SA/Sz 2404/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Asesor WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2004r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych u c h y l a zaskarżoną decyzję Wnioskiem z [...] r. S. M. zwrócił się do Urzędu Miejskiego o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2001 r. Wniosek o umorzenie zaległości uzasadniony został złą sytuacją finansową podatnika, wywołaną powtarzającymi się chorobami i w związku z tym zwiększonymi wydatkami na wizyty lekarskie i lekarstwa, przy równoczesnym zmniejszeniu przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto wnioskodawca zwrócił się do Urzędu Miejskiego, jako właściciela terenu, o interwencję u zarządcy targowiska, który nalicza wnioskodawcy zawyżony czynsz za zajmowany teren na targowisku. Decyzją z [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 67 § 1 i § 1a, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 maja 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 40, poz. 463) Prezydent Miasta odmówił wnioskowanego umorzenia zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku od nieruchomości za rok 2001 r. w wysokości [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie małej poligrafii i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości [...] zł miesięcznie, mieszka razem z rodzicami, lecz samodzielnie pokrywa koszty swego utrzymania. Ponadto stwierdzono, że wnioskodawca mimo powoływania się we wniosku na zwiększone wydatki na leczenie, nie przedstawił w toku postępowania dokumentów potwierdzających ten fakt. Podnosząc te okoliczności organ pierwszej instancji uznał, że nie istnieją podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie przemawia za tym ani ważny interes podatnika, utożsamiany z zagrożeniem jego egzystencji, ani interes publiczny. Odwołując się od tej decyzji skarżący zarzucił, że została ona oparta na niewłaściwych przesłankach i bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W szczególności – zdaniem skarżącego – organ podatkowy zawyżył dochód jaki skarżący uzyskuje z prowadzonej działalności gospodarczej oraz nie uwzględnił faktu przebywania przez skarżącego na zwolnieniu lekarskim w [...] r. i [...] r., co także miało wpływ na osiągane przez niego dochody. Zarzucił ponadto skarżący, że organ pierwszej instancji w ogóle nie ustosunkował się do podnoszonej we wniosku kwestii zawyżania czynszu przez spółkę zarządzającą targowiskiem. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na przepis art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sprawie wnikliwe postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło ten organ do przekonującego wniosku, iż zapłata zaległości podatkowej nie zagrozi egzystencji podatnika, zwłaszcza, że – zdaniem organu odwoławczego – zaległość ta może być zapłacona w ratach. Odnośnie czynszu na targowisku organ odwoławczy stwierdził, że kwestia wysokości tego czynszu nie może stanowić podstawy do zastosowania ulgi podatkowej, tym bardziej, iż skarżącemu znane były warunki umowy najmu. Skarżąc do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję ostateczną skarżący powtórzył zarzut niewłaściwego (zawyżonego) ustalenia jego dochodów z tytułu działalności gospodarczej, także z powodu nieuwzględniania przerw w tej działalności spowodowanych chorobą oraz nieuwzględnienia jego wydatków na lekarstwa, mimo iż faktury potwierdzające nabycie lekarstw dołączył on do pisma z dnia [...] r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Urzędu Miejskiego. Kopię tego pisma oraz kopie faktur skarżący dołączył do skargi. Skarżący podniósł też zarzut niepodjęcia przez Urząd Miejski żadnych działań w celu skorygowania (zmniejszenia) czynszu płaconego przez skarżącego spółce zarządzającej targowiskiem, mimo tego iż właścicielem terenu jest Gmina S., a uzyskane z tego tytułu pieniądze skarżący mógłby przeznaczyć na spłatę zaległości podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez organ podatkowy wszystkich dowodów w sprawie, w tym udokumentowanych przez skarżącego kosztów leczenia, organ odwoławczy stwierdził, że skarżący w dniu [...] r. został zapoznany z całością materiału zgromadzonego przez organ pierwszej instancji i nie wniósł o jego uzupełnienie, a dowody dokumentujące koszty leczenia nie zostały przez skarżącego przedłożone również organowi odwoławczemu. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący okazał pismo z dnia [...] r. adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem Urzędu Miejskiego stanowiące zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] r. odmawiające wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] r. o odmowie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu drugiej raty podatku od nieruchomości za 2001 r., wraz z załącznikami. Z odbitego na tym piśmie stempla wynika, że jego oryginał złożony został w kancelarii Urzędu Miejskiego w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skargę uznać należało za zasługującą na uwzględnienie. W myśl art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z przepisu tego wynika zatem, że Sąd z urzędu musi badać, czy zaskarżony akt nie narusza prawa materialnego i czy został wydany z zachowaniem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Na mocy art. 235 tejże ustawy przepis ten ma zastosowanie także w postępowaniu odwoławczym. Skarżący wprawdzie nie stawia zarzutu naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, jednak w myśl zasady wynikającej z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek z urzędu dostrzec takie uchybienie organu podatkowego. W sprawie bezspornym jest, że organ odwoławczy nie wyznaczył skarżącemu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Co prawda skarżący w dniu [...] r. został zapoznany z materiałem dowodowym zgromadzonym przez organ pierwszej instancji, a organ odwoławczy nie uzupełniał materiału dowodowego w sprawie, to jednak w razie jego wyznaczenia skarżący mógłby przedstawić organowi odwoławczemu dowody okazane na rozprawie, w postaci faktur za lekarstwa, których kopie dołączył do pisma z [...] r. kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Urzędu Miejskiego. Kopie tego pisma i załączników skarżący dołączył również do skargi. W tej sytuacji nie można w pełni zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego zawartym w odpowiedzi na skargę, że "dowody dokumentujące koszty leczenia nie zostały przedstawione również organowi odwoławczemu, zatem zarzuty ich nieuwzględnienia przez organ podatkowy uznać należy za bezpodstawne". Twierdzenie to byłoby zasadne i przekonujące, gdyby skarżący, któremu organ odwoławczy wyznaczył trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, nie skorzystał z tej możliwości albo gdyby złożył oświadczenie, że nie zgłasza zastrzeżeń lub wniosków co do zebranego materiału dowodowego. Niewyznaczenie tego terminu należy zatem uznać za naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z odpowiedzi na skargę wynika, że dowody te nie były znane organowi odwoławczemu, a więc decyzja tego organu nie została oparta na dokładnie wyjaśnionym stanie faktycznym sprawy, a tym samym ocena tego stanu nie może być uznana za spełniającą wymogi poprawności i rzetelności. W myśl art. 67 Ordynacji podatkowej umorzenie zaległości podatkowych może nastąpić jedynie w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzja organu podatkowego o umorzeniu zaległości jest więc podejmowana na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że o tym czy w określonej sytuacji istnieje ważny interes podatnika lub interes publiczny uzasadniający umorzenie decyduje organ podatkowy uprawniony do wydania decyzji. Ocena tej sytuacji musi być jednak oparta na wszechstronnie wyjaśnionym stanie faktycznym. Zaskarżona decyzja, nie spełniająca tego wymogu, wydana z naruszeniem art. 122, 123 § 1 i art. 200 Ordynacji podatkowej, w sytuacji gdy naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie orzekł co do wykonalności zaskarżonego aktu – w myśl art. 152 powołanej ustawy – wobec bezprzedmiotowości takiego orzeczenia w sprawie o umorzenie zaległości podatkowej.