SA/Sz 2539/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska/spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2004r. sprawy ze skargi H. i L. K. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości III. z a s ą d z a od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. na rzecz skarżących kwotę [...] złotych/ tytułem zwrotu kosztów sądowych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]r., po stwierdzeniu samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń pawilonu przy ul. [...] Nr [...] w K. z funkcji magazynowej na usługową, nałożył na inwestorów H. i L. K. wykonanie określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania do stanu zgodnego z prawem. Na skutek odwołania H. i L. K., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., decyzją z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy uznał, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia ze względu na niewystarczający materiał dowodowy uniemożliwiający wydanie właściwego rozstrzygnięcia. Przedłożona dokumentacja nie stwierdza w sposób jednoznaczny, w których pomieszczeniach pawilonu nastąpiła zmiana sposobu użytkowania. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy dokonać analizy, czy istotnie nastąpiła zmiana sposobu użytkowania, a jeśli tak należy ustalić, w nawiązaniu do inwentaryzacji z [...]r. w stosunku do których pomieszczeń takiej zmiany dokonano. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ orzekający wskazał, że niezasadne są twierdzenia inwestorów, iż nie znają inwentaryzacji powykonawczej z [...]r., gdyż była ona podstawą wydania decyzji z dnia [...]r. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie pawilonu po dokonanym remoncie i stanowiła załącznik do wniosku o jej wydanie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]r., nr[...], działając na podstawie art. 104 kpa, art. 51 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane /tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm./ nałożył na H. i L. K. obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych związanych ze zmianą sposobu użytkowania pomieszczeń tymczasowego pawilonu handlowo-usługowego, zlokalizowanego przy ul. [...] w K., do stanu zgodnego z prawem. W związku z powyższym należy przedłożyć: 1/ inwentaryzację powykonawczą pawilonu wykonaną przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi wraz z niezbędnymi opiniami i uzgodnieniami; Inspekcji Ochrony Środowiska, Inspekcji Sanitarnej, Powiatowej Inspekcji Pracy i Państwowej Straży Pożarnej, 2/ ocenę stanu technicznego wykonanych robót budowlanych, wykonaną przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi – w terminie do dnia [...]r. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 11 stycznia 2001r. przeprowadzono kontrolę posesji i obiektów przy ul. [...] Nr [...] w K.. Podczas kontroli pawilonu handlowo-usługowego stwierdzono, że H. i L. K. dokonali samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń pawilonu tj. 1/ kotłowni i zaplecza administracyjnego na kawiarenkę internetową; 2/ pomieszczenia sklepowego i warsztatu na kawiarenkę internetową, 3/ składu opału na pomieszczenie biurowe, 4/ pomieszczenia sklepowego i magazynu podręcznego na pizzerię, 5/ trzy pomieszczenia magazynowe na powiększenie sali konsumpcyjnej. W tym celu wyburzono ponad 10 ścian wewnętrznych i postawiono część nowych w stosunku do inwentaryzacji powykonawczej z [...]r. sporządzonej przez arch. M. W., stanowiącej załącznik do decyzji z dnia [...]r. o pozwoleniu na użytkowanie tymczasowego pawilonu gastronomicznego, rozbudowanego na podstawie decyzji dnia [...]r. o pozwoleniu na rozbudowę pawilonu usługowo-handlowego. Organ orzekający podniósł ponadto, że inwestorzy nie posiadali zgody właściwego organu na dokonane zmiany w sposobie użytkowania pomieszczeń jak i na wykonane roboty budowlane. Od powyższej decyzji H. i L. K. wnieśli odwołanie domagając się uchylenia decyzji. Skarżący zarzucili, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...]r. nie przeprowadził żadnej kontroli posesji ,a jedynie przeprowadził kontrolę robót zablokowanych wyjeść od ul. [...]. W dniu [...]r. w obiekcie nie było pizzerii, obiekt jest obiektem usługowo-Handlowym i nie wymaga uzgodnień i dodatkowych pozwoleń. Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]r. dopuścił pomieszczenia te do użytkowania. Pizzerię zorganizowano w istniejącej części pomieszczeń baru. Obiekt jest ich własnością i nie wymaga pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania. Skarżący ponadto zarzucili, że inwentaryzacja z kwietnia 1995r. nie jest autorstwa arch. M. W. oraz, że nie zlecali wykonania tej inwentaryzacji i jej nie znają. Organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego i nie zapewnił udziału stronom zgodnie z art. 10 kpa. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., decyzją z dnia [...]r., [...], a podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania H. i L. K., uchylił zaskarżoną decyzją w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych czynności i w tym zakresie ustalił nowy termin do [...]r., pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że Prawo budowlane jest ustawą określającą obowiązki inwestora w procesie realizacji inwestycji. Przepis art. 71 tej ustawy stanowi, że zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Organem właściwym w tym zakresie jest Prezydent Miasta K., natomiast zgoda Powiatowego Inspektora Sanitarnego jest jedynie opinią w przedmiocie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania przez właściwy organ. Brak pozwolenia właściwego organu jest samowolą budowlaną, jednakże ustawa Prawo budowlane umożliwia legalizację wykonanych robót po ich doprowadzeniu do stanu zgodnego z prawem / postępowanie w trybie art. 51 ust.1 pkt 2/. Organ orzekający podniósł ponadto, że odpowiedź na pozostałe zarzuty znajduje się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. uchylającej decyzją organu I instancji z dnia [...]r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego H. i L. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący wskazali, że sporny obiekt został wybudowany w [...]r. a kupiony przez nich w [...]r. Następnie w [...]r. obiekt ten rozbudowali zgodnie z decyzją z dnia [...]r. Zdaniem skarżących zbędne jest wykonanie nowych projektów. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty i twierdzenia można uznać za trafne. Niezasadne jest twierdzenie skarżących, że skoro obiekt budowlany przy ul. [...] Nr [...] w K. stanowi ich własność, to wyłącznie właściciele decydują o sposobie użytkowania takiego obiektu. Wbrew przekonaniu skarżących, zgodnie z art. 71 ust.1 ustawy z dnia [...]r. Prawo budowlane – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji /tekst jednolity Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga pozwolenia właściwego organu. Uzyskanie pozwolenia właściwego organu wymaga m.in. zmiana sposobu użytkowania obiektu, polegająca na przeróbce pomieszczenia z przeznaczeniem na pobyt ludzi albo oddanie do użytku publicznego lokalu lub pomieszczenia, które uprzednio miało inne przeznaczenie bądź było budowane w innym celu, w tym także przeznaczenie pomieszczeń mieszkalnych na cele niemieszkalne /art. 71, ust. 2 pkt 1 ustawy/. Zgodna na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części uzależniona jest również od oceny czy projektowana zmiana polegająca na podjęciu lub zaniechaniu działalności zmieni warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego lub pracy, warunki zdrowotne, higieniczno-sanitarne lub ochrony środowiska, bądź wielkość lub układ obciążeń /art. 71 ust.2 pkt 2 ustawy/. Stosownie do art. 71 ust.3 Prawo budowlane w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, przepisy art. 50 i art. 51 ust.1 stosuje się odpowiednio. Samowolna zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z mocy art. 50 tej ustawy uprawnia właściwy organ do wstrzymania robót budowlanych /jeśli są one prowadzone/ do ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń. Następnie w zależności od stanu faktycznego sprawy, właściwy organ może wydać decyzję nakładającą na właściciela lub zarządcę obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania do stanu zgodnego z prawem albo nakazać przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części /art. 71 ust.3 ustawy Prawo budowlane/. Sąd podziela zarzut skarżących o braku dostatecznego wyjaśnienia sprawy do stanowczego rozstrzygnięcia. Artykuły 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakładają na organy administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów zgłoszonych żądań. Standardów tych nie spełniły organy orzekające w niniejszej sprawie. Jak wynika z uzasadnieniem decyzji organu I instancji podstawą ustaleń samowolnej zmiany sposób użytkowania części pomieszczeń pawilonu handlowo-usługowego przy ul. [...] Nr [...] w K. podzielonych przez organ odwoławczy – stanowiły ustalenia dokonane podczas kontroli tej posesji i znajdujących się na niej obiektów, przeprowadzonej w dniu 19 stycznia 2001r. /a nie jak mylnie wskazano w decyzji w dniu [...]r./ oraz Inwentaryzacja pawilonu handlowo-usługowego opracowana przez arch. M. W. stanowiąca załącznik do decyzji z dnia [...]r. o pozwoleniu na użytkowanie tymczasowego pawilonu gastronomicznego. Z powyższego wynika, że kluczowym dla organu dowodem w sprawie była wyżej wskazana inwentaryzacja. Tymczasem skarżący już w odwołaniu podnosili, że nie zlecali jej wykonania i nie znają jej treści. Organ odwoławczy nie ustosunkował się do powyższego twierdzenia skarżących, poprzestając na arbitralnym stwierdzeniu, że to skarżący dołączyli sporny dokument jako załącznik do wniosku z dnia [...]r. o pozwolenie na użytkowanie pawilonu handlowo-usługowego. W tej sytuacji w aktualnym stanie sprawy, nie jest możliwe ustosunkowanie się przez Sąd do powyższego zarzutu, jak też do twierdzeń skarżących podnoszonych na etapie postępowania sądowego, że w sprawie karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. o sygn. akt [...] arch. M. W. przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że nie jest autorem inwentaryzacji . Ponadto lakoniczny opis ustaleń z kontroli posesji przeprowadzonej w dniu [...]r. zawarty w pkt 1 i 2 protokołu, przy zarzutach skarżących, że "od [...]r. w obiekcie nic nie burzyli", nie pozwala sądowi na właściwą kontrolę poczynionych przez organ ustaleń, a dotyczących wyburzenia ok. 10 ścian wewnętrznych i postawienia części nowych. Przedstawione zapatrywania Sądu co do braków postępowania dowodowego stanowią jednocześnie wskazówkę w jakim kierunku to postępowanie powinno się toczyć dla należytego ustalenia stanu faktycznego. Wykazane wyżej uchybienia naruszają przepisy art. 7,77 i 107 § 3 kpa, są istotne i mogą mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji. /-/A.Windak /-/S.Kłosowski /-/I.Tomaszewska