SA/Sz 2545/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 październik 2004r. sprawy ze skargi B.G, M.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa współwłasności nieruchomości gruntowej /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Koszalina z dnia [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących po [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. •W,'- Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]. wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( dz. U Nr 113, poz. 1209 ) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku skarżących - odmówił wnioskodawczyniom nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie działką ewidencyjną [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...]m2, położonej w Koszalinie przy ul. [...] stanowiącej własność miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art.1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Następnie ustalił, w oparciu o akta przedmiotowej nieruchomości, że prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione na rzecz S.T. G. na gruntach Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia 13.01.1975r. na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. Nr 32, poz. 159 ). W związku z tym Prezydent wyjaśnił, że zgodnie z art. 44 ust.2 tej ustawy, nie miała ona zastosowania do gruntów, które zostały oddane w posiadanie osobom trzecim między innymi na podstawie dekretu z dnia 6 września 1946r.( na podstawie aktu nadania). Organ ustalił dalej, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości strony nabyły na podstawie postanowienia sądu z dnia [...]r., a zatem nie były jednocześnie w dacie [...]r. i w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym, zdaniem Prezydenta[...], wnioskodawczyniom nie przysługuje nabycie prawa współwłasności przedmiotowej nieruchomości na podstawie wskazanej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Od decyzji tej odwołały się B.G. i M.L. podnosząc, że już po śmierci ojca w [...]r. nabyły spadek jako dwie córki i matka po [...]r. nabyły spadek po matce w [...] części każda z nich. Sąd Rejonowy w [...] jedynie stwierdził nabycie, faktycznie już nabytego, spadku po T.G. i S.G.. Z mocy prawa przejęły wszystkie przywileje i obowiązki wynikające z użytkowania wieczystego nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa , art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U, z 2001 r. Nr 79, poz. 855) oraz art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ), po rozpatrzeniu odwołania- utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium stwierdziło, że z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 26 lipca 2001 r. wynika, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje tym osobom, którym prawo użytkowania wieczystego danej nieruchomości przysługiwało zarówno w dniu [...]r. jak i w dniu [...]r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy. Z akt sprawy wynika natomiast, że wnioskodawczynie prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabywały sukcesywnie w wyniku spadkobrania, współużytkowniczkami wieczystymi całej nieruchomości stały się dopiero w [...]r. Nie można zatem powiedzieć, że w dniu [...]r. strony były wyłącznymi współużytkowniczkami wieczystymi całej nieruchomości gruntowej, co- zdaniem organu II instancji- wyłącza wymienione strony, z kręgu osób uprawnionych na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżącej, powołując się na okoliczności podnoszone wcześniej w odwołaniu, zarzuciły naruszenie prawa, a to art. 236 § 1 Kodeksu cywilnego i art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Skarga nie formułuje wniosków, ale z jej treści wynika żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z argumentacją taką jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta nie odpowiada prawu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i z odpowiedzi na skargę wynika, że Kolegium, odmiennie niż przyjął to organ I instancji uznało, że prawo współużytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przeszło na skarżące z chwilą śmierci Ich ojca w 1984r. Mimo tego prawidłowego, co do zasady (art. 922 § 1, 924 i 925 Kodeksu cywilnego) ustalenia, organ fi instancji, nie znalazł podstaw do uznania, że B.G i M.L., spełniają warunki do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości na podstawie art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności ( Dz. U. Nr 113, poz.1209 ). W ocenie sądu stanowisko Kolegium nie jest zgodne z prawem. Istota sporu sprowadza się do wykładni art. 1 ust. 1 i ust. 2 wskazanej wyżej ustawy, w części precyzującej jej zakres podmiotowy. Zgodnie z tymi przepisami, osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 5 września 1951r.o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych ( Dz. U. Nr 46,poz 340, z 1957r. Nr 39, poz.172, z 1969r. Nr 13, poz.95, z 1998r. Nr 106, poz. 668) 1) zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2) stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie tych nieruchomości ( ust.1 ). Na wniosek osoby, o której mowa w ust. 1, a także osoby fizycznej będącej jej następcą prawnym, złożony nie później niż w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy, starosta- w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego- w odniesieniu do nieruchomości będącej jej własnością, wydaje decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości. Z powyższej konstrukcji wynika, że podmiotem, któremu przysługuje roszczenie określone w omawianej ustawie jest: * po pierwsze, osoba będąca użytkownikiem ( współużytkownikiem ) wieczystym nieruchomości w okresie od dnia 26 maja 1990r. do dnia 24 października 2001r.; * po drugie, osoba będąca następcą prawnym użytkownika ( współużytkownika wieczystego) posiadającego prawo użytkowania wieczystego w wyżej wskazanym przedziale czasowym. Sygn akt SA/Sz 2545/02 4 Z rozpatrywanego przepisu nie wynika natomiast, aby w przypadku, istniejącej już w pierwszej z tych dat, wielości użytkowników wieczystych konkretnej nieruchomości, nie mogła ulec zmianie wielkość udziałów poszczególnych uprawnionych podmiotów w prawie użytkowania wieczystego, tak jak zaistniało to w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Skarżące spełniły przesłankę podmiotową określoną w art. 1. ust.1, zarówno bowiem w dacie początkowej jak i w dacie końcowej określonej w tym przepisie były współużytkownikami wieczystymi spornej nieruchomości, przy czym prawo to realizowały w dacie początkowej wespół z matką po śmierci której (w [...]r.) ich udziały w użytkowaniu wieczystym wzrosły. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., nie wymaga, aby osoby występujące z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości o jakiej w nim mowa (tworzące w dacie wniosku ogół współużytkowników wieczystych danej nieruchomości) były w dniu 26 maja 1990r. współużytkownikami wieczystymi całej tej nieruchomości. Powyższa wykładnia była już prezentowana w orzecznictwie samorządowych kolegiów odwoławczych (np. SKO we Wrocławiu decyzje z dnia 20.05. 2003r., 4112/225/02/03, OSS 2003/4/88 i z dnia 07.10.2003r., 4112/84/03, OSS 2004/1/3 ). Dokonana przez organy orzekające w sprawie wykładnia tej normy prawnej, która legła u podstaw prawnych zaskarżonej decyzji, jest zatem wynikiem nadinterpretacji przepisu i jako taka narusza prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Niezależnie od powyższego, skoro organ II instancji pominął milczeniem kwestię sposobu rozumienia przez organ I instancji zakresu przedmiotowego rozpatrywanej ustawy, wyjaśnienia wymaga, iż skład orzekający stoi na stanowisku, że w art. 1 ust.1 nie chodzi o tryb nadania nieruchomości, lecz o ich położenie określone w dekrecie z 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. 2 tych wszystkich wyżej przedstawionych względów, należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art.152 oraz art. 200 p.p.s.a. Sygn akt SA/Sz 2545/02 3