SA/Sz 430/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant : Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi L. D., P. F., W. W., J. Ł., M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki o d d a l a skargę W dniu [...]r. F. F. złożyła do Starostwa Powiatowego w K. wniosek o przeniesienie prawa własności lokalu mieszkalnego wraz z niezbędnym gruntem, zajmowanym przez nią od [...] Decyzją z dnia [...]r. Starosta na podstawie art. 118 ust.2, 2a, 3 i 4 ustawy z dnia 20 grudnia 19990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /tj. z 1998r., Dz.U. Nr 7, poz. 25/, art. 104 kpa orzekł o przyznaniu nieodpłatnie na własność działek : nr [...] o powierzchni [...] m2 i nr [...] o powierzchni [...] m2 położonych w obrębie S. gmina W., zabudowanych budynkiem mieszkalnym na rzecz W. W., J. Ł., L. D., M. K. i P. F. w udziale po [...] całości. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postanowieniem z dnia [...]r. sygn.akt I Ns [...] Sąd Rejonowy stwierdził, że spadek po zmarłej F. F. nabyli skarżący w udziale po [...] każdy. Prawo dożywotniego użytkowania lokalu w budynku mieszkalnym numer [...] w S. przyznane zostało F. F. w zamian za przekazane za rentę gospodarstwo rolne wraz z zabudowaniami w D.. Dawne Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. postawiło warunek, że gospodarstwo rolne może być przejęte tylko wraz z budynkami. Dalej uzasadnia, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. Nr 3, poz. 15), organ zobowiązany był zapewnić "bezpłatne dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w przejętych lub innych budynkach w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia potrzeb rolnika". Za przekazane budynki w D wskazano F. F. pomieszczenia w S.. Ponieważ F. F. zmarła w toku postępowania administracyjnego, w myśl przepisu art. 30 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, spadkobiercy zmarłej wstępują w prawa i obowiązki strony. Zgodnie z wyrokiem NSA Oddział Zamiejscowy w z dnia [...]r. sygn.akt [...] – "według przepisu art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników i ich rodzin (Dz.U. z 1993r. Nr 71, poz. 342) osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek, przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków". Powierzchnia działki nr [...] i [...] jest wystarczająca do korzystania z budynku. Podział działki nr [...] z uwagi na istniejącą [...] jest nieuzasadniony, ponadto budynek mieszkalny zlokalizowany jest na obydwu działkach. Od decyzji Starosty odwołał się Burmistrz Gminy i Miasta W. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu odwołania Burmistrz podniósł : 1. Zgodnie z art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników F. F. mogło przysługiwać tylko prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu i dożywotnie użytkowanie działki nr [...] o powierzchni [...] m2 w S., co wynika z zaświadczenia Naczelnika Miasta i Gminy z dnia [...]r. znak [...]; 2. Nie doprowadzono do zgodności pomiędzy istniejącym stanem faktycznym w zakresie zajmowanych pomieszczeń a dokumentami świadczącymi o przyznaniu dożywotniego użytkowania, a ponadto niewłaściwie są uregulowane granice geodezyjne działek, bowiem obecna granica przebiega przez [...]; 3. Nie uwzględniono faktu, iż w budynku nr [...] w S. znajduje się [...] i [...] [...], które zostały użyczone Radzie Sołeckiej w S.. Pomieszczenia te mają charakter użyteczności publicznej, a mieszkańcy sołectwa protestują przeciwko przekazaniu ich spadkobiercom F. F.. Prawo to zagwarantowane jest sołectwu przez art. 48 ustawy o samorządzie gminnym, a decyzja w tym zakresie narusza art. 1 18 ust.3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zdaniem odwołującego decyzja powinna uwzględniać interesy wszystkich stron, a spadkobiercom F. F. może być przyznana jedynie ułamkowa część budynku, nie obejmująca pomieszczenia użyteczności publicznej świetlicy i kaplicy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 118 ust. 1, 2a, 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i odmówiło przyznania nieodpłatnie na własność działek nr [...] i [...] położonych w obrębie S. gminy W., zabudowanych budynkiem mieszkalnym na rzecz W. W., J. Ł., L. D., M. K. i P. F. w udziale po [...] części nieruchomości. Zgodnie z art. 118 ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się nieodpłatnie własność działki obejmującej budynki, w których znajdują się ten lokal i te pomieszczenia o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Ustęp 3 tego artykułu stanowi, iż przepisów ust.1-2a nie stosuje się, jeżeli działka nie jest przedmiotem własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego albo jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków, o których mowa w tych przepisach. Kolegium przyznaje, że F. F. zapewnione zostało przez Państwo dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w S. Przekazanie spadkobiercom F. F. działek nr [...] i [...] nie jest możliwe, bowiem naruszałoby prawo osób trzecich. Parter budynku wykorzystywany był i jest jako [...] wiejska, natomiast F. F. zamieszkiwała na górze. W części budynku położonej na działce nr [...] znajduje się [...] i [...] wiejska, które są w dyspozycji Rady Sołeckiej w S.. Pomieszczenia te nie mogą być przyznane spadkobiercom, ponieważ mają charakter użyteczności publicznej. Nadto zgodnie z art. 1 18 ust.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym przedmiotem przyznania na własność wnioskodawcy może być tylko fizycznie wydzielona cześć działki. Chodzi tu bowiem "o przyznanie działki obejmującej budynki" i to "o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków", a nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy idealnego udziału ułamkowego we własności działki gruntu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli L. D., P. F., W. W., J. Ł., M. K., którzy domagają się uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego W uzasadnieniu skargi skarżący podnoszą, że budynek w którym mieści się lokal mieszkalny F. F. położony jest na dwóch działkach nr [...] i nr [...]. Lokal mieszkalny znajduje się na [...] budynku, pomieszczenie gospodarcze na [...]. Podnoszą również, że dożywocie stanowi działka nr [...] o pow. [...] m2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu [...]r. Sąd połączył rozpoznanie spraw ze skarg P. F., W. W., J. Ł., M. K. do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi L. D. bowiem mogły być objęte jedną skargą (art. 111 § 1 p.p.s.). Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. ,. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Skargi okazały się nieuzasadnione. Na podstawie art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) osobie, której przysługuje prawo do bezpłatnego korzystania z lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu, w myśl dotychczasowych przepisów, na jej wniosek przyznaje się własność działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i te pomieszczenia, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków. Z cytowanego przepisu wynika, że przedmiotem przyznania na własność w tym trybie może być tylko fizycznie wydzielona część działki. Chodzi tu bowiem "o przyznanie własności działki obejmującej budynki" i to "o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków", to jest budynków, w których znajduje się lokal mieszkalny lub pomieszczenia gospodarcze objęte prawem do bezpłatnego z nich korzystania. W konsekwencji tego nie może być przyznany wnioskodawcy udział idealny, ułamkowy we własności działki gruntu, o jakiej mowa w tych przepisach, niezależnie od sposobu jego ustalenia. Prowadziłoby to, wbrew tym przepisom, do powstania współwłasności działki będącej dotychczas w całości własnością Skarbu Państwa. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko, jakie w tym zakresie wynika z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego /wyrok z dnia [...]r. sygn. II SA [...] - ONSA [...], wyrok z dnia [...]r., sygn. SA/Po [...] - niepublik./, a także z orzecznictwa Sądu Najwyższego /wyrok z dnia [...]r. sygn. III [...]- niepubl./. Z akt administracyjnych wynika, że gospodarstwo rolne w D. należące do F. F. zostało przejęte wraz z zabudowaniami przez Państwo, na podstawie art. 1 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968r. o rentach i innych świadczeniach dla rolników przekazujących nieruchomości rolne na własność Państwa (Dz.U. Nr 3 poz. 15 ze zm.) decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Ś. z dnia [...] Stosownie do treści art. 4 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy Państwo winno zapewnić za budynki wchodzące w skład przejmowanych lub przejętych nieruchomości : - bezpłatne dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w przejętych lub innych budynkach w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jego potrzeb. F. F. zapewnione zostało przez Państwo bezpłatne dożywotnie użytkowanie lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarskich w innych budynkach w rozmiarze niezbędnym do zaspokojenia jej potrzeb w miejscowości S. [...] gmina W.. W budynku usytuowanym na działkach nr [...] i [...] F. F. zajmowała nieodpłatnie poddasze budynku (znajdujące się na obydwu działkach) i pomieszczenie gospodarcze na parterze na działce [...]. Pozostałe pomieszczenia na parterze budynku wykorzystywane były początkowo przez S. "[...]", a następnie jako [...] [...] i [...]. Działki nr [...] i nr [...] stanowią własność Gminy W.. Jednakże do wydania decyzji w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki obejmującej budynki, w których znajduje się ten lokal i pomieszczenie gospodarcze o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków, konieczne jest fizyczne wydzielenie części działki, o powierzchni niezbędnej do korzystania z tych budynków, to jest z budynków w których znajdują się lokal mieszkalny lub pomieszczenia gospodarcze objęte prawem do bezpłatnego z nich korzystania. W rozpoznawanej sprawie uwłaszczeniu podlegałyby zabudowane budynkiem działki nr [...[ i nr [...] położone w S., stanowiące własność Gminy W. Prowadziłoby to, wbrew przepisom do powstania współwłasności działek będących dotychczas w całości własnością Gminy W. Przedmiotem uwłaszczenia o jakim mowa w art. 118 ust. 2 ustawy, nie może być udział we współwłasności danej nieruchomości o czym była mowa wyżej, a w rozpoznawanej sprawie nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy idealnego udziału ułamkowego we własności działki gruntu zarówno [...] jak i [...]. Już z tych względów skarga musiała być oddalona. Bezspornie z pozostałych pomieszczeń znajdujących na parterze budynku, poza pomieszczeniem gospodarczym F. F. nie korzystała. Pomieszczenia te w których znajduje się [...] [...] i [...] są w dyspozycji Rady Sołeckiej w S. i służą zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samorządowej. Zastosowanie więc przez organy przepisu art. 118 ust. 3 zdanie drugie omawianej ustawy, stanowiącego, że przepisów tych nie stosuje się, jeżeli przyznanie własności naruszałoby prawa osób trzecich do działki lub budynków o których mowa w tych przepisach, nie budzi wątpliwości Sądu. W takiej sytuacji wyłączona została dopuszczalność stosowania przepisów art. 118 ust. 2. Przedłożone przez następców prawnych F. F. zaświadczenie Naczelnika Miasta i Gminy w W z [...]r., [...], że F. F. jest dożywotnim użytkownikiem działki Nr [...] położonej na terenie wsi S. w zamian za przekazane na Skarb Państwa gospodarstwo rolne nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia, bowiem wniosek F. F. dotyczył przeniesienia prawa własności lokalu mieszkalnego wraz z niezbędnym gruntem, zajmowanego przez nią od [...]r. Trafnie więc organy rozpatrywały jej wniosek w trybie art. 118 ust. 2 ustawy. Po śmierci F. F. w toku postępowania na jej miejsce wstąpili jej następcy prawni zgodnie z art. 30 § 4 kpa. Przepis ten umożliwia jedynie na kontynuowanie postępowania i nie pozwala na jego przedmiotowe rozszerzenie, W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę.