SA/Sz 321/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie NSA B. Gebel, K. Grzegorczyk-Meder, Protokolant Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2004r. sprawy ze skargi E. H. i P. K. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu o d d a l a skargę Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 z późn.zm.) i art. 104 kpa nakazał L. N. w trybie natychmiastowym dokonanie rozbiórki obiektów : 1. pom. pokoju o wym. [...] m i wys. [...]. Ściany z cegły ceramicznej grub. [...] cm i ściany wewn. grub. [...] cm. dach drewniany kryty [...], 2. pomieszczenia dla [...] pokoi o wym. [...]m i wys. [...]. Ściany z cegły ceramicznej o grub. [...] cm, dach [...] kryty [...], 3. bud. gospodarczy z cz. nadbudowaną o wymiarach [...] m. Ściany murowane grub. [...] cm, dach [...] kryty [...], 4. pomieszczenia w.c., łazienki i korytarz - o wym. [...] m i wys. [...] m. Dach [...] kryty [...]. (oznacz. nr jak na szkicu w protokole oględzin z dnia [...]r. tj. Nr [...] usytuowanych na działce przy ul. [...] w [...] oznacz. nr geod. [...] wybudowanych w latach [...]). Ponadto na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane oraz art. 104 kpa nakazał L. N. bezzwłoczną rozbiórkę obiektu łazienki o wym. [...] m i wys. [...] m dobudowanej w [...]r. do istniejącego obiektu gospodarczego i letniskowego na posesji przy ul. [...] w [...] oznacz. nr geod. [...]. Zdaniem organu obiektu wybudowane w latach [...] oraz łazienka zostały wykonane bez jakiejkolwiek dokumentacji, projektu budowlanego i bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę na terenie przewidzianym w planie miejscowym na cele [...]. Odwołanie od decyzji złożyła L. N. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że przed podziałem geodezyjnym działki zlokalizowanej przy ul. [...] znajdowała się [...] dzierżawiona przez M. K. L. N. jest następcą prawnym M. K. i obecnie właścicielką działki nr [...] powstałą z podziału części całej nieruchomości przy ul. [...]. Z mapy geodezyjnej i opisu nieruchomości wynika, że na działce nr [...] istniał obiekt budowlany, jak należy przypuszczać związany z zapleczem [...] istniejącej na nieruchomości przy ul. [...]. Zatem decyzja organu I instancji nakazującą rozbiórkę wszystkich obiektów budowlanych zlokalizowanych na działce nr [...], oparta na art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października Prawo budowlane (obiekt znajduje się na terenie który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę) nie znajduje uzasadnienia. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien ustalić w jakim zakresie został rozbudowany istniejący obiekt, związany z obiektem kawiarni i rozważyć możliwość rozpatrzenia sprawy jako samowolną zmianę sposobu użytkowania obiektu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła właścicielka sąsiedniej działki E. H. wnosząc o jej uchylenie i podtrzymanie decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...]r. jako ostatecznej i praworządnej. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie, wyrokiem z dnia 9 października 2002r. oddalił skargę. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie zachodziła sytuacja przewidziana w art. 138 § 2 kpa, albowiem organ I instancji w treści swej decyzji nie zawarł żadnych ustaleń co do okoliczności samowolnego zabudowania przez M.K. spornych obiektów budowlanych i ich pierwotnej funkcji, tzn. związku z kompleksem gastronomicznym ([...]). Można bowiem przypuszczać, iż w dacie samowolnego ich zbudowania obiekty te mogły mieć związek z ową [...], co wskazywałoby na ich pierwotną zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego tego terenu, przewidującego dla tego towaru właśnie [...]. Do kwestii tych, mimo, iż odwołująca się L. N. powoływała się na nie organ I instancji nie ustosunkował się w treści decyzji, a także nie zawarł w tym zakresie żadnych ustaleń. Stanowi to spełnienie przesłanek o których mówi art. 138 § 2 kpa. Organ II instancji mógł również wskazać okoliczności, które organ I instancji winien wziąć pod uwagę, co oczywiście nie przesądza od treści jego rozstrzygnięcia, które w tym przypadku zależeć będzie od treści konkretnych ustaleń faktycznych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 w związku z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000r. nr 106 poz. 1126) oraz art. 104 kpa nakazał L. N. wykonanie następujących czynności w celu uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku wybudowanego na działce nr [...] przy ul. [...] nr [...] w [...]: - inwentaryzację architektoniczną budynku, - oświadczenie osoby uprawnionej o wykonaniu robót zgodnie ze sztuką budowlaną i Polskimi Normami Budowlanymi; - opinie następujących organów: a. Inspekcji Ochrony Środowiska; b. Inspekcji Sanitarnej; c. Państwowej Straży Pożarnej; - protokóły sprawdzeń instalacji sanitarnej i elektrycznej, - inwentaryzację geodezyjną; - dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością; Termin wykonania czynności wyznaczono do dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji podano, że na działce nr [...] została w latach [...] wykonana zabudowa jako część kompleksu gastronomicznego składającego się z [...]. Zabudowa działki nr [...] jest to zaplecze socjalne, które pozostało po sprzedaży [...]. Inwestorem całości zabudowy był M. K. - ojciec L. N. Początkowo na działce nr [...] w latach [...] M. K. wybudował pomieszczenia nr [...] następnie około [...]r dobudował pomieszczenia nr [...] a L. N. po śmierci ojca dobudowała w [...]r. pomieszczenia nr [...] ( numery pomieszczeń przytoczono wg szkicu zamieszczonego w protokole oględzin z dnia [...]r.). Obecnie nie można stwierdzić jakie dokumenty budowlane posiadał M. K. ponieważ w archiwum Urzędu Gminy [...] brakuje teczki dotyczącej tej sprawy. W [...]r. na skutek włamania (zgłoszonego na milicję) zginęły wszystkie dokumenty inwestora. L. N. od czasu gdy została właścicielką budynku usytuowanego na działce nr [...] zmieniła sposób jego użytkowania na budynek mieszkalny letniskowy. Nastąpiła więc samowolna zmiana sposobu użytkowania oraz rozbudowa istniejącego obiektu i ze względu na powyższe orzeczono jak w decyzji. Odwołanie od decyzji złożyła właścicielka sąsiedniej nieruchomości E. H., która podkreśla, że wykonane roboty budowlane na działce nr [...] są samowolą budowlaną. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego zebrane dowody w sprawie, a zwłaszcza mapy geodezyjne sporządzone przed podziałem nieruchomości przy ul. [...], świadczą, że na działce nr [...] istniał obiekt budowlany, który stanowił zaplecze dawnej [...]. Zatem organ I instancji słusznie zaklasyfikował sprawę jako samowolną zmianę sposobu użytkowania obiektu (zaplecze socjalne na budynek mieszkalny letniskowy). Decyzja ta nie została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu [...]r. L. N. złożyła w Starostwie Powiatowym w [...] wniosek o pozwolenie na użytkowanie budynku letniskowo - mieszkalnego wybudowanego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...]. Do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie dołączyła następujące dokumenty : - inwentaryzację architektoniczną budynku, - oświadczenie osoby uprawnionej o wykonaniu robót zgodnie ze sztuką budowlaną i Polskimi Normami Budowlanymi, - zawiadomienia organów : PSP, PIS i PIOŚ, które nie wniosły sprzeciwu, - protokoły sprawdzeń instalacji sanitarnej i elektrycznej, - inwentaryzację geodezyjną, - dowód stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością. Wójt Gminy [...], decyzją Nr [...] z dnia [...]r. na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 z późn.zm.) oraz zgodnie z porozumieniem zawartym w dniu [...]r. pomiędzy Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...] z Zarządem Gminy w [...] w sprawie powierzenia prowadzenia spraw oraz wydawania decyzji administracyjnych (Dz.Urz. [...] Nr [...], poz. [...] z [...]r.), po rozpatrzeniu wniosku L. N. zam. ul. [...] udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowo - mieszkalnego wybudowanego w latach [...], oraz częściowo rozbudowanego na początku lat [...] - tych, zlokalizowanego przy ul. [...] w m. [...], nr ew. gruntów [...], obręb [...], gm. [...], bowiem L. N. dopełniła wszystkie formalności nakazane decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. Odwołanie od decyzji złożyła właścicielka sąsiedniej nieruchomości E. H. Wnosi o uchylenie decyzji. W odwołaniu podnosi, że stanowczo się sprzeciwia czynnościom zmierzającym do zalegalizowania samowoli budowlanej L. N. Zdaniem odwołującej się całość dzikiej zabudowy powstała w latach [...], a została rozbudowana samowolnie na przełomie [...]. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 59 ust. 1 ustawy Prawo budowlane uchylił decyzję organu I instancji w całości i na podstawie art. 59 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. nr 106, poz. 1126 z 2000r. tekst jedn.) udzielił pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowo - mieszkalnego na nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zważył co następuje : 1. uchylenie decyzji organu I instancji następuje w związku z zastosowaniem niewłaściwej podstawy prawnej. Właściwą podstawą prawną w tej sprawie jest art. 59 ustawy prawo budowlane, a nie art. 49 ww prawa budowlanego, 2. ustosunkowując się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu stwierdził, że postępowanie dotyczące samowolnie wybudowanego budynku letniskowo - mieszkalnego toczyło się zgodnie z art. 83 ustawy prawo budowlane przed organami nadzoru budowlanego i zakończyło się wydaniem decyzji przez Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...]r. znak [...] nakładającą na L. N. obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów, decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. Organ I instancji rozpatrując wniosek o wydanie pozwolenia na użytkowanie uznał, że wnioskodawczyni złożyła wszelkie niezbędne dokumenty, spełniła wszystkie warunki zawarte w decyzji z dnia [...]r. Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], i na tej podstawie wydał decyzję na użytkowanie. Organ odwoławczy uznaje stanowisko organu I instancji za słuszne gdyż zostały spełnione przez wnioskodawczynię obowiązki jakie wynikają z przepisów art. 59 Prawa budowlanego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła E. H. i P. K. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody wydana została niezgodnie z przepisami Prawa budowlanego bowiem dopuszcza ona do użytkowania obiekt który powstał samowolnie. Domagają się przywrócenia i zastosowania przepisów Prawa budowlanego wymienionych w decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...]r., którą uważają za praworządną. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dnia 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie w sprawach w których postępowanie nie zostało zakończone. Zakres kognicji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ogranicza się do badania zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa przy należycie ustalonym stanie faktycznym. Badając sprawę z tego punktu widzenia, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 55 ust.1 pkt 3 tej ustawy uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ wydał, na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 lub art. 71 ust.3 decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek. Natomiast art. 59 ust.1 stanowi, że właściwy organ wydaje pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, po protokolarnym stwierdzeniu na miejscu budowy: 1/ zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę, 2/ uporządkowania terenu budowy, Zauważyć należy, iż z ustaleń organu odwoławczego i z akt administracyjnych organów obu instancji wynika, że wydanie decyzji opartej o przepis art. 59 Prawa budowlanego poprzedzone zostało wydaniem na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 i art. 71 decyzji nakazującej dokonanie określonych czynności. W rozpatrywanej sprawie Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził zmianę sposobu użytkowania oraz rozbudowę istniejącego obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia właściwego organu. Stosownie do art. 71 ust.3 ustawy prawo budowlane w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust.2 przepisy art. 50 i art. 51 stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51, właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Należy przy tym odróżnić 2 sytuacje. W sytuacji pierwszej w przypadku stwierdzenia samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, która wiąże się z wykonywaniem robót budowlanych /a więc, gdy roboty budowlane są w toku/ właściwy organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest do wydania postanowienia o ich wstrzymaniu i ustaleniu wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń. W terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia takiego postanowienia, w zależności od ustalonego stanu faktycznego sprawy organ ten zobowiązany jest wydać decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy zaniechanie dalszych robót bądź przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu lub określić czynności, jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie oraz ustalić termin wykonania tych robót /art. 51 ust.1 w związku z art. 71 ust.3 Prawa budowlanego/. Po ich wykonaniu organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych /art. 51 ust.1 a w związku z art. 71 ust.3/, a następnie organ administracji architektoniczno-budowlanej wydaje decyzję o pozwoleniu na użytkowanie /art. 55 ust.1 pkt 3/. Natomiast niewykonanie obowiązków ustalonych prze organ nadzoru budowlanego będzie podstawą do wydania przez ten organ decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót, bądź przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego /art. 51 ust.2 w związku z art. 71 ust.3/. Sytuacja druga odnosi się do takiego stanu faktycznego jak zaistniał w niniejszej sprawie, tzn. do już dokonanej /roboty budowlane zostały zakończone/ samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 51 ust.4, przepisy ust.1-3 tego artykułu stosuje się odpowiednio, co nie daje podstawy do wydania postanowienia o wstrzymaniu użytkowania obiektu budowlanego lecz oznacza, że zbędne jest wydawanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i należy od razu wydać decyzję na pdstawie art. 51 ust.1 w związku z art. 71 ust.3 określając czynności, jakie należy wykonać w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Po ich wykonaniu organ administracji architektoniczno-budowlany wydaje decyzję o pozwoleniu na użytkowanie /art. 55 ust.1 pkt 3, art. 59/. Jeśli zatem w niniejszej sprawie organ nadzoru budowlanego wydał decyzję na podstawie art. 51 ust.1 pkt 2 oraz ust. 4 w związku z art. 71, to wystąpiła podstawa prawna do wydania przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie na podstawie art. 55 ust.1 pkt 3 i art. 59 ustawy Prawo budowlane. Należy podkreślić, że wbrew twierdzeniom skarżących L. N. wykonała wszystkie czynności (obowiązki) nałożone na nią decyzją Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. która stała się decyzją ostateczną. Decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Skoro w tej sytuacji L. N. wystąpiła z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie właściwy organ uznając, że wszystkie nałożone na nią obowiązki zostały wykonane, udzielił na jej wniosek pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowo - mieszkalnego wybudowanego w latach [...] oraz częściowo rozbudowanego na początku [...], zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], nr ew. gruntów [...], obręb [...] stosownie do treści art. 59 Prawa budowlanego. Z dokumentów znajdujących się w uzupełnionych aktach administracyjnych wynika, że powołana w skardze decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]z dnia [...]r. została uchylona przez organ odwoławczy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, a skarga wniesiona na tą decyzję kasacyjną została przez Sąd oddalona. W wyniku ponownego rozpatrzenia rozprawy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nie orzekł ponownej rozbiórki spornych obiektów, ale wydał decyzję w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 71 Prawa budowlanego, co umożliwiło L. N. wystąpić z wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie. W świetle przytoczonych wyżej okoliczności należało uznać, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Dlatego należało na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzec jak w sentencji.