SA/Sz 2889/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecina w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant sekr.sąd. Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienie uprawnień dla wdów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. M. [...] [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. orzeka o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, art. 157 oraz art. 158 § 1 k.p.a. stwierdził nieważność decyzji wydanej przez [...] r. o przyznaniu [...] uprawnień wdowy po kombatancie [...], który otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od [...] do [...]r. Z ustaleń zawartych w uzasadnieniu tej decyzji wynika, że w [...] nosząca [...] r., wydana została przez organ niewłaściwy rzeczowo w sprawie w związku z czym spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadniająca stwierdzenie nieważności decyzji. W tym czasie obowiązywała już ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1991 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania i organizacji Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (Dz. U Nr 58, poz. 247). Zgodnie z w/w przepisami organem właściwym do orzekania w sprawach uprawnień kombatanckich był Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, a do czasu powołania Urzędu – Minister Pracy i Polityki Socjalnej. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, iż [...] uprawnienia kombatanckie posiadał wyłącznie z tytułu działalności podczas służby w organach [...] , która to służba nie może być uznana jako działalność kombatancka oraz równorzędna z kombatancką według art. 1 ust. 2 pkt 6 obowiązującej ustawy o kombatantach. Tym samym Kierownik Urzędu orzekł, iż [...] jako wdowie po kombatancie, której uprawnienia są pochodnymi w stosunku do uprawnień małżonka, nie przysługują uprawnienia kombatanckie. Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] wskazała na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2000 r. (sygn. akt OPS 15/99) i wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2000 r. (sygn. akt II SA/Wr 1482/99) według których, zdaniem skarżącej, cofnięcie uprawnień członkowi podopiecznemu jest niezgodne z prawem. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej wskazanej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję[ ...]. o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanej przez [...] r. i o odmowie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W decyzji podtrzymano argumentację zawartą w decyzji [...] r. stwierdzając jednocześnie, iż wskazana we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchwała [...]r. odnosi się do uprawnień wdów po osobach, które posiadały uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby w [...] r. Natomiast wyrok NSA z 7 stycznia 2000 r. dotyczy jednostkowej sprawy i nie ma wpływu na interpretację przepisów ustawy o kombatantach. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] podniosła, iż w jej ocenie wydane uprawnienia po weryfikacji [...]r. były zasadne i z uprawnień tych korzysta do chwili obecnej. Powołując się na uchwalę NSA z 21 lutego 2000 r. (OPS 15/99) i wyrok NSA Oddział Zamiejscowy we Wrocławiu z 7 stycznia 2000 r. SA/Wr 482/99 wywodzi, iż decyzje negatywne są sprzeczne z prawem. Dalej skarżąca podaje, iż jej zmarły mąż pracował w [...] w krótkim okresie czasu, tj. [...]. w stopniu szeregowego pracownika. Nie udowodniono mu, że w tym okresie zwalczał działalność niepodległościową ludzi, którzy nie zgadzali się z ustrojem komunistycznym. W odpowiedzi na skargą Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że decyzja ta narusza przepisy prawa postępowania administracyjnego skutkujące jej uchyleniem, ale z powodów odmiennych niż podniesione w skardze. Jedną z podstaw decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...]r. i [...] r. jest stwierdzenie, iż wydane przez [...] orzeczenie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich zostało podjęte z naruszeniem właściwości organu uprawnionego do wydawania decyzji, w związku z czym podlegało wyeliminowaniu z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Drugą podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) w oparciu o który pozbawiono uprawnień kombatanckich [...]uznając, iż uzyskała je jako uprawnienia pochodne, z tytułu uczestniczenia [...] w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Podstawowym elementem odróżniającym postępowanie administracyjne trybu zwykłego od postępowania trybu nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności jest przedmiot postępowania. W trybie zwykłym wszczyna się postępowanie w celu rozpatrzenia interesów prawnych lub obowiązków stron. Postępowanie w trybie nadzwyczajnym za przedmiot postępowania ma dalszy byt prawny samej decyzji z ciężkimi wadami określonego rodzaju, a więc nie dotyczy ono tych praw lub obowiązków, o których rozstrzygnięto w decyzji, lecz jej samej, jako wadliwego aktu administracyjnego. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. obliguje organy administracji publicznej do stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana przez organ administracji z naruszeniem przepisów o właściwości. Pod pojęciem właściwości należy rozumieć zdolność prawną organu do rozpoznawania i rozstrzygania określonego rodzaju spraww postępowaniu administracyjnym. Właściwość rzeczowa jest ustalana na podstawie przepisów prawa materialnego. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje na wniosek lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.) z zastosowaniem art. 61. Organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Taki przedmiot postępowania wyznacza zakres czynności wyjaśniających sprawę, w tym czynności dowodowych, które mogą być podejmowane w toku postępowania w I instancji, a jednocześnie powoduje to, że w tych samych granicach sprawę należy rozpatrywać w II instancji. Tylko na zasadzie wyjątku ustanowionego odrębnym przepisem prawnym wraz z orzekaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji można również orzekać co do istoty sprawy, co ma miejsce wtedy, gdy stwierdza się nieważność decyzji wydanej na podstawie przepisu prawnego pozbawionego mocy obowiązującej skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, podstawą prawną jest wtedy przepis art. 156 § 1 pkt 7 oraz art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470 ze zm.). W przedmiotowym postępowaniu Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wbrew postanowieniom art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., nie zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] przyznającej jej uprawnienia kombatanckie. Ponadto, w zaskarżonej decyzji orzekł merytorycznie w sprawie uznając, iż uprawnienia takie [...] nie przysługują. Pomimo, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych orzeka w sprawach uprawnień kombatanckich zarówno w I jak i II instancji, to podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia w decyzji stwierdzającej nieważność na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nieuprawnione. Wynik postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie nadzwyczajnym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ZW ZKRPiBWP [...] determinował fakt ewentualnego przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego o którym mowa w §2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. Nr 116, poz. 745). Przyjmując bowiem, że prawomocne okazałoby się orzeczenie Kierownika Urzędu stwierdzające nieważności decyzji ZW ZKRPiBWP [...], wówczas za nieuzasadnione należałoby przyjąć rozstrzyganie o pozbawianiu uprawnień osoby, która je utraciła w wyniku wyeliminowania decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Dodatkowo należy wskazać, że decyzją z [...]r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził nieważność decyzji wydanej przez Zarząd Wojewódzki ZKRPiBWP w [...] z dnia [...]r. Tymczasem rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w decyzji z dnia [...] r., nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji stwierdzającej nieważności orzeczenia ZW ZKRPiBWP w [...] z dnia [...]r. Rozstrzygnięcia organów muszą być precyzyjne i nie rodzić wątpliwości co do przedmiotu ich orzeczenia. Z akt sprawy, ani z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby organ wyjaśnił lub wyeliminował wskazane rozbieżności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.