SA/Sz 2346/02
WyrokWSA w Szczecinie2004-07-15
Skład orzekający: Sędzia NSA M. Dożynkiewicz, Sędzia NSA N. Karczmarczyk (spr.), Sędzia NSA K. Zaremba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot, na który wystawiono karnet TIR, jest zobowiązany do zapłaty długu celnego w przypadku kradzieży towaru objętego procedurą tranzytu, jeśli towar nie został przedstawiony w wyznaczonym urzędzie celnym?Ratio decidendi
Podmiot, na który wystawiono karnet TIR, jest głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu i ponosi odpowiedzialność za dług celny w przypadku nieprzedstawienia towaru w wyznaczonym urzędzie celnym, nawet jeśli towar został skradziony. Odpowiedzialność ta wynika z samego faktu korzystania z procedury celnej i nieprzedstawienia towaru w terminie i miejscu wskazanym przez organ celny.Stan faktyczny
Spółka "P" SA była objęta procedurą tranzytu z zastosowaniem Karnetu TIR dla towaru, który miał zostać dostarczony do określonego urzędu celnego. Towar został skradziony w nocy z 1 na 2 lutego 2002 r. przed dotarciem do urzędu docelowego. Organ celny pierwszej instancji stwierdził powstanie długu celnego obciążającego spółkę "P" SA z uwagi na nieprzedstawienie towaru w urzędzie docelowym. Dyrektor Izby Celnej utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka "P" SA wniosła skargę, zarzucając błędne zastosowanie przepisów Kodeksu celnego i Ordynacji podatkowej oraz brak wskazania w uzasadnieniu dowodów potwierdzających jej status głównego zobowiązanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA M. Dożynkiewicz, Sędziowie NSA N. Karczmarczyk (spr.), K. Zaremba, Protokolant K. Kapelczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2004r. sprawy ze skargi "P" SA z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę.-
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Sz. na podstawie art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 13 § 1, § 3, art. 23 § 1, art. 35 § 1 i § 3, art. 84, art. 85 § 1, art. 95, art. 211, art. 222 § ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z 11 grudnia 2001 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 146 poz. 1639), stwierdził że procedura tranzytu, którą objęto towar wymieniony w karnecie TIR [...] zarejestrowany w Urzędzie Celnym w Ś. pod pozycją ewidencji [...] z [...] r. nie została zakończona, a towar usunięto spod dozoru celnego, powstał więc z dniem 2 lutego 2002 r. dług celny w kwocie [...] zł obciążający "P" S.A. w W.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że 30 stycznia 2002 r. w Urzędzie Celnym w K. objęto procedurą tranzytu według karnetu TIR nr [...] odzież używaną o wartości [...] EUR przeznaczoną dla odbiorcy na U. Następnie w dniu 31 stycznia 2002 r. towar przedstawiono w Urzędzie Celnym w Ś., gdzie został zarejestrowany pod pozycją [...]. Towar ten przewożony był środkiem transportu przez firmę przewozową P. S.A. z siedzi w B. koło W. z D. do P. Towar powinien być dostarczony w terminie do 4 lutego 2002 r. do Oddziału Celnego w D. W nocy z 1 na 2 lutego 2002 r. dokonano kradzieży środka przewozowego wraz z towarem, co zostało zgłoszone przez kierowcę – T. K. w Komendzie Miejskiej Policji w K. W związku z nie zakończeniem procedury tranzytu wszczęte zostało postępowanie w tej sprawie .
Przytaczając przepis art. 211 § 1 i 2 Kodeksu celnego Naczelnik Urzędu Celnego w Ś. wskazał, że dług celny w przywozie powstaje w wypadku i z chwilą usunięcia spod dozoru celnego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Zgodnie zaś z art. 214 § 2 Kodeksu celnego za ostatecznie utracony uważa się towar, który nie może już zostać przez nikogo wykorzystany, z tym że utraty towaru w wyniku kradzieży nie traktuje się jako jego całkowitego zniszczenia lub ostatecznej utraty.
Mając na uwadze powyższe organ celny stwierdził, że Spółka P. była uprawnioną do korzystania z procedury tranzytu wobec tego obciąża ją, na mocy wskazanego powyżej art. 211 § 1 Kodeksu celnego, dług celny.
W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła błędne powołanie się na przepisy art. 211 § 1 i 2 Kodeksu celnego. Podniosła również, że organ celny pierwszej instancji przytoczył zacytowany przepis wybiórczo, t.j. z pominięciem § 3, wymieniającego dłużników celnych. Zaskarżonej decyzji zarzucono także, że z jej uzasadnienia nie wynika by spółka P. była jedna z osób wymienionych w art. 211 § 3 Kodeksu celnego.
Dyrektor Izby Celnej w Sz. decyzją z [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 35 § 1 i 3, art. 98, art. 101, art. 211 § 1 i 2, § 3 pkt 4,art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), art. 36 Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR (Konwencja TIR) sporządzonej w Genewie 14 listopada 1975 r. (załącznik do Dz.U. Nr 17, poz. 76) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że przewóz towaru dokonywany był wg Karnetu TIR, wobec tego zastosowanie mają przepisy Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem Karnetów TIR. Konwencja ta posługuje się pojęciem posiadacza Karnetu TIR dla oznaczenia osób zobowiązanych do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury TIR, jak również ponoszących odpowiedzialność wobec władz celnych za niewykonanie ciążących na nich obowiązków. Na posiadaczu karnetu spoczywa obowiązek zapewnienia prawidłowej realizacji procedury tranzytu, w tym przedstawienie przewożonego towaru w każdym przejściowym oraz docelowym urzędzie celnym.
W związku z nieprzestrzeganiem towaru w urzędzie celnym przeznaczenia, ze względu na treść art. 211 § 1 Kodeksu celnego, powstał dług celny w przywozie. Krąg dłużników, czyli osób zobowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego określony został w art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Odpowiedzialność ta wynika z samego faktu korzystania z procedury celnej, którą towar został objęty.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił błędne zastosowanie przepisu art. 211 § 3 Kodeksu celnego oraz naruszenie przepisów 210 § 4 i art. 235 Ordynacji podatkowej poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodów pozwalających ustalić, że głównym zobowiązanym w niniejszej sprawie jest Spółka "P" w W.
Dyrektor Izby Celnej w Sz. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z 28 czerwca 2004 r. pełnomocnik skarżącej Spółki podniósł, że skarżąca nie była głównym zobowiązanym w rozumieniu art. 99 § 1 Kodeksu celnego ani przewoźnikiem przedmiotowego towaru.
Naczelny Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa.
Osoba wprowadzająca towary na polski obszar celny zobowiązana jest ze względu na treść art. 36 § 1 pkt 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) do niezwłocznego ich dostarczenia trasą określoną przez organ celny i zgodnie z jej instrukcjami do granicznego urzędu celnego albo miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organ celny. Towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają bowiem od chwili ich wprowadzenia, stosownie do treści art. 35 § 1 Kodeksu celnego, dozorowi celnemu.
Obowiązkiem osoby wprowadzającej towar lub osoby przejmującej odpowiedzialność za przewóz towarów po ich wprowadzeniu na polski obszar celny jest przedstawienie towaru organowi celnemu.
W obrocie towarowym z zagranicą każdy towar objęty jest określoną procedurą celną. Jedną z takich procedur jest tranzyt. Tranzyt stosownie do treści art. 89 § 1 Kodeksu celnego zaliczany jest do tzw. procedur zawieszających. Procedura tranzytu w myśl art. 97 § 3 Kodeksu celnego odbywa się w szczególności z zastosowaniem:
1/ dokumentów określonych przepisami prawa celnego,
2/ Karnetu TIR w sytuacjach określonych w tym przepisie,
3/ Karnetu ATA używanego jako dokument tranzytowy.
Będący przedmiotem niniejszej sprawy towar objęty był procedurą tranzytu z zastosowaniem Karnetu TIR. Procedura tranzytu tego towaru odbywała się na podstawie Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem Karnetów TIR sporządzonej w Genewie 14 listopada 1975r. ratyfikowanej przez Polskę 12 czerwca 1980r. (Dz.U. z 1984r. Nr 17, poz. 76 ze zm.). Ratyfikowana umowa międzynarodowa stanowi w myśl art. 91 ust.1 Konstytucji RP po jej ogłoszeniu w Dzienniku Rzeczypospolitej Polskiej część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Zgodnie z art. 21 wymienionej wyżej Konwencji w każdym przejściowym urzędzie celnym, jak również w docelowych urzędach celnych pojazd drogowy, zespół pojazdów lub kontener będą przedstawione władzom celnym w celu kontroli wraz ze swym ładunkiem i odnoszącym się do niego karnetem TIR. Konwencja nie określa kogo obowiązek ten dotyczy, odsyłając w art. 36 do sankcji przewidzianych przez ustawodawstwo tego państwa, gdzie naruszenie postanowień tej Konwencji zostało dokonane. Kodeks celny w art. 99 zawiera definicję głównego zobowiązanego w procedurze tranzytu wskazując, że jej nim osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela przez zgłoszenie celne, wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. Do obowiązków głównego zobowiązanego należy składanie zabezpieczenia w celu zagwarantowania pokrycia długu celnego. W procedurze tranzytu z zastosowaniem Karnetu TIR wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu wyraża osoba otrzymując taki karnet. Jej bowiem dotyczy uproszczony sposób przewozu towarów. Ona też jest zobowiązana stosownie do art. 21 wymienionej wyżej Konwencji oraz art. 101 § 1 i § 2 Kodeksu celnego do przedstawienia w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towaru oraz przestrzegania procedury tranzytu. Skoro na skarżącego wystawiony został Karnet TIR, co wbrew jego twierdzeniom wyraźnie wynika z tego karnetu znajdującego się w aktach celnych, skarżącego obciążał ze względu na wskazane wyżej przepisy, jak prawidłowo przyjęły organy, celne obowiązek przedstawienia towaru w wyznaczonym terminie i we wskazanym urzędzie celnym. Nieprzedstawienie towaru we wskazanym urzędzie celnym w wyznaczonym terminie skutkuje powstaniem długu celnego. Stosownie do treści art. 211 § 2 Kodeksu celnego dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. W przepisie art. 211 § 3 Kodeksu celnego określone zostały osoby będące dłużnikami. Wśród tych osób wymienione zostały osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty. Wbrew więc zarzutom skarżącego uznanie przez organy celne, że osobą zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu za Karnetem TIR i odpowiedzialną za dług celny w związku z nie przedstawieniem towaru w wyznaczonym urzędzie celnym jest skarżący nie budzi wątpliwości. Nie zostały zatem naruszone wskazane w skardze przepisy.
Ponadto stwierdzić należy, że decyzja Dyrektora Izby Celnej w Sz. zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne w związku z czym nie można podzielić zarzutu skargi, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 151, poz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło