SA/Sz 314/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA I. Tomaszewska, Sędziowie NSA M. Kowalewska, A. Windak (spr.), Protokolant E. Wójtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2004r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości gruntowej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...]Burmistrz Gminy [...]działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) odmówił J. W., zam. w [...]przy ul. [...]nieodpłatnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ustanowionego na nieruchomości gruntowej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] m2, położonej w [...]przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. Według ustaleń dokonanych przez organ I instancji przedmiotowa nieruchomość stanowi działkę nierolniczą, którą oddano w użytkowanie wieczyste aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...]r. na rzecz J. W. z przeznaczeniem pod budowę jednorodzinnego domu mieszkalnego – bliźniaczego. Przywołując treść art. 1 ust. 1 w/w ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości oraz znajdujące się w nim odesłanie do dekretu z dnia 06 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych organ uznał, że wskazanego przepisu nie można zastosować do wnioskowanego przez J. W. nieodpłatnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ponieważ dekret ten dotyczy regulacji prawa własności gospodarstw rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. W odwołaniu od powyższej decyzji J. W. zakwestionował zaprezentowaną w decyzji wykładnie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników prawa własności nieruchomości. Zdaniem odwołującego się, odwołanie do dekretu wskazanego w art. 1 ust. 1 cyt. ustawy określa, zgodnie z intencją ustawodawcy, tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych (tj. Ziem Odzyskanych), a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Intencją prawodawcy było zaś nadanie uprawnień do uwłaszczenia wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo użytkowania wieczystego przed 27 maja 1990 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r., znak [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, podzielając wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko, iż ustawa z 26 lipca 2001 r. ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które mają charakter rolny lub zostały zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miast Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i następnie zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. Mając na uwadze fakt, iż w aktach sprawy brak jest dowodów na to, że wskazana we wniosku działka gruntu była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym, czego strona również nie wskazała, nieruchomość ta nie może zatem stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego J. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Zdaniem skarżącego, odmowa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ani w żadnym innym przepisie prawa. Ustawodawca w art. 1 ust. 1 tej ustawy określił wyraźnie, iż uprawnionymi do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001 r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa polskiego wymieniony w dekrecie z dnia 06 września 1951 r., czyli na Ziemiach Odzyskanych i są zabudowane na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej: P.p.s.a./ Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 23.10.2001r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1/zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów państwa Polskiego...". Nie ma żadnych przesłanek do wniosku, iż odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą absurdalne z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001r. gdyż dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też jego treść po zmianie ustawy z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/. Nadała mu ona następujące brzmienie: "Art.1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty /osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. – 24 października 2001r./, jak i przedmiot /nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne/, nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001r., tzn. "Ziem Odzyskanych" Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której byli użytkownikami wieczystymi w okresie wskazanym ustawą z 26 lipca 2001r. i na obszarze tzw. Ziem Odzyskanych oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 P.p.s.a.