SA/Sz 2392/03
WyrokWSA w Szczecinie2005-02-03
Skład orzekający: NSA Kazimiera Sobocińska, WSA Marzena Kowalewska, Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ celny ma prawo zakwestionować cenę transakcyjną towaru (używanego samochodu osobowego) jako podstawę ustalenia wartości celnej, jeśli cena ta rażąco odbiega od cen podobnych pojazdów na rynku, nawet jeśli dokumentacja transakcyjna (rachunek) jest formalnie poprawna?Ratio decidendi
Organ celny ma prawo zakwestionować cenę transakcyjną jako podstawę ustalenia wartości celnej, jeśli cena ta rażąco odbiega od rzeczywistej wartości towaru, nawet jeśli dokumentacja transakcyjna jest formalnie poprawna. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany do ustalenia wartości celnej metodą zastępczą, opierając się na danych dostępnych na polskim obszarze celnym, w tym na powszechnie stosowanych katalogach cenowych.Stan faktyczny
Skarżący R W zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu używany samochód osobowy, podając cenę zakupu wynikającą z rachunku. Organ celny zakwestionował tę cenę jako rażąco odbiegającą od wartości rynkowej, opierając się na katalogu cenowym. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy częściowo uwzględnił odwołanie, obniżając wartość celną i cło. Skarżący wniósł skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu celnego i Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego, twierdząc, że organy celne nie wzięły pod uwagę rzeczywistego stanu towaru (duży przebieg, używanie jako taksówki) i bezpodstawnie zakwestionowały wartość transakcyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: 1 Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska [spr.] 2 Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska 3 Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk 4 Protokolant Karolina Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2005 r. sprawy ze skargi R W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego o d d a l a skargę
R W w dniu [...] zgłosił za pośrednictwem A C "S" do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy Mark [...], rok produkcji [...], o wskazanym numerze nadwozia, z silnikiem wysokoprężnym o pojemności [...] cm3. Do zgłoszenia załączono m.in. rachunek nr [...] z dnia [...]. dotyczący zakupu w/w samochodu za kwotę [...], deklarację wartości celnej oraz dokument identyfikacyjny pojazdu zarejestrowanego po raz pierwszy za granicą będący załącznikiem do zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym z [...] r.
Naczelnik Urzędu Celnego w S po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]. uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru i ustalił wartość sprowadzonego towaru na kwotę [...] PLN oraz cło w kwocie [...] PLN
Organ celny powołując się na art. 23 § 7 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zm.) zakwestionował wiarygodność ceny samochodu uwidocznionej w rachunku jako nie odpowiadającej w sposób rażący rzeczywistej jego wartości w rozumieniu art. 85 § 1 K.c., ustalono bowiem że ceny podobnych pojazdów na rynku niemieckim kształtowały się według katalogu E S L S-D [...]str. [...] na poziomie [...] DEM.
Powołując się na art. 24 § 1 K.c. Organ celny szczegółowo wyjaśnił, że w sprawie nie mogły mieć zastosowania metody zastępcze ustalenia wartości celnej towaru przewidziane w art. 25-28 K.c., wobec czego zastosował metodę przewidzianą w art. 29§1 K.c., właściwą dla pojazdów używanych. Przepis ten przewiduje ustalenie wartości celnej na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. i przepisów Działu III Kodeksu celnego- "Wartość celna towarów, Tytuł II. Stosowanie do zaleceń Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, przy stosowaniu tej metody w odniesieniu do pojazdów używanych należy oprzeć się na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny tego typu towarów. Według katalogu E z [...]. str. [...] cena podobnego samochodu osobowego marki [...] rok produkcji [...] z silnikiem o zapłonie samoczynnym i pojemności skokowej [...] cm3 kształtował się na poziomie [...] PLN. Po zastosowaniu czynników zmniejszających (str. [...] ) wartość celną przedmiotowego samochodu ustalono na kwotę [...] PLN ( [...] DEM) i wymierzono cło według stawki celnej obniżonej 5% nie mniej niż [...]/szt.
Dyrektor Izby Celnej w S decyzją z dnia [...] częściowo uwzględnił odwołanie R W i obniżył wartość celną towaru do kwoty [...] zł. oraz cło do kwoty [...] zł. Organ odwoławczy zasadniczo podzielił stanowisko I instancji co do tego, że istniały podstawy do zakwestionowania wiarygodności ceny transakcyjnej jako nie odpowiadającej rzeczywistej wartości towaru, w sposób rażący jak i co do zastosowania metody zastępczej ustalenia tej wartości obszernie i szczegółowo wyjaśniając istotę zagadnienia polegającą na tym, że wartość celna towaru będąca podstawą wymiaru cła musi odpowiadać jego rzeczywistej wartości choćby strona zapłaciła niższą cenę lub nawet otrzymała towar za darmo. Organ odwoławczy podkreślił, że posługiwanie się katalogami E jest powszechnie stosowane nie tylko przez organy celne ale także przez towarzystwa ubezpieczeniowe i urzędy skarbowe. Katalog ten zawiera informacje dotyczące średnich cen pojazdów używanych ustalone na podstawie analizy prowadzonej na reprezentatywnej próbie pojazdów używanych z całego kraju, uwzględniając spadek cen w funkcji wieku, przebiegu jak i stanu technicznego. Wobec powyższego, oraz wobec braku innych danych w innym katalogu, organ odwoławczy uznał kwotę [...] PLN wynikającą z katalogu E jako wartość rynkową przedmiotowego pojazdu. Jednocześnie stosując przewidziane w postanowieniach Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. odliczenia, organ odwoławczy uwzględnił nadto zwyczajowo stosowaną marżę (str. [...]) i obniżył wartość celną pojazdu do kwoty [...] PLN.
Organ odwoławczy uznał za nieuzasadniony zarzut odwołania, że nie przeprowadzono postępowania w celu ustalenia, za pośrednictwem zagranicznych służb celnych, czy cena uwidoczniona na rachunku rzeczywiście była uzgodniona przez strony transakcji, wyjaśniając, że organy celne nie kwestionowały rachunku, lecz wartość celną towaru, która dla wymiaru cła musi odpowiadać rzeczywistej wartości rynkowej towaru. Również nie uwzględniono zarzutu co do pominięcia okoliczności, iż pojazd był poważnie wyeksploatowany w związku z używaniem go jako taksówki, gdyż nie był to pojazd wycofany z eksploatacji i objęty zakazem wprowadzenia na polski obszar celny, a ponadto- wbrew twierdzeniom strony- pojazd był w dobrym stanie, o czym świadczy zaświadczenie z [...]. o dopuszczeniu go do ruchu, nie było zatem podstaw do obniżenia wartości celnej o dodatkowe elementy.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w S ([...].) R W domagał się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając, że zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 23 § 1 i 7 i art. 85 § 1 Kodeksu celnego, przepisów rozporządzenia M.F. z 15 kwietnia 1999r. wyjaśnienia dotyczące wartości celnej towaru - zał. do Dz. U. nr 80 poz. 908 oraz art. 1, art. 8 i art. 17 Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu - zał. do Dz. U. z 1995r. Nr 98 poz. 483 Skarżący podnosi, że organy celne nie wzięły pod uwagę rzeczywistego stanu towaru w dniu zgłoszenia celnego i bezpodstawnie zakwestionowały jego wartość transakcyjną, bowiem samochód był eksploatowany jako taksówka i miał wyjątkowo duży przebieg kilometrów. Ta okoliczność świadczyła o nadzwyczajnym zużyciu pojazdu i powinna być uwzględniona przy określeniu jego wartości celnej, a nie tylko cena katalogowa, co wynika z wyjaśnień Ministra Finansów w załączniku do rozporządzenia z 15 kwietnia 1999r. Skarżący powołał się na opinię 2.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, że sam fakt, iż jakaś jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, by ją odrzucić z punktu widzenia. Art. 1 Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego (...) który za wartość celną towaru zasadniczo uznaje wartość transakcyjną. Natomiast art. 17 zapewnia administracji celnej możliwość upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji przedłożonych dla celów wartości celnej. W świetle powyższego skarżący wyraża pogląd, że bez sprawdzenia i upewnienia się czy przedłożony rachunek jest prawdziwy oraz czy podana cena jest prawdziwa i została zapłacona, organy celne nie miały podstaw do kwestionowania zawartej w nim wartości transakcyjnej. Skarżący powołał się też na informację telefoniczną uzyskaną z E, że pojazdy używane jako taksówki nie są uwzględnione w katalogu.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny będąc właściwym do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97§1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271) zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Nie zachodzi naruszenie art. 23§1 K.c. stanowiącego, iż wartością celną towarów jest cena transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna (...) gdyż zgodnie z § 7 art. 23 wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, o której mowa w § 1, w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej (...).
