SA/Sz 2625/02

Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Protokolant ST. Sekr. Sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004r. sprawy ze skargi J. S. i I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości oddala skargę WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 października 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent [...] na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) odmówił J.S. i I.J. nieodpłatnego nabycia prawa współwłasności nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działka nr [...]w obrębie ewidencyjnym nr [...] m2, położonej w [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podaje, że prawo użytkowania wieczystego na gruntach Skarbu Państwa zostało ustanowione na rzecz M.K. w dniu [...] r. J.S. i I.J. nabyły prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] na podstawie umowy zamiany zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...]r. ze S.G.. Skoro wnioskodawczynie nie były w myśl powołanej wyżej ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r., nie przysługuje im prawo nabycia nieruchomości na podstawie tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J.S i I.J. na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie podziela argumentów przytoczonych w odwołaniu jakoby ustawodawca w art. 1 ust. 1 wskazał na dwie grupy osób fizycznych uprawnionych do nabycia własności nieruchomości w trybie powołanej wyżej ustawy gdzie pierwszą grupę stanowią osoby, które były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi w dniu [...] r. drugą zaś te osoby, które były użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi w dniu [...] r., Zdaniem wnoszących odwołanie wykładnia językowa przez użycie słowa "oraz" wskazuje na wybór pomiędzy tymi datami co nie wyklucza równocześnie, że spełnienie obu stanów (dat) kwalifikuje podmiot do skorzystania z przysługujących mu uprawnień. Organ odwoławczy uznał, że intencja ustawodawcy była inna aniżeli ta, na którą wskazują J.S i I.J.. Art. 1 ust. 1 wskazuje na dwie daty graniczne i osobie, która w obu tych datach była użytkownikiem wieczystym nieruchomości przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tej nieruchomości. Istotne znaczenie ma to, że w dniu[...]r. należy być użytkownikiem wieczystym tej samej nieruchomości. Skoro J.S. i I.J. nabyły prawo użytkowania wieczystego nieruchomości w dniu [...]r. w drodze umowy zamiany, nie spełniają wymogów ustawowych określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w [...] J.S. i I.J. domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi powtórzyły argumenty zawarte w odwołaniu wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...]. W ocenie skarżących zasadnicze znaczenie dla zastosowania ustawy w stosunku do skarżących ma spójnik "oraz", a nie "osoby fizyczne" jak to przyjął organ odwoławczy. Skarżące podniosły nadto argumenty odnoszące się do przedmiotowego zastosowania ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W ich ocenie stanowisko organu I instancji jakoby nieruchomość będąca przedmiotem sprawy nie była objęta dekretem z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340) i dekretem z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U. Nr 49, poz. 279) jest błędne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skarga J.S, i I.J. nie jest zasadna, czego dowiodła sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej wykonywana w oparciu o kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Dokonana przez organy obu instancji wykładnia art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zmianami) jest co do zasady właściwa. Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz! 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 24.10.2001 r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951 r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001 r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu: "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951 r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951 r. tak jak to czyniła ustawa z 26 lipca 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych". W świetle przytoczonych wyżej argumentów użytkownicy wieczyści występujący z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości dla skuteczności tego wniosku winni prawo to wykonywać w odniesieniu do tej samej nieruchomości w dwóch datach, tj. 26 maja 1990 r. oraz w dniu 24 października 2001 r. Skoro skarżące tego warunku nie spełniają bowiem stały się użytkownikami wieczystymi nieruchomości przy ul. [...] w dniu [...] r., nie mogą z ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. skorzystać. Konsekwencją uregulowań zawartych w art. 1 ust. 1 tej ustawy jest zatem to, że dokonana sprzedaż czy zamiana prawa użytkowania wieczystego danej nieruchomości w okresie pomiędzy 26 maja 1990 r. a dniem wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. wyklucza prawa dotychczasowego jak i późniejszego użytkownika wieczystego do skorzystania z dobrodziejstw powołanej wyżej ustawy. W tej sytuacji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami), Sąd skargę oddalił. ----------------------- ty