SA/Sz 2394/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Marzena Kowalewska/spr/ Protokolant st. sekr.sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2004r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę W dniu [...] r. Pan J. G. wystąpił do Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności. Kierownik Ośrodka decyzją MGOPS [...] z dnia[...] . odmówił wnioskującemu przyznania żądanej formy pomocy wskazując, że rodzina posiada własny dochód w łącznej kwocie [...]zł, przyznany ma dodatek mieszkaniowy, dzieci objęte są dożywianiem, syn otrzymał wyprawkę dla ucznia pierwszej klasy szkoły podstawowej. Ograniczony budżet i ogromna liczba rodzin bez środków do życia uniemożliwia poszerzenie rozmiaru pomocy. Pan J. G. odwołał się od powyższej decyzji, nie zgadzając się z nią. W swoim odwołaniu podniósł, iż jego czteroosobowa rodzina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dwoje dzieci uczy się, jedynie on pracuje. Jest zatrudniony na czas określony tj. od [...] – [...]r. Obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim po przebytej operacji żylaków obu kończyn, w związku z tym nie wie czy umowa o pracę zostanie z nim przedłużona. Ponadto strona skarży się na niesprawiedliwe rozdzielanie środków przez tutejszy Ośrodek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania utrzymując w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji, ustaliło i zważyło co następuje: Rodzina Pana J. G. to rodzina czteroosobowa. Odwołujący wraz z żoną wychowuje dwoje dzieci w wieku szkolnym. Wszyscy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Żona Pana J. G. nie pracuje zawodowo, zarejestrowana jest w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zainteresowany zatrudniony jest w [...]na czas określony tj. od [...]r. Pan J. G. przeszedł operację usunięcia żylaków, przebywa na zwolnieniu lekarskim. Na dochód rodziny składa się wynagrodzenie za pracę odwołującego w wysokości [...]zł. oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. Łączny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...]zł. Zgodnie z art.4 ust.1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej kryterium dochodowe dla rodziny Pana J. G. wynosi [...]zł Organ I instancji zaskarżoną decyzją odmówił zainteresowanemu przyznania pomocy w postaci zasiłku pieniężnego z przeznaczeniem na zakup artykułów spożywczych uzasadniając odmowę ograniczonymi środkami finansowymi oraz faktem, iż rodzina posiada stały dochód, przyznany ma dodatek mieszkaniowy, dzieci objęte są dożywianiem. Oceniając zasadność odmowy przyznania zainteresowanemu zasiłku pieniężnego z przeznaczeniem na zakup artykułów spożywczych Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]stwierdziło, że organ pierwszej instancji postępował zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Orzekanie w sprawach zasiłków celowych następuje bowiem w ramach tzw. uznania administracyjnego, przy czym celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajanie wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Zaspokajanie potrzeb ukierunkowane jest w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów, lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Jak wynika z akt sprawy rodzina nie jest jednak pozbawiona pomocy, Kierownik MGOPS przyznał stronie np. decyzjami: - [...] z dnia [...] pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego w formie rzeczowej wyprawka szkolna na kwotę [...] zł. dla syna K., [...]z dnia [...] zasiłek pieniężny przeznaczony na opłacenie posiłku w Szkole Podstawowej od dnia [...]do dnia[...], dzienny koszt posiłku [...]zł. dla syna K., [...] z dnia [...] zasiłek pieniężny przeznaczony na opłacenie posiłku w Szkole Podstawowej od dnia [...] do dnia[...], dzienny koszt posiłku [...]zł. dla córki Ai. Kolegium podkreśliło, że jakkolwiek pomoc nie zabezpiecza wszystkich potrzeb rodziny lecz jednocześnie podkreśla, iż Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] samodzielnie gospodaruje posiadanymi środkami finansowymi, a przy ich znacznym ograniczeniu i dużej liczbie osób kwalifikujących się do uzyskania zasiłków zmuszony jest do przyznawania środków w miarę posiadanych możliwości. MGOPS jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie J, G.i wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie pieniędzy na zakup opału na zimę. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z uzasadnieniem jak w rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Właściwość Sądu ustalono na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl tego przepisu sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Konsekwencją sprawowanej przez Sąd funkcji kontrolnej jest brak uprawnienia do wydawania wyroków merytorycznie załatwiających sprawę w zastępstwie właściwych organów administracji publicznej tj. do przyznania uprawnień. W przypadku stwierdzenia w wyniku kontroli, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, Sąd decyzję taką eliminuje z obrotu prawnego poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia ( art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, zauważyć należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. poz. 414 ze zm.). Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w oparciu o ww. przepisy ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłankę kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 1-11 cyt. ustawy. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin (art. 2 ust. 1), których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia (art. 1 ust. 1). Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności -przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji obowiązany jest mieć na uwadze to, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej, co w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych może spowodować brak funduszy na pomoc dla osób bardziej jej potrzebujących. Zasiłek celowy, przewidziany w art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1997 r. Nr 13, poz. 60 z późn. zm.) może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu. Pomoc na zakup artykułów spożywczych mieści się wprawdzie w katalogu potrzeb, na zaspokojenie których może być przyznany zasiłek i rodzina skarżącego odpowiada kryteriom dochodowym określonym w art. 4 ust. 1 ustawy, lecz nie są to przesłanki przesądzające o pozytywnym dla strony rozstrzygnięciu. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, iż organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie. Jeśli organ pierwszej instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości finansowe, uznał, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny nie jest celowe kierowanie tam środków finansowych, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Sytuacja materialna skarżącego i jego możliwości zaspokojenia potrzeb rodziny przy użyciu własnych środków i zasobów w tym ze środkami z pomocy społecznej była przedmiotem oceny przez oba organy. Organy orzekające w sprawie odmowę udzielenia pomocy uzasadniły w sposób przekonujący i rozstrzygnięciu temu nie można zarzucić dowolności. Z uwagi na to, że tylko naruszenie prawa może spowodować uchylenie decyzji sąd nie stwierdziwszy takich wad w kontrolowanych decyzjach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.