SA/Sz 2848/02

Dnia 23 września 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant st. sekr.sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2004r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania /, uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego Z. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] . Nr [...] wydaną na podstawie art 104 Kpa i art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), po rozpatrzeniu podania [...] odmówił wymeldowania [...] z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego nr x w budynku nr x przy ul [...] Z uzasadnienia decyzji wynika, że przedmiotowy lokal jest mieszkaniem spółdzielczym przydzielonym na warunkach własnościowego prawa do lokalu małżonkom [...] . Małżeństwo nie zostało rozwiązane prawomocnym wyrokiem sądu. Toczy się sprawa rozwodowa, lecz nie zostało wydane orzeczenie pozbawiające [...] uprawnień do przebywania w tym lokalu. [...] nie przebywa w lokalu od stycznia [...] r., zamieszkuje w [...] pod innym adresem. Organ stwierdził, że wprawdzie [...] opuścił lokal przy ul. [...] i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego, to jednak nadal posiada uprawnienia do lokalu. Dlatego uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności dające podstawę do wymeldowania wyżej wymienionego na podstawie przesłanek wymeldowania określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od decyzji tej odwołała się [...] , podnosząc, że decyzja ta " w sposób rażący narusza Jej prawa obywatelskie" i wniosła o wymeldowanie wyżej wymienionego. Strona opisała w odwołaniu okoliczności, które -Jej zdaniem - przemawiają za ustaleniem, że [...] nie tylko dobrowolnie opuścił lokal, w którym jest zameldowany na pobyt stały, ale również, że nie posiada uprawnień do tego mieszkania. [...] decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j, Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm. ) po rozpatrzeniu odwołania - uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu [...] z pobytu stałego z lokalu położonego w [...] przy ul. [...] . W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił stan prawny zaistniały w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r stwierdzającego niezgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wyjaśnił, że po tym wyroku przy orzekaniu w przedmiocie wymeldowania badanie uprawnień do lokalu jest niedopuszczalne i za takie uznał wzięcie przez organ I instancji pod uwagę przy wydawaniu decyzji kwestii uprawnień [...] do lokalu. Zdaniem Wojewody, w świetle analizy akt sprawy nie budzi wątpliwości ( wynika to z wniosku o wymeldowanie oraz pisemnych wyjaśnień i oświadczenia [...] ), że wyżej wymieniony opuścił trwale bez wymeldowania miejsce zameldowania na pobyt stały i w nim nie mieszka, co uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji " naruszył wprawdzie postanowienia art. 77 § 1 Kpa, gdyż dla jeszcze bardziej wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy nie wezwał i nie przesłuchał stron postępowania co do kwestii zamieszkiwania [...] w przedmiotowym lokalu, jednakże uchybienie to, w świetle zebranych w sprawie dowodów , nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia". Wyżej opisaną decyzję ostateczną zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] domagając się jej uchylenia jako wydanej z naruszeniem prawa. Skarżący podniósł, że kwestionowana decyzja jest dla niego krzywdząca. Została wydana na skutek odwołania [...] , o którego treści nie został powiadomiony i do którego nie miał szans się ustosunkować. Wyjaśnił, że miejsce zameldowania na pobyt stały opuścił czasowo, pod wpływem porady prawnika chcąc uniknąć w fazie postępowania rozwodowego prowokacji ze strony żony, która Go szykanowała. Wojewoda i odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, a w odniesieniu do zarzutów skargi stwierdził, że powody którymi kierował się skarżący podejmując decyzję o opuszczeniu lokalu i zamieszkaniu w innym miejscu nie mają znaczenia w sprawie. Według organu odwoławczego, wydanie w sprawie decyzji o wymeldowaniu przyczyniło się do uporządkowania ewidencji ludności i jej zaktualizowania. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach kompetencji sądu doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja organu odwoławczego narusza przepisy postępowania administracyjnego. Nie przesądzając ostatecznego sposobu rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej niniejszej sprawy, należy zauważyć, iż orzeczenie o wymeldowaniu skarżącego zapadło co najmniej przedwcześnie, bowiem zebrany w sprawie wyłącznie przez organ I instancji materiał dowodowy nie był wystarczający do merytorycznego orzekania. Pamiętać trzeba, że organ I instancji odmawiając wymeldowania [...] oparł się na przesłance braku utraty, przez wyżej wymienionego, uprawnienia do lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Organ ten nie badał natomiast okoliczności związanych z wyprowadzeniem się skarżącego z tego lokalu. Podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, iż konsekwencją stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002r. niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest odpadnięcie warunku utraty prawa do lokalu, jako jednej z (wymagających łącznego spełnienia) przesłanek wymeldowania. W rezultacie, wymeldowanie osoby, która opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały bez wymeldowania, następuje po ustaleniu, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Co do zasady Wojewoda mógł więc uchylić decyzję organu I instancji, ponieważ przy takim uzasadnieniu jakie zawierała, trafnie stwierdził jej niezgodność z prawem, jednakże otwartą pozostaje kwestia, czy w takiej sytuacji proceduralnej decyzja organu odwoławczego odmiennie orzekająca co do istoty sprawy, może posiadać walor zgodności z prawem, skoro organ II instancji oparł się wyłącznie na materiale dowodowym zebranym przez organ I instancji ( który badał sprawę pod innym kątem) a przy tym dostrzegał braki tego materiału dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Rozstrzygając tę kwestię przyznać należy rację skarżącemu, iż przy takim postępowaniu organu odwoławczego pozbawiony został możliwości zaprezentowania swojego stanowiska. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie nakładają na organy orzekające obowiązku doręczenia odwołania, wniesionego przez stronę od decyzji organu 1 instancji, pozostałym stronom. Art. 131 Kpa zobowiązuje organ, który wydał decyzję do zawiadomienia pozostałych stron wniesieniu odwołania. Natomiast przepisem, którego prawidłowe stosowanie ma zapewnić stronie gwarancję czynnego udziału w postępowaniu jest art. 10 § 1 Kpa. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z przedstawionych sądowi akt postępowania administracyjnego wynika, że organ II instancji przed wydaniem decyzji powyższego przepisu nie stosował, co czyni zasadnym zarzut skargi dotyczący tej kwestii. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli zważyć, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował ustawową przesłankę wymeldowania osoby, której miejsce pobytu jest znane. W myśl art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w brzmieniu uwzględniającym wyżej wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, warunkiem wymeldowania osoby z miejsca zameldowania na pobyt stały jest "opuszczenie" przez nią tego miejsca bez wymeldowania. Pojecie " opuszczenia" w ustawie nie zostało zdefiniowane, jednakże zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego przyjmuje się, że chodzi w tym przepisie o trwałe i dobrowolne opuszczenie miejsca stałego zameldowania. Dlatego, wbrew poglądowi wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, stanąć trzeba na stanowisku, że przy ustalaniu omawianej przesłanki nie można pomijać dowodów umożliwiających ocenę charakteru owego opuszczenia. Ze znajdującego się w aktach organu I instancji oświadczenia [...] kserokopii notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariusza Policji wynika, że już na tym etapie postępowania skarżący powoływał się na okoliczności świadczące, jego zdaniem, o niedobrowolności opuszczenia przedmiotowego miejsca, co jednak nie zostało poddane przez organy orzekające w sprawie analizie i ocenie a co stanowi, że zaskarżona decyzja dotknięta jest także naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, konieczne będzie rozstrzygnięcie zagadnienia zakresu postępowania dowodowego, jakie organ ten może przeprowadzić w ramach postępowania odwoławczego. Nie można bowiem wykluczyć, że dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy niezbędne okaże się przeprowadzenie tego postępowania w pełnym zakresie. W tym stanie sprawy Sąd stwierdził, że zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i w oparciu o ten przepis oraz art. 152, a w zakresie kosztów na podstawie art. 200 tej samej ustawy orzekł jak w sentencji.