SA/Sz 2494/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda/spr./ Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004r. sprawy ze skargi A.i . T. oraz M.K., J. K., E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] i [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...] , II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r.. Przewodniczący Zarządu Miasta [...] [...] na podstawie art 1 ust. 2 w związku z art. 1 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209), odmówił nabycia przez użytkowników wieczystych M. G. K., J. K. A. i T. N. prawa własności nieruchomości działki Nr [..] położonej przy ul. [...] [...] w [...] stanowiącej własność Gminy Miasta [...[ . W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji wskazał, że M. G. K. J. K., E. K. oraz A. i T. N. są współużytkownikami wieczystymi działki nr [...] o pow. [...] w udziałach po [...] części zabudowanej domem dwurodzinnym piętrowym, w którym lokal Nr [...] stanowi współwłasność M. G.i K., J. K.I i E. K., a lokal Nr [...] stanowi współwłasność A. i T. N.. Wniosek o nabycie przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości nie może być uwzględniony ponieważ ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości /gruntów/ będących własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i nie dotyczy innego rodzaju nieruchomości /budynków czy lokali/, a tym samym wnioskodawcy nie spełniaj ustawowej przesłanki art. 1 ust.1 pkt 1 i 2 w/w ustawy. W odwołaniu od tej decyzji M..G. K. J. K. oraz A. i T. N. podnieśli, że zgodnie z ustawą o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, przysługuje im prawo do nieodpłatnego nabycia przedmiotowych nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia[...] . utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ I instancji wskazał, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które obecnie mają charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i: a/ znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego wolnego Miasta Gdańska b/ były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, I jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu t terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. 3 Sygn.aktSA/Sz 2494/02 Tymczasem z akt postępowania nie wynika aby przedmiotowa nieruchomość kiedykolwiek została nadana w trybie przepisów o osadnictwie rolnym. W tej sytuacji badanie pozostałych przesłanek warunkujących nabycie własności nieruchomości o jakich mowa w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy należy uznać za zbędne, a zaskarżoną decyzję jako prawidłową należało utrzymać w mocy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. K. J. K. E. K. oraz A. i T. N. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc , że przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości odnoszą się wyłącznie do określenia obszaru Państwa Polskiego tzw. Ziem Zachodnich i miasta Gdańska nie zaś do określenia specyficznej kategorii nieruchomości- gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na Ziemiach Odzyskanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały , wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie ; sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo 0 postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej: p.p.s.a./ Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana na podstawie kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez ; użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu 4 Sygn.aktSA/Sz 2494/02 własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przy zastosowaniu wykładni gramatycznej i celowościowej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 24.10.2001rV użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie nieruchomości, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniających dodatkowy warunek tj. zabudowanych na cele mieszkaniowe, stanowiących nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów państwa Polskiego...". Nie ma żadnych przesłanek do wniosku, iż odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą absurdalne z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też jego treść po zmianie ustawy z 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/. Nadała mu ona następujące brzmienie: "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), 4. Sygn.aktSA/Sz 2494/02 starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zakres czasowy użytkowania wieczystego te same podmioty - osoby fizyczne /26 maja 1990r. - 24 października 2001 r./, jak i przedmiot /nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne/, zaś dyspozycją - prawo przekształcenia wieczystego w prawo własności, nie ogranicza już zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. tzw. "Ziem Odzyskanych" Zaskarżona decyzja, oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/. W przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 w/w ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędnym jest ustalenie i rozważenie, czy skarżący spełniają przesłanki z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, co nie było przedmiotem badania przez organ odwoławczy. Kwestionowane w skardze stanowisko organu I instancji sprowadzające się do tezy, że ustawa dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości gruntowych /gruntów/ będących własnością Skarbu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i nie dotyczy innego rodzaju nieruchomości /budynków czy lokali/ jest niezasadne, bowiem skarżący wystąpili o nabycie własności nieruchomości gruntowej.