SA/Sz 2820/01

WyrokWSA w Szczecinie2004-01-29

Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Marzena Kowalewska, Katarzyna Grzegorczyk-Meder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w organach bezpieczeństwa publicznego w latach 1944-1956 może zostać pozbawiona uprawnień kombatanckich, jeśli nie udowodni, że została skierowana lub zwerbowana przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy?
Ratio decidendi
Osoba, która pełniła służbę lub była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej w latach 1944-1956, podlega pozbawieniu uprawnień kombatanckich na mocy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy osoba ta udowodni, że została skierowana lub zwerbowana przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy, zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy. Brak takich dowodów skutkuje utrzymaniem decyzji o pozbawieniu uprawnień.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu A. L. uprawnień kombatanckich. Organ ustalił, że skarżący był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego, co zgodnie z ustawą o kombatantach wyklucza posiadanie tych uprawnień. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Skarżący wniósł skargę, podnosząc, że podjął pracę w Urzędzie Bezpieczeństwa z powodu braku środków do życia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Beata Majewska, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę U z a s a d n i e n i e: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a oraz art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142 poz. 950 z poźn. zm.) pozbawił A. L. uprawnień kombatanckich. Z uzasadnienia decyzji wynika, że A. L. uprawnienia kombatanckie uzyskał na podstawie decyzji ZBoWiD z tytułu: - służby w odrodzonym WP od [...] do [...], - walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...] do [...]. Przyczyną pozbawienia A. L. uprawnień kombatanckich na podstawie wyżej wskazanych przepisów stanowiło – dokonane na podstawie zaświadczenia z KW Policji z dnia [...] i akt sprawy – ustalenie, że w/w był zatrudniony w organach bezpieczeństwa publicznego. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podał, że w Wojsku Polskim służył od [...] do [...], a nie jak wskazał organ od [...] do [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn.zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu A. L. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu zawarł identyczne, jak w decyzji poprzedniej, ustalenia co do tytułów uprawnień kombatanckich uzyskanych przez stronę w ZBoWiD oraz faktu zatrudnienia A. L. w [...] i [...] w okresie od [...]. Stwierdził zatem, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 4 lit. a cyt. ustawy osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w aparacie bezpieczeństwa publicznego, w strukturach UB, SB i IW uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu, zaś na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a cyt. ustawy osoby te pozbawia się uprawnień. Z rygoru pozbawienia uprawnień zostały wyłączone na podstawie art. 21 ust. 3 osoby, które przedłożą dowody, że do UB, SB i IW. zostały skierowane bądź zwerbowane przez organizacje niepodległościowe w celu udzielenia im pomocy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zainteresowany nie powołał się na powyższe okoliczności, ani też nie przedstawił stosownych dokumentów, w związku z czym w sprawie nie ma zastosowania art. 21 ust. 3 cyt. ustawy. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. L. wniósł o przywrócenie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że pracę w Urzędzie Bezpieczeństwa podjął, bo był bez środków do życia. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skarga jest niezasadna. Kontrola zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 litera a ustawy o kombatantach. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak już wskazane to zostało wyżej, znaczenie ma brzmienie tych przepisów w dacie jej wydania. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 1,3 i 4, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. Natomiast art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a stanowi, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobom, które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, pisze o tym sam skarżący również w skardze, a wynika to także z zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...], że A. L. w okresie od [...] do [...] był zatrudniony w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego i Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w charakterze [...]. W tej sytuacji nie naruszył prawa Kierownik Urzędu ustalając, że skarżący jest osobą wymienioną w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach. Do takich osób zastosowanie ma art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a tej ustawy, który z mocy prawa pozbawia je uprawnień kombatanckich, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 3. W artykule 21 ust. 3 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, ustawodawca przewidział możliwość tzw. "samooczyszczenia się" stanowiąc, że nie stosuje się przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i b wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący, jak wynika to z pisma Urzędu z dnia [...], poinformowany został zarówno o treści przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach, jak i o brzmieniu art. 21 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, a także o tym, że ciężar udowodnienia okoliczności wskazanych w art. 21 ust. 3 pkt 1 spoczywa na osobie zainteresowanej. A. L. nie przedłożył dowodów (a dowody takie nie wynikają również z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), które pozwalałyby ustalić, że do pracy w Urzędzie Bezpieczeństwa skierowany został przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje był zwerbowany w celu udzielenia im pomocy, a zatem w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach nie mógł skorzystać z możliwości zachowania dotychczasowych uprawnień na podstawie art. 21 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Postępowanie prowadzone w niniejszej sprawie nie narusza przewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego zasady trwałości decyzji ostatecznej, skoro to z woli ustawodawcy, a więc z mocy prawa następuje w oparciu o art. 25 ust. 2 pozbawienie uprawnień kombatanckich określonych w nim osób, które uprawnienia te nabyły na mocy dotychczasowych przepisów. Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło