SA/Sz 560/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz/spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Anna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej I. u c h y l a zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Starosta Powiatu w D. na podstawie art. 104 kpa, art. 33k ust.4, 6, 7, art. 45 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej /Dz.U z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn.zm./ , uchwały Nr [...] Rady powiatu D. z [...]r. w sprawie zasad częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w S. O. W. w T. wydał w dniu [...]r. decyzję o obciążeniu częściowym od [...]r. do [...]r. E. N. matki P. N. ur. [...]r. umieszczonego w S. O. W. w T. opłatą za pobyt dziecka w/w placówce w wysokości [...] dochodów na osobę w rodzinie dziecka tj. [...]zł miesięcznie. Nadto w decyzji tej orzekł o obowiązku uiszczania tejże opłaty do [...]-go dnia każdego miesiąca. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, co kwalifikuje do ustalenia odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej na poziomie [...] dochodu dziecka co stanowi kwotę [...]zł. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. N., która podniosła, iż jest matką samotnie wychowującą [...] dzieci. Jej miesięczne wydatki na opłaty związane z czynszem, za energię, telefon, raty, opłaty za przedszkole i wydatki związku ze studiami córki oraz koszty dojazdu do pracy powodują, że miesięczny dochód w rodzinie kształtuje się na poziomie [...] zł, a na jedną osobę przypada kwota [...] zł. W związku z tym wniosła o zmniejszenie opłaty za pobyt dziecka w ośrodku. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ustawy z 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856/ ,a art. 33 ust.4, 6 i 7 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej /tekst jedn. Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn.zm ./ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż w stosunku do rodziny E. N. kryterium dochodowe zgodnie z art. 4 ust.1 ustawy o pomocy społecznej wnosi [...] zł. Skarżąca pobiera wynagrodzenie miesięczne w wysokości [...] zł, nadto otrzymuje alimenty w kwocie [...] zł, co daje łącznie [...]zł. W związku z powyższym dochód na osobą w rodzinie wynosi [...] W ocenie organu II instancji odpłatność ustalona na poziomie [...] zł jest zgodna z obowiązującymi przepisami. Natomiast wskazywane przez skarżącą wydatki na rozmaite cele socjalno-bytowe zdaniem Kolegium w świetle obowiązujących przepisów nie uprawniają do obniżenia dochodu uzyskiwanego w rodzinie skarżącej, a co za tym idzie do uwzględnienia odwołania. Skargę na powyższą decyzją do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy wniosła E. N.. Podniosła w niej, iż kwestia odpłatności za pobyt syna w tej placówce była już ostatecznie rozstrzygnięta, co w świetle przepisów art. 156 § 1 pkt 3 kpa powoduje nieważność zaskarżonej decyzji. Ponadto ponownie tak jak w odwołaniu podkreśliła, iż jest matką samotnie wychowującą [...] dzieci, otrzymuje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł oraz alimenty na rzecz dzieci w kwocie [...] zł. Wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, nauką dzieci /[...]/, pobytem [...] syna w [...] i dojazdem skarżącej do miejsca pracy pochłaniają ok. [...] zł miesięcznie. Nadto skarżąca podała, iż ustalona w decyzji opłata jest związana tylko z pobytem syna w placówce, natomiast ona musi ponosić jeszcze koszty leczenia [...] u syna, zakupuje dla niego odzież, środki czystości i zapewnia koszty dojazdu do domu. Zdaniem skarżącej organ I i II instancji nie wziął pod uwagę tych wydatków, które jej zdaniem uzasadniają częściowe zwolnienie z odpłatności za pobyt dziecka w O. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Mając na uwadze zakres kompetencji Sądu oraz ustalony stan faktyczny i prawny należało uznać, że skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 33k ust. 7 ustawy z 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64 poz. 414 z 1998r. z późn.zm./ Rada Powiatu określa w drodze uchwały zasady częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat, o których mowa w ust.4. W myśl ust.4 art. 33 k w/w ustawy za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszoną na jego utrzymanie rodzice dziecka. Opłaty te zgodnie z ust. 6 art. 33 ustawy ustala w drodze decyzji administracyjnej Starosta Powiatu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka przed jego skierowaniem do placówki, z tym że w [...]r. opłatę ustala starosta powiatu prowadzącego placówkę [...]. Uchwałą z dnia [...]r. Nr [...] Rada Powiatu D. ustaliła zasady częściowego lub całkowitego zwolnienia rodziców z opłat za pobyt dziecka w S. O. W. w T. W myśl punktu 4 i 5 "Zasad zwalniania z opłat" w szczególnie uzasadnionych przypadkach rodzice mogą być zwolnieni częściowo lub całkowicie z opłaty w szczególności między innymi z powodu wielodzietności lub konieczności samotnego wychowywania pozostałych dzieci. Decyzje w sprawie częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat podejmuje Starosta lub z jego upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w D. na wniosek rodziców lub z urzędu po zasięgnięciu opinii ośrodka pomocy społecznej ze względu na miejsce zamieszkania rodziców lub przeprowadzenia wywiadu środowiskowego /rodzinnego/. Z ustaleń wywiadu środowiskowego z [...]r. wynika, iż E. N. jest matką samotnie wychowującą [...] dzieci, z których [...] córka studiuje w G., syn P. przebywa w S. O. W. w T., a [...] dziecko uczęszcza do [...]. Okoliczności te były znane organowi I instancji. Pomimo tego Starosta Powiatu nie ustosunkował się do nich kiedy obciążał matkę dziecka odpłatnością w wysokości [...] dochodów na osobę za pobyt syna w O. W odwołaniu od tej decyzji E. N. podniosła, iż kwota jaka została wyliczona za pobyt dziecka jest za wysoka bowiem jest matką samotnie wychowującą dzieci. Wskazywała również na obciążenia finansowe jakie ma w związku ze swoim i dzieci utrzymaniem. Zestawiła także koszty jakie ponosi z tytułu opłat za mieszkanie. Zdaniem odwołującej nie stać jej było na pokrycie pełnej [...] odpłatności za pobyt syna P. w P. i wniosła powołując się na trudną sytuację finansową o zmniejszenie tej opłaty. Rozpatrując odwołanie od decyzji Starosty Powiatowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie rozważało czy zachodzą przesłanki do częściowego zwolnienia E. N. z opłaty. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł jedynie, że przedstawione przez odwołującą okoliczności dotyczące ponoszenia przez nią wydatków na rozmaite cele socjalno bytowe nie uprawniają Kolegium w świetle obowiązujących przepisów do obniżenia dochodu uzyskiwanego w rodzinie zainteresowanej, a tym samym do uwzględnienia odwołania . Zdaniem Sądu organ II instancji miał obowiązek o oparcie się o przepis art. 138 § 2 kpa rozpoznać sprawę merytorycznie po uprzednim przeanalizowaniu, czy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności uprawiające skarżącą do częściowego zwolnienia od opłaty, które to zasady zostały uchwalone w załączniku do Uchwały Rady Powiatu D. z [...]r. Decyzje w sprawie częściowego lub całkowitego zwalniania z opłat podejmują organy na wniosek lub z urzędu po zasięgnięciu opinii ośrodka pomocy społecznej lub po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Obowiązkiem organów pomocy społecznej jest wnikliwe wyjaśnienie i rozważenie okoliczności sprawy taki sam obowiązek spoczywa na organie odwoławczym. W myśl art. 138 § 2 kpa w dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy organ ten może uchylić zaskarżoną decyzją w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie jej wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Z akt sprawy wynika , iż sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącej była znana organowi II instancji, a mimo to nie rozważył jej pod kątem zasadności obniżenia opłaty za pobyt dziecka w placówce. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ decyzję organu II instancji należało uchylić. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ ten przeanalizuje podnoszone przez stronę skarżącą okoliczności i ustali, czy zachodzi szczególny przypadek uzasadniający zwolnienie jej w całości lub w części z opłaty za pobyt dziecka w O.