SA/Sz 2624/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004r. sprawy ze skargi S.T. i C.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej L uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Podaniem z dnia [...] r. S. i C.S., na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r., zwrócili się do Burmistrza Miasta [...] o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności działki gruntu położonej w [...], oznaczonej nr geodezyjnym [...] o powierzchni [...] m2, dla której urządzona jest księga wieczysta nr [...]. W dniu [...] r. S. i C. T zmodyfikowali swój wniosek w ten sposób, że zwrócili się o załatwienie sprawy w trybie ustawy o nieodpłatnym przekształceniu gruntu. Decyzją z dnia [...] Przewodniczący Zarządu Miasta [...], działając na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209), odmówił Skarżącym, zam. w [...], nieodpłatnego nabycia prawa własności [...] części nieruchomości [...]. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że wnioskodawcy jako następcy prawni od dnia [...] r., są użytkownikami wieczystym i ww. nieruchomości na podstawie aktu notarialnego - repertorium , a użytkowanie wieczyste na nieruchomości zostało ustanowione w dniu [...],r. na podstawie umowy notarialnej - repertorium [...],. Przywołując treść art. 1 ust. 1 w/w ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz znajdujące się w nim odesłanie do dekretu z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340 ze zm.) organ uznał, że wskazanego przepisu nie można zastosować do wnioskowanego przez S. i C.T. nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, ponieważ dekret ten dotyczy regulacji prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. W odwołaniu od powyższej decyzji S. i C. T. argumentowali, że w decyzji zastosowano w sposób nieuprawniony zawężającą interpretację przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Powołany w uzasadnieniu decyzji art. 1 ust. 1 ustawy określa wyraźnie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom będącym w dniu [...], r. i w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile nieruchomość ta położona jest na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych. Zdaniem odwołujących się dekret określa tylko zakres geograficzny "obowiązywalności" uprawnień ustawowych tj. Ziem Odzyskanych, a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...],, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż rozpatrując niniejszą sprawę należy wziąć pod uwagę nie tylko ustawę z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ale także inne przepisy oraz orzecznictwo sądowe. Z przedłożonych akt wynika, że S. i C. T. są współużytkownikami wieczystymi (w [...], części) przedmiotowej nieruchomości gruntowej. Biorąc pod uwagę ten stan prawny (współużytkowanie wieczyste) Kolegium stwierdziło, że według aktualnego orzecznictwa, nie jest możliwe przekształcenie w prawo własności ułamkowej części użytkowania wieczystego nieruchomości. Takie przekształcenie byłoby możliwe gdyby z wnioskami tej treści wystąpili pozostali użytkownicy wieczyści. W niniejszej sprawie z wnioskiem o nabycie prawa własności wystąpili tylko S. i C.T, pozostali współużytkownicy wieczyści (właściciele lokalu nr [...],) z takimi wnioskami nie występowali. W tej sytuacji należało wyłączyć dopuszczalność takiego rozporządzenia prawami gruntu, które doprowadziłoby do powstania współwłasności osoby fizycznej i gminy i współużytkowania wieczystego na tym samym gruncie. Do takiej, niemożliwej do zaakceptowania, sytuacji prowadziłoby przyznanie prawa własności w [...], części S. i C. T . S. i C. T. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...],, wnosząc o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu wskazują, że odmowa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., ani w żadnym innym przepisie prawa. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 tej ustawy określił bardzo wyraźnie, iż uprawnionym do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy czyli 24 października 2001 r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. i zabudowane są na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne. Końcowo skarżący wskazują, że stwierdzenie Kolegium jakoby pozostali współużytkownicy wieczyści nie wystąpili z wnioskami o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, nie jest zgodne z prawdą, gdyż wystąpili z takim wnioskiem w [...], r. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważy , co następuje: Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie -Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem prowadzi do wniosku, że akt ten nie odpowiada prawu. Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która była przedmiotem rozpatrywania i rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji. Funkcja organu odwoławczego nie sprowadza się do wykonania działań kontrolnych wobec decyzji organu pierwszej instancji na podstawie zarzutów odwołania. Organ drugiej instancji jest obowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i wydania decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Natomiast przed wydaniem decyzji zobowiązany jest, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z zasadami wyrażonymi w przepisach art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą S. i C.T. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej, jednocześnie w uzasadnieniu swojej decyzji zmienił całkowicie argumentację wydania decyzji odmownej. Mianowicie podał, że przyczyną odmownej decyzji jest fakt, że S. i C. T są współużytkownikami w [...], części nieruchomości gruntowej nr [...],. Dlatego w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe przekształcenie w prawo własności ułamkowej części użytkowania wieczystego nieruchomości. Ponadto organ drugiej instancji podał, że przekształcenie takie byłoby możliwe gdyby z wnioskiem tej samej treści wystąpili również pozostali użytkownicy wieczyści. Jednak w niniejszej sprawie z wnioskiem o nabycie prawa własności wystąpili tylko S. i C.T, pozostali współużytkownicy wieczyści (właściciele lokalu nr [...]) z takimi wnioskami nie występowali. Nie wiadomo na jakie) podstawie organ odwoławczy ustalił powyższą okoliczność, mającą zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, aby organ ten przeprowadzał jakiekolwiek postępowanie dowodowe. Nie wynika również aby strony miały możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami w sprawie i wypowiedzenia co do zgłoszonych żądań. Takie działanie organu narusza przepisy art. 7, art. 77 i art. 10 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Udział stron w postępowaniu, przy uwzględnieniu zasady ogólnej wyrażonej w przepisie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, mógł się bowiem przyczynić do wyjaśnienia czy pozostali współużytkownicy wieczyści złożyli wnioski o nabycie prawa własności. Zaniechanie przez organ drugiej instancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz nie umożliwienie stronom czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu doprowadziło w rezultacie do sytuacji, w której organ ten wydał decyzję bez wyjaśnienia wszystkich, istotnych okoliczności sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 w/w ustawy.