SA/Sz 2881/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości /. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta [...] Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonych decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Przewodniczący Zarządu Miasta na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr113, poz. 1209 ze zm.) odmówił [...] nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w [...] W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że o rodzaju nieruchomości, w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne ich nabycie na własność rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 46, poz. 340 ze zmianami). Dekret ten zdaniem organu I instancji dotyczy tyko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntowe i zostały nadane w rybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska, tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na Obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. Nr 49 poz. 279 ze zmianami). W związku z tym, ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska, były nadane w trybie osadnictwa rolniczego i zostały wymienione w dekrecie z 6 września 1951 r. jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Nieruchomość, której dotyczy wniosek [...] nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego, a własnością Skarbu Państwa stała się na podstawie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87 ze zmianami) Od decyzji organu I instancji [...] odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie. Organ odwoławczy decyzją z dnia 2 grudnia 2002 r. Nr SKO.W.410/3136/02 utrzymał w mocy decyzję Przewodniczącego Zarządu Miasta z dnia [...] r. w sprawie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości położonej w [...] Zdaniem organu odwoławczego ustawa z dnia [...] r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe oraz znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska, były nadane w rybie osadnictwa rolniczego, zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na Obszarze Ziem Odzyskanych, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Skoro, zdaniem Kolegium, działka przy ul. [...] nie była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym i nie stanowi nieruchomości wymienionej w dekrecie z dnia 6 września 1951 r., [...] nie mógł skorzystać z przywileju jaki daje ustawa z dnia [...] r. w postaci nieodpłatnego nabycia nieruchomości będącej w użytkowaniu wieczystym. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że interpretacja ustawy wskazująca na zakres terytorialny jej stosowania narusza konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy podnosił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze mylnie interpretuje ustawę z dnia [...] uznając, ze roszczenie o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości jest zasadne tylko wtedy, gdy nieruchomość ta zastałą nadana w trybie osadnictwa rolniczego. Zdaniem skarżącego intencją ustawodawcy było powszechne uwłaszczenie na obszarze Ziem Odzyskanych, w tym również osadników miejskich. Powołanie się w ustawie na dekret z dnia 6 września 1946 r. ma na celu dokładne zdefiniowanie obszaru, którego ustawa z 26 lipca 2001 r. dotyczy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie-Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skarga [...] jest zasadna, czego dowiodła sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana na podstawie kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Skarżący trafnie zwrócił uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113, poz. 1209 ze zmianami). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy IX]. 24.10.2001 r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1) zabudowane na cele mieszkaniowe, 2) stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów Państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r., gdyż przy takiej interpretacji ustawa dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto, gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie, uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu. wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/ w brzmieniu: "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty (osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r.), jak i przedmiot (nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne), nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych". Niezależnie od powyższych ustaleń organy orzekające w sprawie winny przy ponownym rozpatrzeniu wniosku przeprowadzić postępowanie na okoliczność spełnienia przez skarżącego pozostałych przesłanek wynikających z powołanej wyżej ustawy, w szczególności zaś przesłanek podmiotowych. Kwestia ta została potraktowała marginalnie przez organ I instancji, zupełnie zaś pominięta przez organ odwoławczy. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dostatecznych dowodów w tej materii umożliwiających zbadanie przez Sąd w tym postępowaniu podmiotowego aspektu sprawy. Ze względu na to, że zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącemu nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym, oparta została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 iipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i dlatego też, podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami). Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 powołanej powyżej Ustawy/ ustawy.