SA/Sz 2453/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak - Siuda Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder (spr.) Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I o d d a l a skargę, II z a s ą d z a od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz adwokat S. P. kwotę [...] ([...] ) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrotu wydatków. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] na podstawie art. 3 pkt 6 i 7, art. 4 , art. 31a pkt 2, art. 43 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami) oraz art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku J. K. z dnia [...] r. przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy specjalny w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu bielizny osobistej jesienno-zimowej. Świadczenie przyznano na[...] , natomiast jego wypłata nastąpi w [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że J. K. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej niepełnosprawnością oraz długotrwałą chorobą. Okoliczności te potwierdził wywiad rodzinny przeprowadzony na podstawie art. 43 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji ustalił nadto, że dochód J. K. stanowi kwota [...] zł, na którą składa się renta w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...]zł i dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł. Organ uznał jednak sytuację materialną J. K. za szczególnie uzasadniony przypadek i przyznał zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu bielizny osobistej jesienno-zimowej. Dyrektor Ośrodka stwierdził również, że świadczenia pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający i stąd też przyznana pomoc finansowa nie zaspokoi wszystkich potrzeb w pełnym zakresie w pełnej wysokości. Przyczyną tego jest brak dostatecznej ilości środków finansowych przeznaczonych na pomoc społeczną. Od decyzji organu I instancji J. K. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podnosząc, że decyzja ta została wydana w oparciu o nieprawdziwe dane. Kwestionował wysokość przyznanej pomocy, lecz odebrał przyznany zasiłek obawiając się pozbawienia świadczeń w przyszłości. Odwołujący się zarzucił również, że przy rozpatrywaniu jego sprawy nie uwzględniono, że spłaca pożyczkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] . Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 79, poz. 856) oraz art. 2, art. 3 i art. 4 oraz art. 31 a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło, po ponownym rozpatrzeniu sprawy J. K., że organ I instancji właściwie ocenił sytuację materialną odwołującego się i przyznał zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na częściowe sfinansowanie zakupu bielizny osobistej jesienno-zimowej. Zasiłek ten nie był jedynym świadczeniem, jakie otrzymał, gdyż decyzją z dnia [...] r. organ przyznał również zasiłek celowy specjalny z przeznaczeniem na zakup żywności oraz częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokojenie wszystkich, choćby najbardziej uzasadnionych potrzeb życiowych. Nadto na przeszkodzie przyznania świadczeń w oczekiwanej wysokości stoi ograniczona ilość środków, którymi dysponuje Ośrodek Pomocy Społecznej, niewspółmierna do ilości osób i rodzin potrzebujących pomocy. Organ mając to uwadze, w pierwszej kolejności stara się zaspokajać potrzeby osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej lub nie posiadających żadnych dochodów. Kolegium podniosło nadto, ze spłacanie długu nie jest w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej potrzebą bytową uzasadniającą udzielenie zasiłku z pomocy społecznej. J. K. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Decyzji zarzucił naruszenie art. 7 Kpa oraz ustawy o pomocy społecznej, która w jego przekonaniu ma służyć wychodzeniu z trudnej sytuacji. Pożyczkę, którą musi spłacać zaciągnął ze względu na niewystarczającą pomoc finansową ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucał również, że nie wie, ile wynosi minimum egzystencji i jaka kwota przypada na różne formy pomocy. J. K. przedstawił również wątpliwości co do uznaniowego charakteru decyzji z zakresu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, ( jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie- Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sąd rozpoznając skargę dokonał oceny legalności zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 461 zł. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r. (M.P. Nr 21, poz. 326) kwota ta od 1 czerwca 2003 r. pozostała na niezmienionym poziomie. Z powyższego wynika, że dochód skarżącego uprawniający do przyznania zasiłku celowego nie może przekroczyć [...] zł. W decyzji ostatecznej przyjęto, że dochód J. K. wynosi [...] zł. Ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego organy orzekające w sprawie nie mogły przyznać skarżącemu zasiłku celowego na zakup bielizny osobistej jesienno-zimowej. Jakkolwiek świadczenie to ma charakter uznaniowy, to jednak uznanie organu nie rozciąga się na możliwość przyznania zasiłku w sytuacji, gdy osiągany dochód jest wyższy, aniżeli dochód ustalony w ustawie. W art. 31a powołanego wyżej aktu prawnego ustawodawca przewidział jednak możliwość przyznania bezzwrotnej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego dla osób, których dochód jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej, o ile zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Wskazać należy, że zasiłek celowy specjalny uprawniony organ przyznaje w granicach swego uznania, która w zasadzie nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego, chyba że uznanie to miałoby cechy dowolności, a takich zaskarżonym decyzjom przypisać nie można. Zważywszy na charakter świadczenia, przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego nie jest jedynym wyznacznikiem przyznania tego zasiłku lub odmowy jego przyznania. Organy pomocy społecznej mają obowiązek ustalić w postępowaniu administracyjnym, czy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o pomoc uzasadnia jej potraktowanie jako szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego przyznanie zasiłku celowego specjalnego. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup ciepłej bielizny osobistej. Jest to niewątpliwie niezbędna potrzeba życiowa i organ uwzględniając tą okoliczność przyznał skarżącemu pomoc w takiej wysokości, na jaką pozwalają posiadane przez gminę środku finansowe. Pomoc społeczna nie zawsze może być przyznana zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawców, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Zaskarżona decyzja z przyczyn wyżej omówionych nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej ani też przepisów postępowania administracyjnego, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), Sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy.