SA/Sz 2857/02

WyrokWSA w Szczecinie2004-07-07

Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Barbara Gebel, Arkadiusz Windak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozpatrując w uzasadnieniu decyzji kwestię prawa do renty socjalnej, podczas gdy organ pierwszej instancji rozstrzygnął jedynie o zasiłku stałym wyrównawczym, mimo że strona wnioskowała o rentę socjalną?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności, rozpatrując w uzasadnieniu decyzji kwestię prawa do renty socjalnej, podczas gdy organ pierwszej instancji rozstrzygnął jedynie o zasiłku stałym wyrównawczym, mimo że strona wnioskowała o rentę socjalną. Zakres rozstrzygnięcia organu odwoławczego jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i nie może wykraczać poza przedmiot sprawy rozstrzygnięty przez organ niższej instancji.
Stan faktyczny
F. K. złożył wniosek o przyznanie renty socjalnej. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej przyznał mu zasiłek stały wyrównawczy, uznając, że nie spełnia on warunków do renty socjalnej. F. K. odwołał się, podnosząc, że pomoc jest niewystarczająca i wnosi o rentę socjalną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr/ Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st.sekr.sąd, Joanna Białas-Cołąb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] . Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego /. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [...] II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu F. K. w dniu [...] . złożył do Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przyznanie renty socjalnej. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, decyzją z dnia [...]., na podstawie art 104, art. 107 kpa w związku z art. 2 ust.4, art. 3 ust.6 i 7, art. 4 ust.1, art. 27 ust.4 pkt 2, ust.6 pkt 2 i 3, art. 34 ust.4a art. 35a ust.6, art. 38 ust.1, art. 4, art. 45 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. Aj. Dz.U. z 1998r. nr 64, poz. 414 ze zm./ oraz zgodnie z Obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 maja 2002r. /MP Nr 19, poz. 338/ i zgodnie z uchwałą Rady Gminy Nr XXVi/250/2001 z dnia 20 lutego 2001 r. w sprawie upoważnienia Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej do wydawania decyzji administracyjnych z zadań zleconych, przyznał F. K. zasiłek stały wyrównawczy od miesiąca lipca do [...]. w wysokości [...]za [...] lipca i od sierpnia do grudnia [...]zł oraz poinformował o przysługującej składce na ubezpieczenie zdrowotne 7,75% od kwoty zasiłku stałego wyrównawczego od [...] do [...] r. . Od decyzji tej odwołanie złożył F. K. podnosząc, że przyznana pomoc jest niewystarczająca. Wskazuje, że jest osobą niepełnosprawną i wnosi 0 przyznanie świadczenia w formie renty socjalnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] ., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, w związku z art. 4 ust.1, art. 27 ust.4 pkt 2 i ust.6 pkt 2, art. 30 ust.1 i 2 ustawy z dnia [...]. o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, jest niższy od kryterium dochodowego na osobę określonego wart. 4 ust. 1 ustawy. Z materiału dowodowego wynika, że odwołujący się jest osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności orzeczonego na okres do [...] r., mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i synem. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę żony w kwocie [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. zatem posiadany dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Natomiast kryterium dochodowe na osobę w rodzinie ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, w przypadku rodziny zainteresowanej wynosi [...] zł. Wysokość zasiłku stałego wyrównawczego w myśl art. 27 ust 6 pkt 2 ustawy ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie. W przypadku rodziny odwołującego się wysokość zasiłku stałego wyrównawczego stanowi kwota [...] Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zatem organ i instancji nie miał możliwości ustalenia innej niż wynika to z ww. przepisów wysokości tej formy pomocy. Dodatkowo organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 27a ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu inwalidztwa powstałego przed ukończeniem 18 roku życia, niezależnie od dochodu, jak również z powodu inwalidztwa powstałego w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej, ponadgimnazjalnej lub szkole wyższej, przed ukończeniem 25 roku życia, jak również w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Odwołujący się nie spełnia jednak w/w warunków. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył F. K. W skardze domaga się "przyznania renty socjalnej lub zasiłku stałego będących rekompensatą na jego niezbędne potrzeby, pozwalających żyć jego rodzinie w sposób dostateczny przy stosowaniu minimalnych kryteriów kosztów utrzymania". Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem /jeżeli ustawy nie stanowią inaczej/. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym lub naruszenia prezesów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 104 § 1 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji /ust.2 art. 104 kpa/. Istota, sprawy jest - w sprawach wszczętych na żądanie strony -jej żądanie zawarte we wniesionym wniosku /art. 61 §1 i art. 63 § 2 kpa/. Odpowiednio- w art. 128 zdanie drugie kpa określono istotę odwołania strony od decyzji wydanej w f instancji w jej sprawie przez wskazanie, że nie jest zadowolona z wydanej decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu [...] zasiłku stałego wyrównawczego w kwocie [...] . w kwocie [...] zł. pomimo, że wniosek skarżącego z dnia [...] . dotyczył przyznania renty socjalnej. Przekonanie skarżącego, że świadczenie w postaci renty socjalnej winno mu być przyznane było podstawą odwołania od decyzji. Rozpatrując odwołanie organ II instancji orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, natomiast w uzasadnieniu odniósł się do dwóch kwestii - prawa skarżącego do nabycia zasiłku stałego wyrównawczego /art. 27 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej t. z 1998r. Dz.U. Nr 64, poz. 414 ze zm./ oraz prawa do nabycia renty socjalnej /art. 27 a ust. 1 w/w ustawy o pomocy społecznej/. Tym samym organ naruszył obowiązujące przepisy. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą, wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta sprawa wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym jak i nie może rozszerzać zakresu sprawy. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia organu I instancji był zasiłek stały wyrównawczy, to organ odwoławczy nie mógł zmieniać podstawy materialnoprawne rozstrzygnięcia poprzez poszerzenie jej zakresu rozstrzygnięcie kwestii prawa do renty socjalnej, co nie stanowiło przedmiotu postępowania rozstrzygnięcia organu I instancji. Przy czym nie ma znaczenia, że rozstrzygnięcie w przedmiocie renty socjalnej zostało zawarte wyłącznie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Rozstrzygnięcie organu I instancji również wydane zostało z uchybieniem przepisów prawa. Skarżący w swoim wniosku z dnia [...] . wyraźnie sprecyzował swoje żądanie domagał się przyznania renty socjalnej. Organ I instancji bez dodatkowych wezwań skarżącego do określenia żądania zawartego w w/w wniosku przyznał mu wbrew treści jego wniosku zasiłek stały wyrównawczy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło