SA/Sz 2770/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Anna Kalisiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi K. i Z. R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. oddala skargę Izba Skarbowa decyzją nr [...] z [...]r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 67 § 1 i 1a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 90, poz. 416 ze zm.) utrzymała w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z [...]r. nr [...] odmawiającą K. R. i Z. R. umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł od zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za [...] r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wymienionej decyzji Izby Skarbowej wskazano, że Z. R. w [...] r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie pilotażu morskiego, z której dochód podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, z obowiązkiem prowadzenia księgi przychodów i rozchodów. W zeznaniu małżonków o wysokości wspólnych dochodów osiągniętych w [...] r. Z. R. i K. R.wykazali należny podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie [...]zł i nadpłatę podatku w kwocie [...]zł. W wyniku kontroli źródłowej przeprowadzonej przez pracowników Pierwszego Urzędu Skarbowego w zakresie prawidłowości i rzetelności ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych za [...] r. stwierdzono, że podatnik zaniżył podstawę opodatkowania o łączną kwotę [...]zł w wyniku zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o [...]zł oraz niesłuszne dokonanego odliczenia od dochodu kwoty [...]zł z tytułu rent ustanowionych na rzecz brata J. i syna R.. W związku z powyższym organ podatkowy pierwszej instancji decyzją z [...]r. określił zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r. w kwocie [...] zł oraz zaległość podatkową z tytułu tego podatku w kwocie [...]zł. Wynika dalej z uzasadnienia zaskarżonej decyzji , że pismem z [...]r. K. i Z. R. zwrócili się do Pierwszego Urzędu Skarbowego o umorzenie odsetek za zwłokę w wysokości [...] zł naliczonych za okres od dnia [...]r. do [...]r. oraz o rozłożenie na raty zaległości głównej wraz z odsetkami. Wniosek w części rozłożenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami na raty został rozpoznany w odrębnym postępowaniu decyzją nr[...]. Uzasadniając wniosek o umorzenie odsetek od zaległości podatkowej pełnomocnik podatników wskazał, że jest on w pełni uzasadniony albowiem organ podatkowy prowadził postępowanie w sposób wyjątkowo przewlekły naruszając art. 125 Ordynacji podatkowej, a nadto nie zgromadził w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, jak nakazuje art. 187 Ordynacji podatkowej, oraz nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego sprawy (art. 122 ww. ustawy). Wynika dalej z uzasadnienia omawianej decyzji, że po dokonaniu analizy materiału dowodowego sprawy a także po zapoznaniu się z argumentacją strony zawartą we wskazanym wniosku oraz sytuacją finansową wnioskodawców organ podatkowy pierwszej instancji, wskazaną na wstępie decyzją, odmówił umorzenia przedmiotowych odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za [...] r., oceniając, iż w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw uzasadniających zastosowanie tej instytucji, a podnoszone przez podatników okoliczności nie zasługują na uwzględnienie Odnosząc się do zarzutów odwołania złożonego przez Z. R. od wskazanej powyżej decyzji, w którym podatnik wskazał, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, błędnym rozpoznaniem materiału dowodowego oraz przekroczeniem granicy uznania administracyjnego, organ podatkowy drugiej instancji, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zmiany decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał dalej, iż kierując się zasadą uznania administracyjnego nie doszukał się przesłanki uzasadniającej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie przepisu art. 67 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w myśl którego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Podkreślono następnie, że jak wskazali sami podatnicy, ich sytuacja ekonomiczna jest ustabilizowana. Źródłem utrzymania K. i Z. R. jest prowadzona przez podatnika działalność gospodarcza, a dochód uzyskany z tego tytułu, wykazany w zeznaniu rocznym za [...] r. wyniósł [...] zł, natomiast w [...] r. była to kwota [...]zł. Tak wysokie dochody umożliwiły Z. R. przekazanie w [...] r. członkom najbliższej rodziny łącznej [...]zł tytułem rent ustanowionych w drodze umów. Z tego względu, zdaniem Izby Skarbowej, brak jest interesu, który mógłby być chroniony poprzez umorzenie zaległości podatkowej. Odnosząc się do zarzutu długiego okresu prowadzenia postępowania wskazano, że kwestie te zostały podatnikowi szczegółowo wyjaśnione w decyzji wymiarowej Izby Skarbowej z dnia [...]r., a podnoszona przez skarżącego okoliczność opieszałości urzędu, nie może stanowić podstawy do domagania się umorzenia zaległości podatkowych, gdyż działanie takie wykraczałoby poza ramy upoważnienia ustawowego. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że naliczenie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej było konsekwencją niezgodnego z prawem, według oceny organów podatkowych, działania podatnika, a zatem umorzenie odsetek w tej sytuacji stawiałoby go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych podatników. Dodatkowo podkreślono, że podatnik będąc w posiadaniu decyzji z dnia [...]r. określającej zaległość podatkową, musiał mieć świadomość konieczności jej uregulowania w jak najkrótszym terminie, chociażby ze względu na konsekwencje w postaci odsetek za zwłokę. Pomimo tego Z. R. dopiero [...]r. zdecydował się na wpłatę części kwoty tytułem zaległości podatkowej, w związku z czym [...]r. wystawiono tytuł wykonawczy nr[...]. W skardze na powyższą decyzję skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucili organowi odwoławczemu przekroczenie granic uznania administracyjnego, brak rzetelnej i dogłębnej analizy materiału dowodowego oraz wprowadzenie do treści uzasadnienia niemerytorycznej polemiki, a także zaprzeczanie wcześniej prezentowanym opiniom co do wykazanych nieprawidłowości, dotyczących prowadzonego postępowania podatkowego. Odpowiadając na skargę, Izba Skarbowa podała, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, i wniosła o oddalenie skargi. Jej zdaniem, zaskarżoną decyzję wydano po rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga okazała się nieuzasadniona, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa. W myśl art. 67 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzje podejmowane przez organy podatkowe na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy sformułowanie "organ podatkowy może...". Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona więc została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie. Organy podatkowe w oparciu o przedłożone przez strony i zgromadzone przez siebie dowody ustaliły, że skarżący uzyskują miesięcznie dochody w wysokości około [...]zł, a miesięczne koszty opłat czynszowych, medialnych i innych, niezbędnych dla zaspokojenia potrzeb życiowych, nie przekraczają [...] zł. Mając to na uwadze zgodzić należy się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, że sytuacja materialna podatników daleka była od stanu, który wskazywałby na konieczność jakiejkolwiek pomocy w spłacie odsetek od zaległości podatkowych. Przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji itp. W celu jego oceny organ podatkowy obowiązany jest także z urzędu podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czego prawidłowo dokonał zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych. Sąd stwierdził, że w toku tego postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrano dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Wydana na ich podstawie decyzja, odmawiająca umorzenia odsetek od zaległości podatkowych, wbrew twierdzeniom skarżących, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. W procesie dochodzenia do tej decyzji organy podatkowe uwzględniły również całokształt okoliczności faktycznych, mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający umorzenie odsetek. Wreszcie stwierdzić należy, że w ramach swego uznania organy podatkowe nie naruszyły art. 191 Ordynacji podatkowej, albowiem argumentacja przyjęta przez organy podatkowe mieściła się w granicach swobodnej oceny dowodów. W tych okolicznościach stwierdzenie organów podatkowych, że brak jest przesłanek z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej do umorzenia odsetek od zaległości podatkowych nie budzi zastrzeżeń. W toku postępowania o umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek nie ma możliwości kwestionowania decyzji ustalającej wysokość zaległości podatkowej lub odsetek. Wobec tego zarzuty skarżących co do przyczynienia się organów podatkowych, ze względu na długotrwałe prowadzenie postępowania podatkowego, do wzrostu czy powstania odsetek w tym postępowaniu nie mogą być uwzględnione. Nie znajdując w tych warunkach podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja ostateczna nie odpowiada przepisom prawa, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 151, poz. 1270).