SA/Sz 257/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA E. Makowska (spr.), Sędziowie NSA M. Kowalewska, A. Windak, Protokolant M. Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2004 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości Starosta decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uznał H. F. za osobę bezrobotną i odmówił Jej przyznania prawa do zasiłku. Natomiast decyzją z dnia [...]r. Nr [...] ten sam organ na podstawie art. 2 ust.1 pkt 2 w związku z art. 1 ust.2 pkt 2 i art. 6 pkt 6 lita ustawy z dnia 14 grudnia 1994r.. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 104 i art. 155 kpa - orzekł o odmowie uznania H. F. za osobę bezrobotną z dniem [...]r. Uzasadniając Tę decyzję organ i instancji stwierdził, że z przedstawionych w dniu rejestracji dokumentów wynika, że strona jest cudzoziemcem, który nie posiada zezwolenia na osiedlenie się bądź statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej /posiada kartę czasowego pobytu/, co uniemożliwia uznanie Jej za osobę bezrobotną. W odwołaniu od powyższej decyzji H. F. wnosząc o przywrócenie Jej "statusu bezrobotnego i wydanie zgody na pracę" podniosła, że zarejestrowała się w urzędzie pracy w dniu [...]r. i otrzymała status bezrobotnego wraz z zasiłkiem rodzinnym na syna. Jest obywatelką [...], od [...] lat mieszka w Polsce /wyszła za mąż/, otrzymała kartę stałego pobytu, lecz okazało się - chociaż nikt Jej o tym nie powiedział - że nie ma prawa do pracy. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania -uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda poczynił ustalenia identyczne, jakie podniosła strona w odwołaniu, co do daty rejestracji oraz sytuacji rodzinnej oraz zasad Jej pobytu na terytorium RP. Wskazał, że w dniu [...]. H. F. wyraziła na piśmie zgodę na zmianę decyzji Starosty z dnia [...]r. w związku z tym, powołując się między innymi na art. 155 kpa, organ I instancji orzekł decyzją z dnia [...]. o odmowie uznania za osobę bezrobotną z dniem [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z art. 155 kpa wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia. Oznacza to, że niezbędne jest odniesienie się przede wszystkim do decyzji, która ma być uchylona lub zmieniona. Tymczasem organ I instancji nie odniósł się w swoim orzeczeniu w ogóle do decyzji wydanej w dniu [...]r. Powyższą decyzję ostateczną zaskarżyła H. F. skargą z dnia [...]., wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się "nadania zezwolenia do pracy w [...]. Powołała się na takie same okoliczności, jakie wskazała wcześniej w odwołaniu, a nadto podniosła, że obecnie złożyła wniosek o nadanie polskiego obywatelstwa, a decyzja odmowna jest dla Niej krzywdząca. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołał się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji i wyjaśnił, że zaskarżona decyzja nie dotyczyła zezwolenia czy zgody na zatrudnienie w [...], lecz statusu bezrobotnego. Organ wyjaśnił też jaki jest tryb postępowania w sprawach o zezwolenie na zatrudnienie cudzoziemców. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż v ł, co następuje: Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. I postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z treścią skargi, w której skarżąca domaga się nadania Jej przez Sąd "zezwolenia do pracy" wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądu administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jak wynika to z art. 145 § 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądalni administracyjnymi /Dz.U. Nr 53, poz. 1170/ kontrola ta, polega na badaniu czy zaskarżona do Sądu decyzja ostateczna zgodna jest z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi lub kwalifikowanymi wadami prawnymi Sąd decyzję taką-w zależności od ustalonego rodzaju naruszenia - uchyla lub stwierdza jej nieważność. Natomiast w razie stwierdzenia, że decyzja prawa nie narusza - Sąd oddala skargę, Z powyższego wynika, że Sąd nie przyznaje świadczeń, nie nadaje uprawnień i nie nakłada obowiązków. W toku tej kontroli Sąd związany jest przedmiotem sprawy rozpoznanej i rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją , co oznacza, że nie jest władny zajmować się kwestiami, które wykraczają poza przedmiot rozpatrywanej sprawy. Jak trafnie wskazano to w odpowiedzi na skargę, postępowanie, w przedmiocie którego wydano zaskarżoną decyzję, dotyczyło statusu bezrobotnego, a nie pozwolenia na zatrudnienie cudzoziemca na terytorium RP, co do którego toczyć się może odrębne postępowanie administracyjne w razie złożenia wniosku przez uprawniony podmiot do właściwego organu /co wyjaśniono stronie w odpowiedzi na skargę/. Z tych względów bezprzedmiotowe w rozpatrywanej sprawie jest ustosunkowanie się przez Sąd do żądania skargi udzielenia zgody na pracę. Nie odznacza to jednak, że skarga jest bezzasadna. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /. W niniejszej sprawie właśnie dostrzeżone przez Sąd z urzędu uchybienie przepisom postępowania administracyjnego, którym dotknięta jest zaskarżona decyzja, doprowadziło do uwzględnienia skargi. Ze stanu faktycznego wynika, że organ I instancji w trybie art. 155 kpa uchylił /a więc wyeliminował z obrotu prawnego/ własną decyzję ostateczną mocą której nadał stronie status osoby bezrobotnej. Wprawdzie rację ma organ odwoławczy podnosząc, że decyzja Starosty wydana na podstawie art. 155 kpa nie jest prawidłowa, gdyż nie zawiera żadnego rozstrzygnięcia w sprawie, w której decyzja z dnia [...]. została wydana, jednakże brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Wojewody jest niewadliwa. Przeciwnie, decyzja organu wydana została z naruszeniem art. 155 kpa i art. 138 §1 pkt 2 zdanie ostatnie kpa. Mianowicie organ II instancji nie dostrzegł, źe Starosta, wprawdzie za zgodą strony, ale wyeliminował z obrotu prawnego w oparciu o art. 155 kpa, własną wadliwą decyzję ostateczną która w tym trybie nie mogła być wzruszana. Zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych /art. 16 §1 kpa/. Wzruszenie zarówno decyzji nie tworzącej praw nabytych /art. 154 kpa/ jak i decyzji tworzącej prawa nabyte /art. 155 kpa/ może dotyczyć decyzji niewadliwej pod wzglądem prawnym albo dotkniętej wadami niekwalifikowanymi, a więc takimi, które nie dają podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Nie ma w niniejszej sprawie znaczenia w jakich okolicznościach faktycznych i z czyjej inicjatywy Aj. strony czy samego organu/ skarżąca w dniu [...]. napisała oświadczenie o treści: "Wyrażam zgodę na zmianę decyzji z dnia [...]r. [...]dotyczącej statusu osoby bezrobotnej. Odnośnie zasiłku rodzinnego oświadczam, że nie będę zwracać". Skoro organ I instancji doszedł do wniosku, że bezpodstawnie przyznał H. F. decyzją z dnia [...]r. status osoby bezrobotnej, to swojego błędu nie mógł "naprawić" poprzez zastosowanie art. 155 kpa, do takiej sytuacji odnosi się bowiem instytucja stwierdzenia nieważności decyzji. Z powyższego wynika, że prawidłowe rozstrzygnięcie wojewody powinno nie tylko uchylić decyzję organu I instancji wydaną na podstawie art. 155 kpa, ale i umorzyć postępowanie organu I instancji wszczęte w tym trybie jako bezprzedmiotowe /art. 138 § 1 pkt 2 zd. 2 w związku z art. 105 § 1 kpa/. Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.