochodu rodziny uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego oraz zarzut nieuwzględnienia wydatków ponoszonych na utrzymanie rodziny, wykazanych w dołączonym do skargi piśmie z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko zajęte w decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana pod względem jej zgodności z prawem /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002.r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269/wykazała, że skarga jest niezasadna, bowiem decyzja ta nie narusza prawa. Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego stanowi, wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 27 ust.1 ustawy z dnia 29 listopad 1990r. o pomocy społecznej /tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn.zm./. Przepis ten, w dacie orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]tj. w dniu [...]r. brzmiał następująco: "Zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6"b" ust.3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych". Określone w cytowanym przepisie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do zasiłku stałego nie mogą być interpretowanie dowolnie, a przeciwnie, wykładane powinny być w zgodzie z pozostałymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Ustawa ta w art. 2a zawiera słowniczek pojęć i wyrażeń w niej użytych /tzw. definicje ustawowe/. Wśród nich /art. 2a ust.2/ ustawodawca zawarł definicję dochodu rodziny. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych , składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych, chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynika to z powyższego przepisu, przy ustalaniu dochodu rodziny nie pomniejsza się sumy składników dochodu o wydatki ponoszone na utrzymanie rodziny, koszty eksploatacji mieszkania, wydatki na żywność, odzież, leczenie. Dlatego zarzut skargi podważający zasadność braku odliczeń tego typu wydatków ponoszonych przez rodzinę skarżącej jest bezpodstawny. Chybiony okazał się również zarzut błędu w obliczeniu dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. W myśl art. 2a ust.2 ustawy o pomocy społecznej w powiązaniu ze wskazanym w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002r. /MP Nr 19, poz. 338/ "na użytek ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 210 zł. Dochody uzyskiwane przez rodzinę z gospodarstwa rolnego ze źródeł pozarolniczych sumuje się". Przedłożone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zaświadczenie z dnia [...]. podpisane przez Inspektora ds. Księgowości Podatkowej Urzędu Miejskiego w [...] przydatne być mogło wyłącznie dla ustalenia powierzchni gospodarstwa rolnego /[...]ha przeliczeniowego/. Wskazana natomiast w tym zaświadczeniu dochodowość roczna [...]zł /przy stawce [...] zł,/ha / zgodnie z prawem nie została uwzględniona przez organ odwoławczy skoro - jak to już zostało wskazane wyżej - dla potrzeb ustawy o pomocy społecznej miesięczny dochód z gospodarstwa stanowi iloraz kwoty 210 zł i ilości hektarów przeliczeniowych. W tej sytuacji Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.