SA/Sz 6/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant : Beata Majewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu [...] E. D. złożyła wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o wypłacenie zasiłku stałego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że córka M. uczy się w szkole dla Dzieci Niewidomych . W roku szkolnym [...] jest nauczana indywidualnie [...]dni w tygodniu, na pozostałe dni córkę przywozi do domu. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej , decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 27 ust. 1,3,5, art. 43 ust. 1, 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), art. 104 kpa odmówił E. D. przyznania zasiłku stałego. Z uzasadnienia decyzji wynika, że ustalona kwota dochodu rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenia wniosku jest wyższa od kwoty uprawniającej do przyznania takiego świadczenia, tj. od kwoty stanowiącej dwukrotności tzw. kryterium dochodowego rodziny. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. D. kwestionując wysokość ustalonego w miesiącu sierpniu dochodu rodziny, w którym uwzględniono między innymi zwrot nadpłaconego podatku otrzymywanego w miesiącu maju. Z uwagi na ponoszone znaczne koszty rehabilitacji córki, rodzina znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej. Dodatkowo E. D. podnosi, że procedura załatwiania w ośrodku pomocy społecznej tego typu świadczenia jest bardzo trudna i długotrwała. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia [...]., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 79, poz. 856) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że z treści art.27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że przyznanie zasiłku stałego jest związane ze spełnieniem następujących wymogów: osoba ubiegająca się o zasiłek winna nie pozostawać w zatrudnieniu, dziecko winno być uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego a dochód rodziny nie może przekraczać dwukrotnej kwoty tzw. kryterium dochodowego. Jak wynika z akt przesłanych przez MOPS , orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności uznał, że córka M. D. ur.[..] posiada znaczny stopień niepełnosprawności z tytułu inwalidztwa powstałego od urodzenia co powoduje konieczność częściowego korzystania z opieki w samodzielnej egzystencji. Z tego tytułu E. D. , matka M., ubiega się o przyznanie pomocy w formie zasiłku stałego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad córką, wymagającą stałej osobistej pielęgnacji. W rozpatrywanej sprawie spełnione są dwie przesłanki, niezbędne do przyznania zasiłku stałego: zainteresowana nie pozostaje w zatrudnieniu a córka jest uprawniona do zasiłku pielęgnacyjnego. Natomiast w trakcie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że niespełniony jest trzeci, niezbędny wymóg kwalifikujący do otrzymania zasiłku: dotyczący dochodu rodziny. Rodzina zainteresowanej składa się z [...]osób a osiągany miesięczny dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w [...] wyniósł [...]Kryterium dochodowe rodziny zainteresowanej, obliczone na podstawie art. 4 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] , a dwukrotność tej kwoty stanowi wartość [...] Obliczając miesięczny dochód rodziny organ uwzględnił kwotę będącą zwrotem z Urzędu Skarbowego nadpłaconego podatku za [...] a otrzymanego w miesiącu [...]. Jednakże uwzględnienie tego dochodu nastąpiło jako [...] część otrzymanej kwoty, przypadającej na [...] miesiąc w roku, czyli [...] Jest to zgodne ze stanowiskiem Departamentu Pomocy Społecznej Ministerstwa Płacy i Polityki Społecznej, który stoi na stanowisku, że zwrot nadpłaconej kwoty podatku jest dochodem rozciągniętym na okres 12 miesięcy (1 rok), czyli w każdym miesiącu roku do dochodu rodziny należy doliczyć 1/12 przedmiotowej kwoty. W tej sytuacji, obliczony przez organ pierwszej instancji dochód rodziny został ustalony prawidłowo, co powoduje, że odwołująca się nie kwalifikuje się do przyznania jej zasiłku stałego z uwagi na fakt, że dochód rodziny przekracza dwukrotność kwoty tzw. Kryterium dochodowego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjny wniosła E. D., która podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Nadto z ostrożności procesowej organ odwoławczy podnosi, że skarżąca nie spełnia kolejnego warunku niezbędnego do uzyskania zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji określonego w art. 27 ust. 2a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, bowiem dziecko przebywa w internacie Ośrodka Szkolno – Wychowawczego, który zapewnia opiekę przez [...] dni w tygodniu – M. D. przebywa wprawdzie w internacie Ośrodka [...] dni w tygodniu, bowiem tak ułożony został jej plan indywidualnego nauczania niemniej jednak z punktu widzenia omawianej przesłanki nie jest istotne ile dni dziecko przebywa w w/w placówce lecz to, że przebywa na placówce, która zapewnia opiekę przez co najmniej [...] dni w tygodniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Z mocy art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny , który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w sprawach, w których postępowanie nie zostało zakończone. Zasiłek stały, o który ubiega się skarżąca E. D. stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. (Dz.U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającej stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Jednym z kryteriów przyznania tego świadczenia z pomocy społecznej jest określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż łączny dochód rodziny El. D. z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. z [...] wynosi [...], na który składa się wynagrodzenie męża E. D. – [...] zł, zasiłek rodzinny na trójkę dzieci – [...] zasiłek pielęgnacyjny [...] zł, zwrot nadpłaconej kwoty podatku w wysokości [...] zł stanowiącej 1/12 zwróconej w [...]. kwoty. Wyliczona dwukrotność kryterium dochodowego stanowi wartość [...] Zdaniem Sądu tak ustalony przez organ obu instancji dochód rodziny skarżącej nie może stanowić podstawy ustalenia sytuacji dochodowej dla potrzeb tej ustawy i realizacji zadań pomocy społecznej. Przepis art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej nakazuje sumowanie miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Przepis ten wymienia te obciążenia i wydatki, które pomniejszają dochód lub te świadczenia których ze względu na charakter (świadczenia jednorazowe lub w naturze) nie zalicza się do dochodu, lecz nie miały one miejsca w tym przypadku. Za naruszenie prawa materialnego uznać trzeba zaliczenie w sprawie E. D. do dochodu uzyskanego (przez jej rodzinę) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku t.j. [...]. 1/12 części kwoty będącej zwrotem z Urzędu Skarbowego nadpłaconego podatku za [...]., którego w tym miesiącu nie pobrała. Naruszenie to ma wpływ na wynik sprawy, bowiem suma pozostałych wskazanych w zaskarżonej decyzji składników dochodu rodziny skarżącej pomniejszona o wypłaconą kwotę stanowiącą 1/12 zwrotu podatku dochodowego otrzymanego za [...] w miesiącu [...]. nie przekraczałaby dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Skoro więc w niniejszej sprawie organ ustalając dochód rodziny w sposób sprzeczny z przepisem art. 2a ust. 1 pkt 2 w/w ustawy o pomocy społecznej naruszył prawo materialne, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, to należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W kwestii zarzutu przewlekłości postępowania należy stwierdzić, że nie jest on zasadny. Organ po otrzymaniu wniosku nadał bieg sprawie, dokonywał kolejnych czynności i bez zbędnej zwłoki rozpoznał ją. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że organ odwoławczy dopiero w odpowiedzi na skargę wskazał, że skarżąca nie spełnia kolejnego warunku niezbędnego do uzyskania zasiłku stałego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji określonego w art. 27 ust. 2 a pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Treść odpowiedzi na skargę zawiera w istocie nowe argumenty, które nie zostały przedstawione w uzasadnieniu decyzji obu instancji. Tego rodzaju praktyka narusza prawa strony wnoszącej skargę, która – poprzez powołanie nowych rozważań i ocen przez organ administracji – zostaje w istocie pozbawiona możliwości podniesienia zarzutów co do tych ocen. Odpowiedź na skargę organu administracji nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Tego rodzaju sytuacja zwalnia Wojewódzki Sąd Administracyjny od dokonania oceny trafności zaskarżonej decyzji na tle dodatkowych argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę, gdyż w konsekwencji w ten sposób poddano by kontroli trafność odpowiedzi a nie samą decyzję, a tego rodzaju kontroli procedura sądowa nie przewiduje.