SA/Sz 2891/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nakazania dokonania oceny stanu technicznego obiektu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...], II. zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [...]. Nr [...] [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 123 § 1 kpa w związku z art. 81c ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane /tekst jednolity Dz.U. Nr 106 z 2000r. poz. 1126 z późn.zm./ zobowiązał [...] do przedłożenia [...].: I. ekspertyzy technicznej, dotyczącej [...] sporządzonej przez uprawnioną osobę /rzeczoznawcę/ określającej: 1/ stan techniczny [...] z podaniem, czy ich użytkowanie nie powoduje zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego bądź bezpieczeństwa mienia na podstawie: a/ inwentaryzacji przewodów kominowych ze sprawdzeniem prawidłowości poprowadzenia i stałości przekroju na całej ich długości, b/ ustalenia prawidłowości podłączeń, c/ sprawdzenia drożności przewodów, d/ sprawdzenia szczelności przewodów przy czym zaznaczył, że ekspertyza winna zawierać rozwiązania projektowe pozwalające na usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że na podstawie [...], z dnia [...]r. przeprowadził [...]r. wizję lokalną w tymże budynku. W trakcie wizji lokalnej stwierdzono spękanie ścian [...]. Jednocześnie [...] twierdzili, iż występują dające się odczuć nieszczelności komina, co zagraża ich bezpieczeństwu. W tym stanie rzeczy [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego [..] stwierdził, że przedłożenie ekspertyzy umożliwi dalszy tryb postępowania w rozpatrywanej sprawie, oraz że koszty ekspertyzy ponoszą osoby zobowiązane do ich dostarczenia. Na powyższe postanowienie [...], będąca jedną ze współwłaścicielek przedmiotowego budynku. Żaląca się nie kwestionując konieczności wykonania remontu komina i naprawy usterek wykazanych w czasie przeglądu kominiarskiego, wniosła o "odstąpienie" od nałożonego postanowienia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, którą uznała za zbędną. Opisując spór pomiędzy współwłaścicielami budynku, dotyczący rozdziału przewodów kominowych dla poszczególnych wyodrębnionych lokali mieszkalnych stwierdziła, że jeden ze współwłaścicieli tj. [..] niezadowolony z dokonanego [..] sądowego podziału przewodów kominowych dąży obecnie do jego zmiany i bezpodstawnie zgłasza zagrożenie swojego bezpieczeństwa, powstałe na skutek rzekomej nieszczelności komina. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem z dnia [...] . Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 144 ka, po rozpatrzeniu zażalenia – uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania nałożonych obowiązków i orzekł ich wykonanie [...]r., a w pozostałej części postanowienie to utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy [...] wynika, że kontrole stanu technicznej sprawności urządzeń kominowych przeprowadzona przez mistrza kominiarskiego wykazały spękanie ścian kominowych na strychu oraz ponad dachem. W zaleceniach pokontrolnych, oprócz naprawy wskazanych usterek, ujęto montaż wkładów kwasoodpornych w przewodach spalinowych. [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], po przeprowadzeniu w dniu [...] potwierdził występowanie stwierdzonych wcześniej nieprawidłowości i wobec konieczności ich usunięcia wydał zaskarżone postanowienie. Przytaczając treść art. 81c ustawy Prawo budowlane, organ II instancji przyjął, że organ I instancji zaskarżone postanowienie wydał zgodnie z prawem. Przedłożenie wymaganej ekspertyzy wraz z rozwiązaniem projektowym, dotyczącym usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, pozwoli właścicielom budynku na doprowadzenie komina do odpowiedniego stanu technicznego eliminując tym samym ewentualne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, bądź bezpieczeństwa mienia. Zgodnie bowiem z art. 61 ustawy Prawo budowlane właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymać go w należytym stanie technicznym i estetycznym. We wniesionej [...] . do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie skardze [...] domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia podniosła, że ekspertyza budowlana jest niepotrzebna i naraża tylko współwłaścicieli obiektu na zbędne koszty. Powołała się na rozmowę z [...] Inspektorem Nadzoru Budowlanego, w toku której przyznał on, że "ekspertyza okaże się zbędna, bowiem zakres robót, które należy wykonać są tak oczywiste, że nie ma potrzeby wydawać dużych kwot". Podniosła nadto, że w zaskarżonym postanowieniu organ II instancji powołuje się na nieistniejące usterki, bowiem w protokołach z przeglądów kominiarskich nie pisze [...]. Zdaniem skarżącej organ nadzoru budowlanego zamiast zastanawiać się nad tym jaką wydać decyzję, wydał postanowienie "po najmniejszej linii oporu". W piśmie procesowym [...] . skarżąca podtrzymując skargę powołała się na nowe okoliczności zaistniałe w sprawie, podnosząc, że [...] będąca również [...] dokonały naprawy komina w sposób opisany w zgłoszeniu robót budowlanych i na tę okoliczność przedłożyła kserokopie dokumentów takich jak informacja [...] , zgłoszenie robót budowlanych [...]r. zawiadomienie Starostwa Powiatowego [...] . o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszenia remontu komina. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, określonej w dalszej części niniejszego uzasadnienia skrótem p.p.s. Z art. 133 § 1 p.p.s. wynika reguła, że sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, co oznacza między innymi, że kontrola legalności zaskarżonego aktu, prowadzona w granicach określonych w art. 134 p.p.s. odnosi się do stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie tego aktu. Z tego względu podnoszone w skardze okoliczności wskazujące na dokonanie [...] naprawy przedmiotowego komina już po wydaniu zaskarżonego postanowienia nie mogły być brane pod uwagę przy ocenie zgodności z prawem tego postanowienia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi art. 81c ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane /tekst jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126/ w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, których koszt ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W przypadku, gdy w budynku mieszkalnym ustanowiona jest – tak jak ma to miejsce w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy – wyodrębniona własność lokali mieszkalnych, a sądownie został ustalony sposób korzystania z części wspólnych budynku, wskazany wyżej przepis, w razie zaistnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego części wspólnych obiektu uprawnienia właściwy organ do nałożenia określonych w nim obowiązków na wszystkich współwłaścicieli. Z okoliczności, że omawiany przepis daje podstawę do przerzucenia przez właściwy organ administracji publicznej obowiązku przedstawienia stosownego materiału dowodowego na stronę postępowania administracyjnego nie wynika jednak całkowita swoboda organu w korzystaniu z tej możliwości. Art.81c ust.2 dopuszcza bowiem możliwość nałożenia na określone osoby obowiązku "w razie powstania uzasadnionych wątpliwości /.../, co do stanu technicznego obiektu budowlanego /.../ odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz". Oznacza to, że w cytowanym przepisie nie chodzi o jakiekolwiek wątpliwości, lecz o "wątpliwości uzasadnione", a więc wyłaniające się na tle materiału zgromadzonego przez organ w postępowaniu wyjaśniającym. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie wydanie zaskarżonego postanowienia nie zostało poprzedzone takim postępowaniem wyjaśniającym, w świetle którego zasadne byłoby uznanie, że wystąpiły uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego[...]. Innymi słowy, postanowienie organu I instancji zapadło przedwcześnie bez należytego wyjaśnienia sprawy, czego nie dostrzegł organ II instancji. Organ I instancji, który niewątpliwie widział potrzebę wyjaśnienia sprzeczności wynikających z posiadanych informacji co do stanu technicznego tychże przewodów, był niekonsekwentny w drodze do ich usunięcia, co obrazuje materiał zebrany w aktach postępowania prowadzonego przez ten organ. Pismem [...]jeden ze [...] zawiadomił [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego [...], że pozostali współwłaściciele budynku nie wykazują zainteresowania [...]. do co montażu [...]. Z dołączonej do pisma, informacji [...] z przeprowadzonych czynności [...]. nie wynika wprost jakiego rodzaju [...] zostały stwierdzone. Informacja ta została sporządzona na druku zawierającym rubrykę [...]. [...] zostały w rubryce tej skreślone, a pozostawiono [...] bez opisania przez sporządzającego tę informację jakie to "inne" uchybienia stwierdził. Natomiast wpisane zostały zalecenia następującej treści: [...]". Organ I instancji pismem [...] . zwrócił się do [...] o zajęcie stanowiska w kontekście informacji [...]" w sprawie [...] w budynku, i o wyjaśnienie "czy istnieje zagrożenie życia lub zdrowia". W aktach sprawy znajduje się następna [...] informacja [...]., która – jak można się domyślać – stanowi odpowiedź na wyżej opisane pismo. W rubryce dotyczącej stwierdzonych nieprawidłowości mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia podkreślone [...]". Jak wynika z zestawienia treści pisma organu i nadesłanej [...] informacji, informacja ta jest niepełna i nie udziela odpowiedzi na pytanie, czy przewody kominowe są niesprawne i czy z tego powodu istnieje zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, co jest istotą niniejszego postępowania. W świetle treści zażalenia wniesionego [...] nie ulega bowiem wątpliwości, że już na tym etapie postępowania administracyjnego skarżąca nie kwestionowała obowiązku "naprawy usterek wynikających z przeglądów okresowych kominiarskich, które pokrywają się także z usterkami wynikającymi z wizji lokalnej [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego". Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniły dokładnie treści udzielonej przez [....] . w szczególności co do tego, jaki był zakres kontroli, czy stwierdził on niesprawność przewodów kominowych w przedmiotowym budynku stwarzającą zagrożenie życia lub zdrowia ludzi – o co pytano [...]. – oraz jakie okoliczności legły u podstaw zalecenia [...]. Wydanie zatem zaskarżonego postanowienia zobowiązującego do dostarczenia wskazanej w nim ekspertyzy jest co najmniej przedwczesne. Zdaniem Sądu przed nałożeniem na współwłaścicieli przedmiotowego budynku obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej przewodów kominowych określającej stan techniczny przewodów wentylacyjnych i spalinowych z podaniem, czy ich użytkowanie nie powoduje zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, bądź bezpieczeństwa mienia, istniała możliwość przesłuchania [...] dokonującego okresowych kontroli jaki był szczegółowy zakres tych kontroli a zwłaszcza czy obejmował którąkolwiek z okoliczności wskazanych [...] wyznaczających zakres ekspertyzy technicznej, której koszt [...]. Skoro zaskarżone postanowienie nie zostało poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przemawiającym za ustaleniem, że zaistniała uzasadniona wątpliwość co do stanu technicznego przedmiotowego komina w zakresie, w jakim sporządzona miała by zostać ekspertyza, to naruszone zostały zasady ogólne postępowania administracyjnego określone w art. 7, 8 kpa oraz przepisy art. 75 § 1 i 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji. Wyżej wskazany zakres uchybień organów orzekających stanowi jednocześnie wskazówkę co do kierunku ponownego rozpatrzenia sprawy. W jego toku organ I instancji winien uwzględnić zmiany stanu faktycznego zaistniałe po wydaniu zaskarżonego postanowienia i dogłębnie rozważyć, czy i w jakim zakresie istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego przewodów kominowych warunkujące wydanie w trybie art. 81c ust.2 ustawy Prawo budowlane postanowienia nakładającego na współwłaścicieli obowiązek dostarczenia ekspertyzy stan ten wyjaśniającej. Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.