SA/Sz 2662/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder /spr/ Protokolant st.sekr.sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza na rzecz skarżącego od Wojewody kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia [...] na podstawie art. 104 i 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte na wniosek Z.J. w sprawie budowy obiektu do neutralizacji ścieków na działce siedliskowej w miejscowości [...] w gminie [...]. Z uzasadnienia decyzji wynika następujący stan faktyczny sprawy. W dniu [...] r. Z.J. uzyskał w Starostwie Powiatowym w [...] pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego wraz z przyłączem wody, kanalizacji sanitarnej i szczelnego zbiornika bezodpływowego na działce siedliskowej nr [...] w miejscowości [...] w gminie [...]. W dniu [...] r.Z.J. wystąpił z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków w miejsce projektowanego szczelnego zbiornika na nieczystości ciekłe. Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta Powiatowy zobowiązał inwestora do uzupełnienia dokumentacji i usunięcia wskazanych nieprawidłowości. Pismem z dnia[...] r. Z.J. wniósł o potraktowanie wniosku o pozwolenie na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków jako zgłoszenia budowy nie wymagającej pozwolenia na budowę, albowiem oczyszczalnia ta o wydajności [...] m 3 na dobę uzupełnia zabudowę zagrodową działki siedliskowej i służy neutralizacji ścieków. Starosta [...] w dniu [...] r. poinformował inwestora o konieczności wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] r. oraz podniósł, ze przydomowa oczyszczalnia ścieków dla potrzeb budynku mieszkalnego jest urządzeniem związanym z obiektem budowlanym i roboty związany z tym obiektem można wykonać tylko na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z.J. uznał jednak, że jego zgłoszenie z dnia [...] r. i brak sprzeciwu ze strony organu administracji budowlanej upoważnia go do kontynuowania prac w zakresie zgłoszonych robót budowlanych. Organ I instancji uznał, ze niezależnie od uwarunkowań wynikających z art. 36 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zmianami) oraz konieczności wprowadzenia zmian do zatwierdzonego projektu budowlanego w zakresie wentylacji dla potrzeb przydomowej oczyszczalni ścieków ( tzw. wentylacji wysokiej, wyprowadzonej ponad dach budynku objętego pozwoleniem na budowę ), proponowany przez Z.J. tryb rozpatrzenia zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków jest niedopuszczalny z uwagi na funkcjonującą w obrocie prawnym decyzje pozwolenia na budowę i rozstrzygającą w sposób ostateczny sprawę gospodarki nieczystościami ciekłymi. Dopóki rozstrzygnięcie ostateczne co do gospodarki nieczystościami ciekłymi budowanego budynku jednorodzinnego funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne rozstrzygnięcia w tej materii są oczywiście bezprzedmiotowe. W odwołaniu o decyzji organu I instancji Z.J. wnosił o zmianę decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej zgłoszenia budowy urządzenia do neutralizacji ścieków oraz utrzymanie w mocy co do wniosku o pozwolenie na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Zdaniem odwołującego jego wniosek o wydanie pozwolenie na budowę winien być potraktowany jako zgłoszenie w trybie art. 29 ustawy Prawo budowlane, natomiast postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę winna być umorzona jako, że budowa przydomowej oczyszczalni ścieków pozowania na budowę nie wymaga. Z.J. podkreślił nadto, że nie wnosił o zmianę decyzji Starosty [...] dotyczącej pozwolenia na budowę w przedmiocie zmiany bezodpływowego urządzenia do nautralizacji ścieków na przydomową oczyszczalnię ścieków. Oczyszczalnia jest obiektem dodatkowym, uzupełniającym zabudowę siedliskową i w tym zakresie odwołujący wniósł zgłoszenie do właściwego organu. Wojewoda decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika, że Z.J. złożył wniosek w Starostwie Powiatowym w [...] o zmianę zatwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia[...] r. bezodpływowego zbiornika ścieków na przydomową oczyszczalnie ścieków. Zgodnie z art. 36a ustawy Prawo budowlane, zmiana objęta wnioskiem jako istotna w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę jest dopuszczalna jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy przytoczył stanowisko Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, że przydomowe oczyszczalnie ścieków o wydajności do 5 m3, spełniające wymogi określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego można zaliczyć do obiektów neutralizacji ścieków, których budowa zwolniona jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a objęta obowiązkiem dokonania zgłoszenia na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Przepis ten zdaniem Wojewody miałby zastosowanie w sytuacji, gdyby w obrocie prawny nie funkcjonowała ostateczna decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i pozwolenie na budowę. W przekonaniu organu odwoławczego organ I instancji błędnie umorzył postępowanie uzasadniając to brakiem woli inwestora co do zmiany powołanej wyżej decyzji na podstawie art. 163 kpa i bezprzedmiotowością kolejnych postępowań w tej sprawie. Organ II instancji przytacza nadto funkcjonujące w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądy, zgodnie z którymi nie można wydać decyzji o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy strona zainteresowana jest wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Sytuacja taka zdaniem organu odwoławczego ma miejsce w tej sprawie, gdyż Z.J. jest zainteresowany merytorycznym rozstrzygnięciem w sprawie. Wojewoda w wytycznych dla organu I instancji wskazał, że organ ten winien prowadzić postępowanie na podstawie art. 36a Prawa budowlanego i zmienić na podstawie tego przepisu o pozwoleniu na budowę. Na decyzję Wojewody Z.J. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego- Ośrodek Zamiejscowy w [...] domagając się uchylenia tej decyzji oraz wydania postanowienia o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] r. w części dotyczącej pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków. Skarżący podniósł, że wycofał się z wniosku o wydanie pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków, albowiem nie byłby w stanie spełnić warunków określonych w postanowieniu z dnia [...] r. Z.J. podał nadto, że wniósł do Starostwa Powiatowego w [...] zgłoszenie o zamiarze budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, a organ administracji budowlanej nie wniósł w ustawowym terminie sprzeciwu. Skarżący kwestionował nadto ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ odwoławczy. Neutralizator ścieków, który jest przedmiotem postępowania stanowi odrębne zadanie i jest urządzeniem dodatkowym obok bezodpływowego zbiornika ścieków, którego budowa została usankcjonowana w decyzji z dnia [...] r. Z.J. stwierdził również, że nie zamierzał odstępować od decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę, a jego zamiarem było zgłoszenie budowy przydomowej oczyszczalni ścieków. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, że z planu usytuowania na działce oczyszczalni ścieków wynika, że miałaby ona zastąpić zbiornik bezodpływowy i nie jest, jak twierdzi skarżący, urządzeniem dodatkowym. Z.J. w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Sądu , ustosunkował się do odpowiedzi na skargę i podtrzymał swoje twierdzenia zawarte w skardze, że neutralizator jest urządzeniem dodatkowym. Podniósł również, że w obrocie prawnym funkcjonuje zarówno pozwolenie na budowę jak i zgłoszenie budowy neutralizatora ścieków. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sąd rozpoznając skargę Z.J. na decyzję kasacyjną Wojewody stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Decyzja kasacyjna, wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Decyzje w tym trybie organ wydaje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ I instancji zakończył postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 kpa, albowiem jak stwierdził, jego kontynuację uniemożliwiało funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Decyzja ta jako rozstrzygająca o sposobie gospodarki nieczystościami ciekłymi powodowała zdaniem tego organu brak możliwości wydania rozstrzygnięcia w tej samej sprawie odrębną decyzją. Organ odwoławczy uznał decyzję umarzającą postępowanie za niewłaściwą albowiem w jego ocenie postępowanie, zmierzające do zmiany lub uchylenia decyzji z dnia [...] r. winno być prowadzone na podstawie art. 36a Prawa budowlanego. Zauważyć należy, że zgodnie z ustaleniami dokonanymi w postępowaniu administracyjnym kwestia neutralizacji ścieków na działce nr [...] w miejscowości [...] w gminie [...] do dnia wszczęcia postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego z dnia [...]r. była uregulowana w decyzji z dnia [...] r. Starosty [...], wydanej na rzecz Z.J., zatwierdzającej projekt budowlany i pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączem wody i kanalizacji sanitarnej do zbiornika bezodpływowego. W toku postępowania o wydanie pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków skarżący pismem z dnia [...] r. skierowanym do Starosty [...] o zmienił swój pierwotny wniosek o wydanie pozwolenia na budowę na zgłoszenie budowy oczyszczalni o wydajności [...]m3/dobę. W toku postępowania wyjaśnił, że obiekt do neutralizacji ścieków ma charakter uzupełniający zabudowę zagrodową. Organ I instancji nie przeprowadził postępowania na okoliczność treści złożonego wniosku oraz dokonanego zgłoszenia. Uznał jednak, że postępowanie w sprawie wydania jako odrębnej decyzji pozwolenia na budowę neutralizatora ścieków jest bezprzedmiotowe, albowiem kwestia gospodarki ściekami została rozwiązana w odrębnym postępowaniu. Z tego powodu umorzył postępowanie. Organ odwoławczy uznał z kolei, że umorzenie postępowania jest prawnie wadliwe, albowiem organ I instancji winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, regulujące kwestię gospodarki ściekami z uwzględnieniem zmiany sposobu neutralizacji ścieków określonego w decyzji z dnia [...]r. Zdaniem Sądu nie jest to stanowisko właściwe. Organy obu instancji nie podjęły żadnych działań w kierunku wyjaśnienia rzeczywistej treści wniosku skarżącego uznając arbitralnie, iż jego zamiarem jest legalizacja zmiany sposobu neutralizacji ścieków. Tymczasem wolą skarżącego było wszczęcie postępowania w sprawie budowy dodatkowego urządzenia do neutralizacji ścieków, niezależnie od zatwierdzonego w pozwoleniu na budowę bezodpływowego zbiornika ścieków. Skarżący wystąpił z mylnie sformułowanym wnioskiem do Starosty [...] o wydanie pozwolenia na budowę przydomowej oczyszczalni ścieków w sytuacji, gdy zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. 2 w związku z ar. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, budowa takiego obiektu wymaga zgłoszenia. Skoro organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę neutralizatora ścieków, to umorzenie wszczętego postępowania w sytuacji gdy pozwolenie na budowę nie jest wymagane było zatem uzasadnione. Dalsze prowadzenie postępowania było oczywiście bezprzedmiotowe. Organ II instancji nie miał zatem podstaw do wydania decyzji kasacyjnej, skoro przedmiotem postępowania nie była zmiana decyzji z dnia [...]r., a jedynie formalne zakończenie postępowania wywołanego wnioskiem z decyzją tą nie związanym. Biorąc pod uwagę powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy, natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200.