SA/Sz 2576/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr/ Sędzia WSA Maria Mysiak Protokolant : Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 3 października 2004r. s prawy ze s karg i C. i P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości L uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]r., działając na podstawie art. 1 ust.1 i ust.2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209/ oraz art. 104 kpa -odmówił wnioskodawcom C. i P. P nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, oznaczonej geodezyjnie działką ewidencyjną nr [...], położonej w [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że wnioskodawcy prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości nabyli na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku mieszkalnego sporządzonej w formie aktu notarialnego [...]. od Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...] Zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości - roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym , które zarówno w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 24 października 2001 r./ były użytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. Nr 46, poz. 340 ze zm./ 1/zabudowanych na cele mieszkaniowe, 21 stanowiących nieruchomości rolne. Organ orzekający wskazał, że wnioskodawcy nie spełniają powyższych przesłanek, gdyż nie byli jednocześnie w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy tj. 24 października 2001 r. użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości, jak również nie są następcami prawnymi takiej osoby fizycznej. Skarżący w odwołaniu od tej decyzji zarzucili, że decyzja została wydana na podstawie przepisów "nie objętych wnioskiem z dnia [...] r. w sprawie przekształcenia prawa uytkownaia wieczystego w prawo własności. Skarżący przyznali, że prawo użytkowania wieczystego nabyli aktem notarialnym zawartym w dniu [...]r. od Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej [...], która to Spółdzielnia jako mająca interes prawny - powinna brać udział w postępowaniu administracyjnym, gdyż ustanowiła swoje następstwo prawne na oznaczonej działce nr [...] na rzecz wnioskodawców, ale tylko do dnia [...] r. Ponadto podnieśli, że rodzice w związku z wojną pozostawili poza aktualnymi granicami Polski w miejscowości [...] powiat [...],[...] ha gruntu i dwa domy mieszkalne - z czego także chcieliby skorzystać. W związku z powyższym skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, bądź 0 jej zmianę przez przyznanie prawa własności nieruchomości zgodnie z wnioskiem z [...] r. lub o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ 1 instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/, art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209/, po rozpatrzeniu odwołania C. i P. P , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uzasadniając swoją decyzję wskazał, że aktualnie przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności regulują dwie ustawy; z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. z 2001r. Nr 120, poz. 1299/ oraz z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209/. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. wnioskodawcy złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie wskazując przepisów ustawy, na podstawie której domagają się przekształcenia. Wnioskodawcy złożyli również w dniu [...]r. drugi wniosek, w którym bezspornie wnioskowali o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997r. Organ I instancji, odmowę nieodpłatnego przeniesienia prawa własności, oparł o przepisy ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W ocenie Kolegium, okoliczność ta, nie może jednak prowadzić do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji, gdyż wnioskodawcy nie spełniają warunków przewidzianych zarówno w ustawie z dnia 4 września 1997r., jak i w ustawie z 26 lipca 2001 r. Zgodnie z art. 1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001r., uprawnionymi do nabycia prawa własności, są osoby fizyczne będące w dniu [...] r. użytkownikami wieczystymi oraz osoby fizyczne będące ich następcami prawnymi. Tak więc z uprawnień określonych w tej ustawie, korzystają tylko osoby fizyczne oraz ich następcy prawni będący również osobami fizycznymi. Nabycie prawa użytkowania wieczystego od osoby prawnej, wyklucza uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Wnioskodawcy nabyli prawo użytkowania wieczystego od osoby prawnej, co wyklucza ich z kręgu osób uprawnionych do nabycia prawa własności na podstawie powyższej ustawy. Organ odwoławczy wskazał też, że ta sama zasada obowiązuje w przypadku ustawy z dnia 4 września 1997r. Stosownie do art. 1 ust.2, przepisy ustawy stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31 października 1998r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi. Nabycie prawa użytkowania wieczystego przez osobę fizyczną od osoby prawnej po dniu 31 października 1998r. wyklucza możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie tej ustawy. W ocenie organu odwoławczego nie było zatem podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, jak również do uchylenia decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie obu decyzji i o przekazanie sprawy organowi i instancji, ewentualnie o zmianę decyzji i orzeczenie prawa własności działki. