SA/Sz 2252/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński (spr.), Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant J. Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004r. sprawy ze skargi M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r., Nr [...], wydaną z powołaniem się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza z dnia [...] roku, Nr [...], odmawiającej M.A. umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000, należnego od nieruchomości położonej w S. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, iż M.A. zwrócił się w dniu [...] r. do Burmistrza z wnioskiem o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za lata 1996-2000 w łącznej wysokości [...] zł. Na uzasadnienie swego wniosku wskazał on, iż nieruchomość położoną w S. nabył w [...] r. i w [...] r. rozpoczął w niej działalność gospodarczą, prowadząc zakład [...] i zatrudniając w nim [...] osób, ale którą to działalność zakończył już w [...] r. ze względu na brak środków obrotowych. Wynikiem tej działalności pozostały długi w postaci nie spłaconego kredytu bankowego oraz zaległe składki na ubezpieczenie społeczne. Wszczęta przez wierzycieli egzekucja z nieruchomości okazała się nieskuteczną. On sam nie ma aktualnie żadnych źródeł dochodów, pozostając wraz ze swymi dziećmi na utrzymaniu swego ojca emeryta. Po wezwaniu ze strony organu do złożenia oświadczenia majątkowego, wnioskodawca oświadczył, że oprócz stanowiącej przedmiot opodatkowania nieruchomości nie posiada innego majątku, korzysta też z pomocy swej zamieszkałej za granicą siostry, sam nie ma żadnych dochodów poza dochodem z czynszu w wysokości [...] zł miesięcznie z tytułu wynajmu zabudowań gospodarczych, miesięczne wydatki jego rodziny kształtują się na poziomie [...] zł, a koszty utrzymania wynajętych obiektów, wraz z podatkiem od nieruchomości, ponosi ich najemca. Wynika następnie z uzasadnienia omawianej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że decyzją z dnia [...] r. organ podatkowy pierwszej instancji odmówił M.A. umorzenia zaległości podatkowej, wskazując w uzasadnieniu, że w jego ocenie podnoszone przez podatnika argumenty nie uzasadniają takiej ulgi podatkowej, brak jest bowiem znamion w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego przemawiającego za takim rozstrzygnięciem. Od decyzji tej podatnik wniósł odwołanie, w którym podniósł, że jego aktualna sytuacja materialna spowodowana została niepowodzeniem gospodarczym realizowanego przedsięwzięcia, jakim było prowadzenie zakładu [...]. Rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości organ podatkowy nie dokonał, według niego, wnikliwej oceny jego sytuacji, w szczególności tego, iż nie posiada on żadnych własnych dochodów, pozostaje na utrzymaniu swego ojca i korzysta ze wsparcia ze strony swej siostry. Z uzasadnienia omawianej decyzji organu odwoławczego wynika dalej, że rozpatrując sprawę na skutek wniesionego przez podatnika odwołania organ ten również nie znalazł podstaw do zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległego podatku. Odnosząc się do twierdzeń podatnika o istnieniu jego ważnego interesu przemawiającego za tym umorzeniem organ ten stwierdził, iż nie znalazły one odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, przedstawione przez stronę dokumenty nie dają bowiem pełnego obrazu jej sytuacji finansowej, a jedynie obrazują wysokość zadłużenia w stosunku do banku z tytułu zaciągniętego kredytu. Strona nie przedstawiła natomiast, pomimo wezwania ze strony organu pierwszej instancji, zaświadczenia o dochodach za 2000 rok, nie wypowiedziała się o ciążących na niej innych zaległościach poza zaległościami podatkowymi z tytułu podatku od nieruchomości. Organ odwoławczy uważa, że oświadczenie podatnika o tym, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest wystarczające dla oceny jego sytuacji finansowej, skoro może on uzyskiwać dochody także z innych źródeł, takich jak: stosunek pracy, zasiłek dla bezrobotnych, prace zlecone lub dorywcze itp. Niesłusznym jest też, wedle tego organu, aby podatnik swoje niepowodzenia gospodarcze kompensował kosztem wykonania obowiązku publicznoprawnego, zasadą jest bowiem obowiązek płacenia podatków, a umorzenie zaległości podatkowej jest instytucja nadzwyczajną. Tymczasem podnoszona przez odwołującą się stronę okoliczność, tj. niepowodzenie gospodarcze w prowadzonej działalności, nie nosi znamion nadzwyczajności. Ze względu na to, że organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie, zebrał przy udziale strony i ocenił wartość materiału dowodowego, przyjąć należy, według Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż decyzja zaskarżona odwołaniem mieści się w granicach uznania administracyjnego i brak jest podstaw do jej uchylenia. Powyższa decyzja ostateczna zaskarżona została przez M.A. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, iż jest ona dla niego krzywdząca, nie uwzględnia bowiem trudnej sytuacji życiowej, w jakiej się znalazł po niepowodzeniu podjętego przedsięwzięcia gospodarczego. Podkreślił on też, iż od tego momentu nie osiągnął żadnych dochodów, nie podjął też pracy, nie ma żadnego majątku i pozostaje na utrzymaniu swego ojca, którym się opiekuje, a na utrzymanie jego 17-letniej córki otrzymuje środki od swego byłego małżonka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie odpowiada przepisom prawa. Stosownie do regulacji zawartej w art. 67 § 1 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) organy podatkowe mogą umarzać w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub ważnym interesem publicznym. Stanowiąc w tymże przepisie materialno-prawną podstawę umarzania zaległych zobowiązań podatkowych lub odsetek za zwłokę, ustawodawca upoważnił organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego, organom tym pozostawiając ocenę tego, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające to umorzenie, jak również ocenę zakresu tego umorzenia. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych decyzji organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały dostępny im materiał dowodowy i dokonały jego wszechstronnej oceny, wyprowadzając z tej oceny zasadny wniosek co do braku okoliczności wskazujących na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny mogący przemawiać za umorzeniem zaległego zobowiązania podatkowego. Dokonana przez te organy ocena sytuacji majątkowej i życiowej podatnika, jego warunków rodzinnych, majątkowych i dochodowych oraz związanej z tym możliwości poniesienia ciężaru podatkowego w podatku od nieruchomości wskazuje na brak podstaw do uznania, że za umorzeniem zaległego podatku przemawia ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny. Umorzenie zaległości podatkowej jest szczególnego rodzaju ulgą podatkową, stanowiącą odstępstwo od zasady równości i powszechności opodatkowania, zatem jej stosowanie może mieć miejsce tylko w okolicznościach nadzwyczajnych, z reguły od podatnika niezależnych. Ważny interes podatnika, jako przesłanka umorzenia zaległego podatku, nie może być utożsamiany wyłącznie z interesem w wymiarze finansowym, ale wynikać musi z całokształtu okoliczności leżących u podstaw sytuacji życiowej podatnika i jego warunków bytowania, stwarzających zagrożenie dla egzystencji jego samego oraz jego rodziny. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja ostateczna narusza przepisy prawa, a w szczególności przepis art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270).