SA/Sz 278/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zmianami) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił B. S. przyznania pomocy na uregulowanie zadłużenia na opłacenie czynszu. Organ I instancji uzasadnił swoja decyzję przekroczeniem przez B. S. ustawowego kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pomocy społecznej , wynoszącego dla osoby samotnie gospodarującej [...]zł. Tymczasem dochód B. S. wyniósł w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku [...]zł. Organ orzekający w sprawie nie znalazł również podstaw do przyznania zasiłku celowego specjalnego. W odwołaniu od decyzji organu I instancji B. S. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz przyznanie jej pomocy finansowej. Odwołująca podała, ze ma [...] lata jest osoba samotną i schorowaną, utrzymuje się z emerytury i nie jest w stanie uregulować zadłużenia w opłatach czynszowych od [...] r. wobec Spółdzielni Mieszkaniowej, wynoszącego [...]zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 3 i 4 oraz art. 31a i 32 ustawy o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę ustalił, że B. S. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo i utrzymuje się z emerytury w wysokości [...]zł i nie posiada innych źródeł dochodu. Jest właścicielką lokalu mieszkalnego o pow. [...]m2, w którym zamieszkuje i z tytułu nie uregulowanych opłat czynszowych jest zadłużona wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem, albowiem pomoc społeczna obejmuje swoim zakresem przede wszystkim te sytuacje, kiedy to dochody rzeczywiste są niższe od kryterium ustawowego. Pomoc finansowa przyznawana przez organy pomocy społecznej uzupełniać posiadane środki. Ze względu na to, że ośrodki pomocy społecznej muszą posiadane środki finansowe podzielić pomiędzy wiele osób tej pomocy potrzebujących, w pierwszej kolejności pomoc przyznawana jest tym osobom, których sytuacja materialna jest trudniejsza od tej, w której znalazła się B. S. Z uwagi na to, że zasoby finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone, pomoc przyznawana jest przede wszystkim tym osobom, które własnych zasobów nie posiadają. Zdaniem Kolegium organ I instancji jako dysponent środków przeznaczonych na pomoc społeczną jest najlepiej zorientowany, kto rzeczywiście wymaga wsparcia finansowego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie B. S. domagała się zmiany zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r, oraz przyznania pomocy w formie zasiłku celowego względnie zasiłku celowego specjalnego oraz nie obciążanie skarżącej kosztami postępowania sądowego, ewentualne uchylenie decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Uzasadniając skargę B. S. zarzuciła zaskarżonym decyzjom, iż SA niezgodne z prawem, w szczególności zaś art. 31 a i art. 32 ustawy z dnia 29 listopada o pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej, minimalne przekroczenie kryterium dochodowego jest okolicznością ,która nie powinna pozbawić jej prawa do zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego. Sytuacja finansowa i życiowa, w której znalazła się skarżąca i którą udokumentowała w postępowaniu przed organami pomocy społecznej, uzasadnia przyznanie jej pomocy finansowej. Według skarżącej zarówno organ I jak i II instancji winien rozpatrzyć jej sprawę w kategoriach szczególnie uzasadnionego przypadku, z pominięciem uzyskiwanego przez skarżącą dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Organ odwoławczy podniósł również, że skarżąca zajmuje samodzielnie trzypokojowe mieszkanie i nie podjęła- zgodnie z sugestią pracownika socjalnego- żadnych kroków w celu zamiany zajmowanego mieszkania na mniejsze, z niższymi opłatami czynszowymi, co wpłynęłoby na poprawę sytuacji finansowej skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, ( jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie- Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sąd sprawuje kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd rozpoznając skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie doszło do naruszenia prawa. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Jednocześnie art. 4 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy przewiduje, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 461 zł. Zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźników waloryzacji oraz kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalenia wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (M.P. Nr 19, poz. 338) kwoty te wzrosły odpowiednio do 268 zł i 134 zł. Z powyższego wynika, że dochód skarżącej uprawniający do przyznania zasiłku celowego nie może przekroczyć 461 zł. W decyzji ostatecznej przyjęto, że dochód B. S. wynosi [...]zł. Ze względu na przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego organy orzekające w sprawie nie mogły przyznać skarżącej zasiłku celowego na uregulowanie zaległości czynszowych. Jakkolwiek świadczenie to ma charakter uznaniowy, to jednak uznanie organu nie rozciąga się na możliwość przyznania zasiłku w sytuacji, gdy osiągany dochód jest wyższy, aniżeli dochód ustalony w ustawie. W art. 31a powołanego wyżej aktu prawnego ustawodawca przewidział jednak możliwość przyznania bezzwrotnej pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego dla osób, których dochód jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego w ustawie o pomocy społecznej, o ile zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Wskazać należy, że zasiłek celowy specjalny uprawniony organ przyznaje w granicach swego uznania, która w zasadzie nie podlega kontroli ze strony sądu administracyjnego, chyba że uznanie to miałoby cechy dowolności, a takich zaskarżonym decyzjom przypisać nie można. Zważywszy na charakter świadczenia, przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego nie jest jedynym wyznacznikiem przyznania tego zasiłku lub odmowy jego przyznania. Organy pomocy społecznej mają obowiązek ustalić w postępowaniu administracyjnym, czy sytuacja życiowa osoby ubiegającej się o pomoc uzasadnia jej potraktowanie jako szczególnie uzasadnionego przypadku, umożliwiającego przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Podkreślenia w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania wymaga okoliczność, że skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem do dopłat czynszowych. Z zaskarżonej decyzji, akt administracyjnych sprawy oraz odpowiedzi na skargę wynika, że B. S. jest zadłużona wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w [...]na kwotę [...] zł i zadłużenia tego nie mogła spłacić z uwagi na niewystarczające własne środki finansowe. Skarżąca nie podjęła jednak zgodnie z sugestią pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]działań w celu zamiany lokalu, którego jest właścicielem na mniejszy i którego utrzymanie byłoby w zasięgu jej możliwości finansowych. Skarżąca nie wyraziła nadto zgody na przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego u syna. Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Bierność wnioskodawczyni w pozyskiwaniu środków na cel wskazany we wniosku nie może być rekompensowana ze środków otrzymywanych w ramach form przewidzianych przez ustawę o pomocy społecznej Dodać również należy, że pomoc społeczna nie zawsze może być przyznana zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawców, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Zaskarżona decyzja z przyczyn wyżej omówionych nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej ani też przepisów postępowania administracyjnego, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), Sąd orzekł jak w sentencji.