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnieśli, że składając w dniu [...] r. wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie wskazali podstawy prawnej wniosku, podali jedynie "jeżeli aktualny stan prawny na to pozwala". Dlatego w [...] r. otrzymali od organu I instancji wniosek do wypełnienia ze wskazaniem jako podstawy prawnej, ustawy z dnia 4 września 1997r. i wniosek taki złożyli w dniu 6 grudnia [...]r. Organ I instancji decyzję z dnia [...]r. wydał w oparciu o inne przepisy niż przepisy wskazane we wniosku z dnia[...] r. Z kolei organ II instancji uzasadniając swoją decyzję odniósł się do obu ustaw uznając, że skarżący nie spełniają przesłanek z obu ustaw. W dalszej części skargi powtórzyli argumenty jak w odwołaniu podkreślając, że organ II instancji pominął ich wniosek by w postępowaniu uczestniczyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Spółdzielnia wyjaśniałaby rzeczywisty status członków, którzy nabyli własność lokali już w [...]r.. W ocenie skarżących co najmniej od [...]r. byli współużytkownikami wieczystymi, a okoliczność ta została pominięta. Skarżący zarzucili ponadto, że w toku postępowania wyjaśniającego zostały pominięte inne dokumenty dot. wysiedlenia z obszaru b. ZSRR. Z powyższych względów skarżący uznali skargę za zasadną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę wniosło ojej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuję Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem [...]r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /DzU. Nr 153, poz. 1270/. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie orzeka zatem o istocie sprawy administracyjnej, lecz o legalności decyzji tj. o ich zgodności z prawem. Uprawnienia tego Sądu nie obejmują możliwości zmiany decyzji i orzekania o meritum sprawy zamiast organu administracji publicznej. Powyższe wyjaśnienie było niezbędne wobec wniosku skarżących o zmianę zaskarżonej decyzji i przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skargę należało uznać za uzasadnioną. W dacie złożenia przez skarżących wniosku z dnia [...] r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki gruntu, istniały w obrocie prawnym dwie ustawy: pierwsza z dnia [...]r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /Dz.U. Nr 123, poz. 731 ze zm./ i druga z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości/Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./. W obydwu tych ustawach przewidziano wszczęcie postępowania na wniosek zainteresowanej strony. Przepis art. 2 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości stanowi, że do osób, o których mowa w art. 1 ust.1, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W tym stanie prawnym oczywiste jest, że o tym na jakiej podstawie prawnej toczyć się będzie postępowanie administracyjne dotyczące wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności decyduje, tak jak w każdej innej sprawie wszczynanej na wniosek, treść żądania strony. Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony tub z urzędu. W razie wszczęcia postępowania na wniosek, obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego. Z treści skargi jak i z wcześniejszego odwołania wynika, że skarżący składając wniosek z dnia [...] r. nie orientowali się w obowiązującym stanie prawnym. W tych okolicznościach doręczenie skarżącym druku wniosku odpowiedniego dla roszczenia przewidzianego ustawą z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu /.../, przy jednoczesnym rozpatrzeniu sprawy przez organy orzekające w niniejszej sprawie na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, godzi w zasady ogólne postępowania administracyjnego wyrażone w art. 8 i 9 kpa. Obywatel ma prawo oczekiwać bowiem, że zwracając się do organu administracji publicznej zostanie przez ten organ pouczony co do obowiązującego stanu prawnego, oraz że jego sprawa zostanie rozpatrzona z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W ocenie Sądu, stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, że skarżącym nie przysługuje roszczenie z ustawy z dnia 4 września 1997r. przekształceniu /.../, nie konwaliduje powyższych uchybień postępowania przed organem I instancji, a przeciwnie stanowi rozszerzenie przedmiotu sprawy rozstrzygniętej przez organ instancji, co świadczy również o wadliwości decyzji organu II instancji. Wyżej wskazane naruszenia art. 8, 9 kpa oraz art. 61 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przemawiają za uwzględnieniem skargi. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić skarżącym, po uprzednim zapoznaniu ich z przepisami prawa regulującymi istotę sprawy, na jakiej ustawie opierają swoje żądanie. Ustalenie to będzie stanowiło punkt wyjścia do rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku. Z powyższych względów, nie przesądzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. [pic]