SA/Sz 48/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska/spr./ Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant Joanna Zienkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2004r. sprawy ze skargi A.B. i C.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2002 I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] Nr [...], II. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy ustalił A.B. i C.B. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za rok 2002. Podatek obliczony został przy przyjęciu stawki 5,62 zł/m2 dla budynku posadowionego na nieruchomości, stawki 5,62 zł/m2 dla altany drewnianej, pomieszczenia gospodarczego oraz wiaty znajdujących się na nieruchomości oraz stawkę 0,07 zł/m dla gruntu działki. Na skutek złożonego przez podatników odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ podatkowy winien przeprowadzić prawidłowo postępowanie podatkowe, w tym z zachowaniem wymogu określonego w przepisie art. 200 Ordynacji podatkowej. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ podatkowy przeprowadził w obecności A.B. oględziny nieruchomości położonej w [...], podczas których dokonano pomiaru zabudowań i określono ich prawidłową powierzchnię użytkową. Na skutek dokonanych pomiarów podatnicy złożyli w dniu [...] skorygowany wykaz nieruchomości, w którym wskazali, że nieruchomość jest zabudowana budynkiem letniskowym o powierzchni 99,26 m2 (wysokość pomieszczeń 3m), altaną o powierzchni 11,08 m2, budynkiem gospodarczym o powierzchni 9,43 m2 oraz wiatą o powierzchni 20,79 m2, natomiast grunt działki obejmuje powierzchnię 2.671,00 m2. Ponadto, w toku postępowania podatnicy złożyli następujące dokumenty: oświadczenie własne, wskazujące że w budynku posadowionym na nieruchomości przy [...] przebywają około 15 dni w każdym miesiącu roku, orzeczenie techniczne inżyniera budownictwa K.K. z dnia [...] stwierdzające, iż budynek posadowiony na nieruchomości pod względem wartości użytkowej jak i walorów estetycznych odpowiada standardom budynku mieszkalnego jednorodzinnego i przewidziany jest do użytkowania całorocznego, rachunki za energię elektryczną ( za okres od listopada 2001 r. do stycznia 2002 r. oraz od stycznia 2002 r. do marca 2002 r.), oświadczenie B.B., przeprowadzającego konserwacje urządzeń alarmowych w budynku, potwierdzające iż podatnicy przebywają czasowo w budynku w ciągu całego roku. Decyzją z dnia [...] o nr [...] Burmistrz Gminy i Miasta ustalił A.B. i C.B. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2002 w wysokości [...]. Dla obliczenia podatku organ w decyzji przyjął powierzchnię gruntu i budynków zgodnie z wykazem nieruchomości złożonym przez podatników w dniu [...], w stawce podatku obliczonej jak dla budynków letniskowych, pozostałych budynków lub ich części oraz garaży usytuowanych na działkach przeznaczonych pod budownictwo letniskowe (5,62 zł/m2) oraz w stawce podatku obliczonej jak dla gruntu pozostałego (0,07 zł/m2). W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że przy wydawaniu decyzji kierował się zapisem planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...], zgodnie z którym działka podatników o nr ewidencyjnym [...] przeznaczona jest pod zabudowę letniskową indywidualną oraz orzeczeniem Naczelnego Sadu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 19 maja1994 r., w którym sąd ten stwierdził, że budynek letniskowy dla celów podatku od nieruchomości nie nabywa charakteru budynku mieszkalnego przez fakt czasowego w nim zamieszkiwania (od 7 do 9 miesięcy w roku). Organ podatkowy stosując przy obliczeniu podatku od nieruchomości stawkę taką, jak dla domu letniskowego jednocześnie wskazał, że podatnicy faktycznie stale zamieszkują w [...], gdzie są zameldowani. Organ podatkowy podniósł również, kierując się pismem Ministerstwa Finansów z dnia 2 lutego 2002 r. o nr LK-217/O1/MM, że prawo podatkowe jest autonomiczną gałęzią prawa w stosunku innych gałęzi prawa i dlatego też rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jako przepisy prawa budowlanego, nie są brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji podatkowych. Od powyższej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie, w którym zarzucili zastosowanie przy wymiarze podatku w odniesieniu do budynku nieprawidłowej stawki podatkowej, a mianowicie stawki 5,62 zł/m2, tak jak dla budynku letniskowego. Skarżący podnieśli, że w budynku zamieszkują przez cały rok, dzieląc zamieszkiwanie w [...] z zamieszkiwaniem w [...], a orzeczenie techniczne inżyniera budownictwa K.K. potwierdza mieszkalny charakter budynku. Skarżący powołali się także na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r., bez wskazania sygnatury, w którym sąd wskazał, że podstawowe znaczenie przy kwalifikacji budynku powinno mieć kryterium zaspokajania potrzeb właścicieli nieruchomości. W przypadku skarżących, zgodnie z ich twierdzeniem, budynek położony w [...], na równi z mieszkaniem znajdującym się w [...], zaspokaja ich potrzeby mieszkaniowe. Jako nowy dowód w sprawie skarżący załączyli rachunki za wywóz śmieci, wystawione przez podmiot świadczący te usługi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w wyniku rozpoznania odwołania podatników, decyzją z dnia [...] o nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że podatnicy w wykazie nieruchomości złożonym w dniu [...], jak i w skorygowanym na skutek ponownego obmiaru nieruchomości wykazie, złożonym w dniu [...], zakwalifikowali budynek jako budynek letniskowy, chociaż nic nie powstrzymywało ich, aby w wykazie zakwalifikowali powierzchnię budynku, jako budynku mieszkalnego. Oświadczenia podatników złożone w składanych wykazach nieruchomości pozostają więc w sprzeczności z kolejnymi twierdzeniami podatników co do charakteru budynku. Kolegium uznało ponadto, iż skoro podatnicy w złożonym wykazie nieruchomości wskazali, że budynek znajdujący się na nieruchomości jest budynkiem letniskowym, a organ podatkowy nie kwestionował wykazanej przez podatników powierzchni użytkowej budynku (powierzchni wskazanej w wykazie nieruchomości złożonym po dokonaniu ponownego obmiaru), brak było podstawy do prowadzenia postępowania dowodowego (gromadzenia dodatkowych dowodów) w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 r. Podstawą do wydania decyzji podatkowej był więc wykaz nieruchomości z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podobnie jak w decyzji z dnia [...] o nr [...], ponownie wskazało, że uchwała Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnienia od tego podatku, stanowiąca podstawę wymiaru podatku od nieruchomości podatnikom w 2002 r., wprowadziła osobną kategorię podatkową podatku od nieruchomości – budynki letniskowe, jako budynki pozostałe, a uchwała ta nie została uchylona przez właściwy organ w trybie nadzoru. Zatem wadliwa, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchwała jest aktem prawa miejscowego funkcjonującym w obiegu prawnym, który to akt Kolegium musi respektować w postępowaniu odwoławczym i jest nim związane przy rozstrzyganiu spraw. Skargę na decyzję organu odwoławczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie wniósł pełnomocnik podatników, podnosząc zarzut naruszenia § 1 pkt 4 a uchwały Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnienia od tego podatku w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych/ Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm./ poprzez jego zastosowanie, przy jednoczesnym niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego / art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej /. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał na treść uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002 r. o sygn. akt FPK 2/02 oraz z dnia 22 kwietnia 2002 r. o sygn. akt FPK 17/01, w których sąd ten stwierdził, że budynek letniskowy może posiadać charakter budynku mieszkalnego, jeżeli będzie zaspokajał podstawowe potrzeby mieszkaniowe właściciela, a potrzeby te mogą być również związane z wypoczynkiem. Zdaniem skarżących, zameldowanie podatnika, czy określone przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego, pozostają bez wpływu dla oceny przeznaczenia budynku. Również fakt zakwalifikowania w wykazie nieruchomości przez podatników budynku jako letniskowego nie przesądza sprawy, skoro z materiału dowodowego wynika, że sporny budynek jest budynkiem mieszkalnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2004 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie pełnomocnik skarżących złożył do akt kserokopię decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2003 skierowaną do C.B., w której budynek położony na działce skarżących został zakwalifikowany jako budynek mieszkalny i przyjęta została stawka taka jak dla budynków mieszkalnych. W 2004 r., wg oświadczenia pełnomocnika skarżących, Burmistrz wydał decyzję o analogicznej treści do przedłożonej Sądowi. Skarżąca A.B. podała, że w 2002 r. / i obecnie / przebywała na emeryturze, zaś jej mąż C.B. pozostawał w zatrudnieniu w [...] jako pilot statków, a jego czas pracy wynosił w ciągu miesiąca 2 tygodnie, a pozostałe 2 tygodnie miał wolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] o nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny przeznaczenia budynku położonego na działce o nr ewidencyjnym [...] w [...]. Zgodnie z twierdzeniem podatników jest to budynek, który zaspokaja ich potrzeby mieszkaniowe, a tym samym jest budynkiem kwalifikującym się do budynków mieszkalnych, natomiast organy podatkowe odmawiają budynkowi takiego charakteru i twierdzą, że budynek ten jest domem letniskowym, przy czym argumentami przemawiającymi za takim twierdzeniem organów podatkowych są: stałe zameldowanie podatników w [...], zapis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym grunty ujęte tą działką są przeznaczane pod zabudowę letniskową indywidualną oraz wykaz nieruchomości, w którym podatnicy sami zakwalifikowali ten budynek do budynków letniskowych. Od oceny tej uzależniona jest wysokość stawek, będących podstawą ustalenia podatku od nieruchomości, takiej jak dla budynków mieszkalnych / 0,41zł/m2 /, bądź też przewidzianej dla budynków letniskowych / 5,62 zł/m2 /. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozstrzygając sprawę stwierdził, że organy podatkowe obu instancji nie podjęły wszelkich niezbędnych działań w sprawie oraz nie przeprowadziły w przedmiotowej sprawie postępowania dowodowego, w toku którego zebrany zostałby, i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, cały materiał dowodowy. W szczególności, organy podatkowe nie przesłuchały w charakterze strony postępowania ani A.B., ani C.B,. Przesłuchanie skarżących w tym charakterze było konieczne w celu ustalenia, czy pozostają oni w zatrudnieniu, czy też przebywają już na emeryturze / lub rencie /, a jeżeli pozostają w zatrudnieniu, to w jakiej miejscowości są ich zakłady pracy i w jakim charakterze są zatrudnieni, te bowiem okoliczności warunkują ocenę ich realnej możliwości przebywania w domu w [...] i czasu, jaki spędzają w tym domu. Te ustalenia, w powiązaniu z dowodami przedstawionymi przez skarżących w postępowaniu, w postaci rachunków za usługi, czy dostawę energii elektrycznej, zezwoliłyby na wyrażenie oceny, czy dom podatników, położony w [...], zaspokaja ich podstawowe potrzeby mieszkaniowe, czy też służy im / lub członkom ich rodziny / wyłącznie do celów wypoczynkowych. Ograniczenie organów podatkowych postępowania dowodowego i wyrażonej oceny prawnej do zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, faktu zameldowania podatników w [...] oraz faktu złożenia przez nich wykazu nieruchomości, w którym dom zakwalifikowali jako dom letniskowy, a nie mieszkalny, z jednoczesnym pominięciem przez organy dowodów przedłożonych w postępowaniu przez podatników oraz zaniechanie przeprowadzenia dodatkowych, a koniecznych w sprawie dowodów, z przesłuchania stron oraz, ewentualnie innych jeszcze dowodów, spowodowało, że postępowanie dowodowe nie wyjaśniło podstawowego dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnienia, tj. przeznaczenia budynku podatników – mieszkalnego lub letniskowego. Brak podjęcia przez organy podatkowe działań wyjaśniających w tym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy podatnicy podważają w toku postępowania podatkowego prawidłowość klasyfikacji ich budynku, a okoliczność odpowiedniej klasyfikacji budynku w wykazie sporządzonym przez podatników dla potrzeb wymiaru podatku od nieruchomości nie ma istotnego znaczenia, skoro organ podatkowy I instancji podejmuje czynności sprawdzające i prowadzi postępowanie podatkowe, oznacza, że rozstrzygnięcia organów podatkowych obu instancji podjęte zostały z naruszeniem podstawowych zasad postępowania podatkowego, określonych w art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zasady podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, jak też zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowym argumentem przemawiającym za twierdzeniem, że organy podatkowe obu instancji poczyniły wadliwe ustalenia w sprawie jest treść kserokopii decyzji Burmistrza Miasta i Gminy ustalającej skarżącym podatek od nieruchomości położonej w [...] przy [...] za rok 2003, w której budynek ten został zakwalifikowany jako mieszkalny. Podobnie organ podatkowy I instancji zakwalifikował ten budynek w decyzji dotyczącej roku podatkowego 2004, jak podniósł to pełnomocnik skarżących. Fakt przebywania w 2002r. skarżącej na emeryturze i zmianowy (2 tygodnie/2 tygodnie) system pracy skarżącego wskazuje również, że mogli oni dzielić stałe zamieszkiwanie, tak w [...] jak również w [...]. Sąd zauważa również, że w sprawie organy podatkowe obu instancji, jak też sama podatniczka, zamiennie używają obu członów jej nazwiska, raz wskazując nazwisko A.B., innym razem A.B. Należy zatem wyjaśnić, w toku dalszego postępowania, na podstawie treści dokumentu określającego stan cywilny, czy podatniczką jest osoba o nazwisku A.B., czy też A.B.. Odnosząc się do oceny Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażonej w tej sprawie dwukrotnie: w decyzji z dnia z dnia [...] o nr [...] oraz w zaskarżonej decyzji – zgodnie z którą to oceną uchwała Nr [...] Rady Miejskiej z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnienia od tego podatku, stanowiąca podstawę wymiaru podatku od nieruchomości podatnikom w 2002 r., wprowadziła niezgodnie z prawem osobną kategorię podatkową podatku od nieruchomości – budynki letniskowe, jako budynki pozostałe – Sąd stwierdza, że we wskazanej uchwale zarówno wysokość stawek przyjętych za podstawę wymiaru podatku od nieruchomości, jak również wyodrębnienie kategorii budynków letniskowych, pozostałych budynków lub ich części oraz garaży usytuowanych na działkach przeznaczonych pod budownictwo letniskowe w ramach ustawowej kategorii "pozostałych budynków", mieści się w ramach delegacji ustawowej, bowiem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) nie wyklucza możliwości wprowadzenia przez radę gminy w uchwale dalszych podziałów nieruchomości i różnicowania ich stawek podatkowych pod warunkiem, że nie przekroczy to maksymalnej stawki podatkowej. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja, jak też poprzedzająca ją decyzja organu podatkowego I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł o ich uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy, a o niewykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152.