SA/Sz 590/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie sędzia WSA Marzena Kowalewska asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant: st.sekr. sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r., znak: [...] na podstawie art. 66 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał [...] Sp. z o.o., jako zarządcy obiektu budowlanego, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego przewodów kominowych poprzez wykonanie właściwych podłączeń spalinowo-wentylacyjnych w budynku przy ul. [...] w [...] oraz wyłączenie z użytkowania, zamontowanego w pomieszczeniu łazienki mieszkania nr [...], aparatu gazowego. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ochronę zdrowia lub życia Iudzkiego bądź mienia. Orzeczenie swe organ oparł na ustaleniach dokonanych przez mistrzów kominiarskich: K. R. i W. M., którzy w trakcie wyrywkowej kontroli budynku stwierdzili nieprawidłowości w funkcjonowaniu i eksploatacji przewodów i elementów urządzeń kominowych, mogące stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Odwołanie od tej decyzji do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] złożyło [...] Spółka z o.o. zarzucając jej obrazę prawa materialnego – art. 70 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez nieprawidłowe określenie podmiotu zobowiązanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości stanu technicznego nieruchomości, wnosząc o umorzenie postępowania, jako bezprzedmiotowego, z powodu braku źródła obowiązku względem Spółki co do dokonania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W uzasadnieniu odwołania podano, że organ I instancji nietrafnie, a przynajmniej bez uprzedniego dokonania stosownych ustaleń, wyznaczył zarządcę nieruchomości jako zobowiązanego w sprawie w sytuacji gdy art. 70 ust. 1 Prawa budowlanego wyraźnie wskazuje w pierwszej kolejności właściciela nieruchomości, jako podmiot na którym spoczywa obowiązek usunięcia nieprawidłowości technicznych obiektu. Wymieniony przepis określa wprawdzie również zarządcę jako podmiot, który może być zobowiązanym w zakresie jaki ciąży na właścicielu, niemniej czyni to warunkowo, uzależniając możliwość nałożenia obowiązku od istnienia przepisu prawa lub umowy pomiędzy właścicielem a zarządcą, mocą której zarządca przejąłby określone obowiązki ciążące pierwotnie na właścicielu. Dalej odwołująca się Spółka wskazała, że ani przepis prawa ani łącząca zarządcę z właścicielem umowa o zarząd nie przewidują obowiązków czynienia remontów budynku właściciela innych niż bieżące, jest zatem oczywiste, iż wykonanie podłączeń spalinowo-wentylacyjnych w budynku należałoby zakwalifikować jako remont dalej idący niźli bieżący, a zatem zobowiązanymi winni być właściciele budynku, przez co należy rozumieć, zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali – wspólnotę mieszkaniową. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] r., znak: [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 66 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu wyłączenia z użytkowania zamontowanego w pomieszczeniu łazienki mieszkania nr [...] aparatu gazowego i umorzył postępowanie organu I instancji w tym zakresie, pozostałą część decyzji utrzymując w mocy. Odnosząc się do treści wniesionego odwołania w oparciu o akta sprawy organ ustalił, że zarządcą budynku przy ul. [...] w [...] jest Spółka z o.o. [...], której powierzono zarząd nieruchomością wspólną. Dlatego, jako na reprezentującą wspólnotę mieszkaniową budynku, słusznie nałożono obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Uzasadniając swe stanowisko organ podał, że w koszach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej obowiązany jest uczestniczyć każdy ze współwłaścicieli, a wydatki związane z utrzymaniem własnego lokalu ponosi jego właściciel, co wynika z ustawy o własności lokali. Argumentując uchylenie decyzji organu I instancji w części dotyczącej nakazu wyłączenia z użytkowania zamontowanego w pomieszczeniu łazienki mieszkania nr [...] aparatu gazowego wskazano, że na podstawie art. 66 Prawa budowlanego nakazu takiego nie można było wydać i sprawa ta wymaga prowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Na w/w decyzję w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, działając poprzez pełnomocnika, złożyło [...] Sp. z o.o. wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania, polegające na nie wyczerpującym zebraniu dowodów w sprawie, oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym czego konsekwencją jest błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu skarżącej za stronę postępowania pomimo, że nią faktycznie nie jest i skierowanie do niej decyzji obarczonej przez to kwalifikowaną wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem skarżącej, organy obu instancji przyjmując, że jest ona zarządcą nieruchomości nie przeprowadziły postępowania dowodowego na okoliczność umowy łączącej [...]" Sp. z o.o. w [...] z właścicielami budynku przy ul. [...] w [...] (wspólnotą mieszkaniową). Tymczasem [...] Sp. z o.o. zarządcą tej nieruchomości nie jest, albowiem nigdy nie została ustanowiona nim w trybie art. 18 ust. 1 lub 3 ustawy o własności lokali. Ponadto, skarżąca podnosi, iż pomijając nietrafność ustaleń organów odnoszących się do rzeczywistego zarządcy nieruchomości, to w myśl art. 70 ust. 1 Prawa budowlanego i tak, w pierwszej kolejności, przepisy te wskazują właściciela nieruchomości, jako podmiot na którym spoczywa obowiązek usunięcia nieprawidłowości technicznych obiektu. Poza tym, wykonanie podłączeń spalinowo-wentylacyjnych w budynku należałoby zakwalifikować jako remont dalej idący niźli bieżący, który leży w gestii wspólnoty mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że art. 61 ustawy Prawo budowlane pozwala organowi nadzoru budowlanego na dokonanie wyboru podmiotu, który zostanie zobowiązany do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie obowiązek nałożono na zarządcę, któremu wspólnota mieszkaniowa powierzyła zarząd nieruchomości. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca nie kwestionowała uznania jej przez organ zarządcą nieruchomości wręcz się do tego przyznając. Dokonując takiego wyboru organ uznał, że zarządca, którego podstawowym zadaniem jest utrzymanie obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym, wykona to najszybciej i najsprawniej. Ponadto, stwierdzono, że organy nadzoru budowlanego nie badają stosunków cywilnych łączących zarządcę z właścicielem obiektu budowlanego, gdyż nie są do tego uprawnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do uwzględnienie skargi. Obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, tak jak każdego organu administracji publicznej, jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego obejmuje również prawidłowe ustalenia stron postępowania. Uchybienie w tym przedmiocie ma wagę tak istotną, że stanowić może nawet podstawę do wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej skierowanej do osoby nie będącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) a gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Podstawa materialno-prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia oparta jest na art. 66 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Zgodnie z wskazanymi przepisami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany niezgodnie z przeznaczeniem bądź w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, właściwy organ zobowiązany był wydać decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Adresatem takiej decyzji mógł być właściciel lub zarządca obiektu budowlanego albo jego części. U podstaw wniesionej skargi leży kwestionowanie przez skarżącą uznania ją za stronę w prowadzonym postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Wynikać ma to z błędnego przypisania jej roli zarządcy nieruchomości przy ul. [...] w [...] Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy z 1994 r. o własności lokali właściciele lokali mogą w umowie o ustanowieniu odrębnej własności lokali albo w umowie zawartej później w formie aktu notarialnego określić sposób zarządu nieruchomością wspólną, w szczególności mogą powierzyć zarząd osobie fizycznej albo prawnej. W przypadku dokonania wyboru zarządu, zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 20 ust. 2 ustawy). W zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] podtrzymując nakaz nałożony przez organ I instancji na [...] Spółka z o.o. powołał się na zgromadzony materiał dowodowy z którego wynikać ma fakt powierzenia zarządu budynku usytuowanego przy ul. [...] w [...] tejże Spółce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zapoznawszy się z przekazanymi przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego aktami administracyjnymi nie odnalazł dokumentu w oparciu o który organy mogłyby w sposób uprawniony wyprowadzić wniosek o powierzeniu zarządu budynkiem położonym przy ul. [...] w [...] Spółce z o.o. [...]. Danych takich nie zawiera żaden z dokumentów zgromadzonych przez organ I instancji (karty 1-6 akt administracyjnych) lub w postępowaniu odwoławczym. Wątpliwości tych nie wyjaśniła również przedłożona przez organ II instancji Uchwała nr 3 [...] nr [...] i [...] przy ul. [...] w [...] z dnia [...] r. Z jej treści wynika jedynie fakt zajęcia przez Wspólnotę, jednostronnego stanowiska w sprawie powierzenia zarządu nieruchomością wspólną [...]. Uchwałą ta stanowić mogła podstawę do zawarcia umowy o powierzenie zarządu przedmiotową nieruchomością o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Czy w istocie taka umowa została zawarta i w jakim zakresie, tego nie wyjaśniono. W tej sytuacji, zachodzi uzasadniona wątpliwość co do prawidłowości ustalenia przez organy strony przedmiotowego postępowania. W odpowiedzi na zarzut skargi, w której Spółka podniosła wyraźnie brak istnienia umowy łączącej Ją ze wspólnotą mieszkaniową budynku przy ul. [...], organ II instancji powołał się jedynie na treść odwołania, w którym strona skarżąca nie zanegowała swojego udziału w sprawie. W ocenie Sądu takie rozumienie przez organ ciążącego na nim obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i realizowania naczelnej zasady prawdy obiektywnej musi budzić sprzeciw. Uznanie przez organ danego podmiotu za stronę postępowania, nie czyni go taką stroną, jeżeli nie spełnia on przesłanek z art. 28 k.p.a. To na organie administracji a nie na stronie postępowania, spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Mając powyższe na uwadze, uznając że zaskarżoną decyzją narusza przepisy postępowania administracyjnego - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w stopniu który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.