SA/Sz 271/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Robert Rozbicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej. I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...]. nr [...] II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...]r. numer [...]działając na podstawie art. 1 ust. 2 i ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209 z późn. zm) oraz art. 104 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. A. o nabycie prawa własności nieruchomości - odmówił wnioskodawczyni nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej przy ul. [...]w [...], oznaczonej nr działki [...]o pow. [...] m2, w udziale [...]części, zapisanej w księdze wieczystej [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść przepisu art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i na tej podstawie uznał, że o rodzaju nieruchomości w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich na własność, rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Art. 1 tego dekretu stanowi, że dekret ten dotyczy gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Ponieważ A. A. jest użytkownikiem wieczystym działki zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, który składa się z lokali mieszkalnych i użytkowych, a ustawa dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości gruntowych ( gruntów ) nadanych na podstawie dekretu z dnia 6 września 1951 r., tym samym nie spełnia obowiązującej ustawowej przesłanki art.1 ust.1 pkt 1 i 2 ww.ustawy. Od powyższej decyzji odwołała się A. A. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji. W ocenie strony organ ten zastosował zawężającą interpretację przepisów ustawy z dnia [...]r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych, gdzie w art. 1 określone jest wyraźnie, iż roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługuje osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990r. i w dniu wejścia w życie ustawy, użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe lub stanowiącej nieruchomość rolną, o ile nieruchomość ta położona jest na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 czerwca 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych. Dekret wymieniony w art.1 ust.1 ww. ustawy określa, zgodnie z intencją ustawodawcy, tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych, a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Intencją zaś prawodawcy było nadanie uprawnień przedmiotowych do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo użytkowania wieczystego przed 27 maja 1990 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. numer [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w związku z art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209), po rozpatrzeniu odwołania stron, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska skarżącej i w uzasadnieniu decyzji wskazał, że ustawa z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego tj. objęcie gospodarstwa rolnego lub poszczególnych działek w posiadanie nastąpiło na podstawie aktu nadania i późniejszego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania. Wspomniany dekret dotyczy zatem tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na Obszarze Ziem Odzyskanych i b.Wolnego Miasta Gdańska tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska ( Dz. U. Nr 49, poz.279 z późn. zm.) lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951 r. W niniejszej sprawie przedmiotowa działka gruntu nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego. Z tych względów Kolegium nie podzieliło przedstawionej przez odwołującą się interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W skardze na niniejszą decyzję skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie A. A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako niezgodnej z prawem. Skarżąca w uzasadnieniu skargi powtórzyła stanowisko podniesione w odwołaniu oraz powołała się na stenogram prac Sejmu nad poprawkami do ustawy, który zdaniem skarżącej potwierdza jej interpretację ustawy. . Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone w zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052 ), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ). Skargę uznać należy za zasadną. Skarżąca trafnie zwróciła uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz.984 i z 2003 r. Nr 3, poz.24 ). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 23.10.2001r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu: "Art.1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. – 24 października 2001r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001r., tzn. "Ziem Odzyskanych". Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącej nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym, oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ). Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 powołanej powyżej ustawy.