SA/Sz 2452/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Joanna Białas - Gołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego o d d a l a skargę J. K. w dniu [...] r. wystąpił do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o przyznanie bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego na zakup leków, żywności, wodomierza oraz na zakup bielizny osobistej jesienno – zimowej. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 3 pkt 6 i 7 art. 4, art. 31 a pkt 2; art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) przyznał J. K. pomoc społeczną w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...]zł z przeznaczeniem na zakup żywności oraz na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Powyższe świadczenie przyznano na wrzesień, a jego wypłata miała nastąpić w[...] . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na podstawie akt sprawy, że dochód skarżącego wynosi [...] zł, na który składają się renta w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, wobec czego dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - które nie powinno przekraczać kwoty [...] zł. Ponadto Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] stwierdził na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, spowodowanej niepełnosprawnością oraz długotrwałą chorobą. Na tej podstawie organ I instancji uznał sytuację skarżącego za szczególnie uzasadniony przypadek i mimo przekroczenia przez niego ustawowego kryterium dochodowego, przyznał zasiłek specjalny. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji zwrócił uwagę na uzupełniający charakter wnioskowanego świadczenia, wobec czego stwierdził, że przyznana skarżącemu pomoc społeczna w kwocie [...] zł nie zaspokoi jego potrzeb w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, lecz przyczyną tego są ograniczone możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Odwołując się od powyższej decyzji J.K. wskazał, iż decyzja została wydana na podstawie nieprawdziwych danych. Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji pominięcie faktu, iż jest zadłużony, bowiem spłaca pożyczkę, w wysokości [...] zł, a także ma długi w spłacie zobowiązań za mieszkanie, gaz, prąd, energię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 24 listopada 2003r. Nr SKO.PS.41/2204/2003, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2, 3, 4 i art. 31 a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) orzekło o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji właściwie ocenił sytuację skarżącego i przyznał mu świadczenie w wysokości [...] zł. Po dokonaniu analizy akt sprawy Kolegium stwierdziło, że wprawdzie dochód J. K w wysokości [...] zł jest wyższy od kryterium określonego w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynoszącego [...] zł, jednakże organ I instancji właściwie rozpatrzył sprawę skarżącego pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego, zgodnie z art. 31 a wymienionej ustawy, uznając, iż w jego sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek uzasadniający przyznanie pomocy. Organ II instancji podkreślił, że zdaje sobie sprawę z nieznacznej pomocy udzielonej skarżącemu, jednocześnie wskazał na uznaniowy charakter specjalnego zasiłku celowego. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, iż na przeszkodzie przyznania świadczeń w oczekiwanej przez J. K. wysokości, stoi ograniczona ilość środków, jakimi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, który musi również zważać na potrzeby wszystkich osób ubiegających się o pomoc, zwłaszcza, że w pierwszej kolejności zaspokajane są potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej lub nie posiadających jakichkolwiek dochodów. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, iż Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia[...] . Nr [...] przyznał J. K. pomoc w postaci zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu bielizny osobistej jesienno – zimowej. W odpowiedzi na zarzut skarżącego zawarty w odwołaniu, Kolegium wyjaśniło, że spłacanie długu nie jest w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej potrzebą bytową uzasadniającą udzielenie zasiłku z pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie z dnia 24 grudnia 2003r. (data stempla pocztowego), J. K. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7 kpa, a także Konstytucji RP. Ponadto skarżący podniósł, że nie rozumie na czym ma polegać uznaniowość przyznawania świadczeń przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Zaznaczył również, iż zaciągnął pożyczkę na spłatę zadłużenia, powstałego z powodu niewystarczającej pomocy finansowej udzielanej przez Ośrodek Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie- Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. W myśl art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej". Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Sąd uznał, że Kolegium trafnie podkreśliło, iż zasiłek celowy nie ma charakteru obligatoryjnego świadczenia pomocy społecznej, lecz jego przyznanie następuje w ramach uznania administracyjnego. Wobec tego zasiłek celowy jest wyjątkową, doraźną formą wsparcia osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontrola decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do badania poprawności postępowania dowodowo – wyjaśniającego, czyli na sprawdzeniu, czy wydane rozstrzygnięcie wolne jest od wady dowolności. Z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 461 zł. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r. (M.P. Nr 21, poz. 326) kwota ta od [...] r. pozostała na niezmienionym poziomie. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że dochód J. K. wynosi [...] zł. Ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego organy orzekające w sprawie nie mogły przyznać skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności oraz na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Jakkolwiek świadczenie to ma charakter uznaniowy, to jednak uznanie organu nie rozciąga się na możliwość przyznania zasiłku w sytuacji, gdy osiągany dochód jest wyższy, aniżeli dochód ustalony w ustawie. Jednakże na podstawie art. 31a powołanej ustawy - ustawodawca przewidział możliwość przyznania bezzwrotnej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego dla osób, których dochód jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie, o ile zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Organy pomocy społecznej mają obowiązek ustalić w postępowaniu administracyjnym, czy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o pomoc uzasadnia jej potraktowanie jako szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego przyznanie zasiłku celowego specjalnego. W rozpoznawanej sprawie J. K. wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup żywności oraz leków. Organ I instancji stwierdził, że w wypadku skarżącego zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie pomocy, mimo przekroczenia przez niego ustawowego kryterium dochodowego, jednakże ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej mógł udzielić tej pomocy tylko w nieznacznej wysokości. Podzielić należy przytoczone w uzasadnieniu decyzji organów obu instancji stwierdzenie, że organ pomocy społecznej przy rozważeniu możliwości przyznania wysokości zasiłku celowego miał na względzie ograniczoną ilość posiadanych środków finansowych, a także liczbę i sytuację wszystkich osób ubiegających się o pomoc. Przyznana pomoc społeczna powinna być bowiem przede wszystkim kierowana do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej, które np. nie posiadają w ogóle żadnych dochodów, czyli bez udzielonej pomocy nie mogłyby samodzielnie egzystować, a wysokość tej pomocy – z uwagi na ograniczone środki finansowe ośrodka pomocy społecznej – nie zawsze może zaspokoić rzeczywistej potrzeby i oczekiwania osób ubiegających się o przyznanie pomocy. W podsumowaniu należy podkreślić, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.