W świetle dokonanych ustaleń nie ma wątpliwości co do tego, że organ celny miał uzasadnione przyczyny do zakwestionowania wiarygodności przedłożonego rachunku w tym znaczeniu, że cena transakcyjna nie odpowiadała rzeczywistej wartości pojazdu w rozumieniu art. 85§1 Kodeksu celnego. Wykazane bowiem zostało, że ceny podobnych pojazdów skupowane przez podmioty zajmujące się dalszą ich sprzedażą na rynku niemieckim kształtowały się na poziomie [...] DEM, wobec czego cena wynikająca z omawianego rachunku ([...]) zasadnie uznana została za rażąco odbiegającą od rzeczywistej wartości towaru. Trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że wartość celna towaru będąca podstawą wymiaru należności celnych w rozumieniu art. 85§1 K.c. musi odpowiadać rzeczywistej jego wartości rynkowej i dlatego - nie negując że strona mogła kupić towar po okazyjnie niskiej cenie lub nawet otrzymać go za darmo - konieczne było ustalenie tej wartości metodą zastępczą, w tym przypadku określoną w art. 29 § 1 Kodeksu celnego, przy czym zbędne było sprawdzenie i upewnienie się o prawdziwości rachunku, bowiem organy celne nie negowały, że skarżący cenę taką mógł uzyskać, lecz obowiązane były ustalić wartość rynkową pojazdu jako podstawę wymiaru należności celnych.
Organy celne prawidłowo i zgodnie z art. 29§1 K.c. ustaliły wartość celną pojazdu na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, do których zalicza się powszechnie stosowany katalog E, oraz z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami:
1. artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlowych z 1994r.
2. Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu wymienionego w p. 1
3. przepisów działu III tytułu II Kodeksu celnego
co zostało szczegółowo i wyczerpująco przedstawione w uzasadnieni zaskarżonej decyzji i nie wymaga powtórzenia.
Powołana w skardze opinia [...] T K U W C nie miała w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy towarów identycznych, a ponadto nie odnosi się do sytuacji, gdy różnica cen jest rażąca. Również błędnie skarżący interpretuje zapisy wynikające z punktu [...] studium [...]., bowiem zgodnie z punktem [...] w przypadku kiedy postanowienia art. 1 nie mają zastosowania tzn. gdy w związku z zaniżeniem cena transakcyjna nie może być przyjęta, wycena powinna pierać się na jednej z pozostałych metod Porozumienia w kolejności przewidzianej. Postępowanie organów celnych nie naruszało żadnych z powołanych przepisów. Nieuzasadniony jest też zarzut nie uwzględnienia przy ustaleniu wartości celnej pojazdu jego rzeczywistego stanu w chwili zgłoszenia celnego w postaci znacznego wyeksploatowania i dużego przebiegu kilometrów. Z przedłożonych do zgłoszenia dokumentów nie wynika, by pojazd był nadmiernie wyeksploatowany. Przebieg kilometrów nie wynika z żadnego dokumentu ani też skarżący w toku późniejszego postępowania w żaden sposób nie wykazał niższej jego wartości. Importer powinien zgłosić funkcjonariuszowi celnemu uwagę na znaczny przebieg kilometrów, mógł też skorzystać z opinii biegłego rzeczoznawcy, który oceniłby jego wartość indywidualną, mógł też przedłożyć książkę serwisową pojazdu. Brak jakichkolwiek dowodów potwierdzających nadmierny przebieg nie pozwala na zakwestionowanie dokonanej wyceny. Obowiązek dostarczenia dowodów w tym zakresie obciążał skarżącego. Skarżący nie przedłożył również żadnego dowodu na potwierdzenie informacji telefonicznej z E, że w katalogu nie uwzględnia się samochodów używanych jako taksówki.
Reasumując zaskarżona decyzja odpowiada prawu, wobec czego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło