SA/Sz 61/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski/spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk–Meder Protokolant Robert Rozbicki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2004r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zatwierdzenia zmian powierzchni w operacie ewidencji gruntów I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. Nr [...] II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana III. z a s ą d z a na rzecz skarżącej H. K. od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania Postanowieniem z dnia [...] r. Starosta na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zmiany powierzchni działek nr [...] i [...] z obrębu ewidencji gruntów [...], gmina [...], zakończone wydaniem przez Starostę decyzji z [...] r. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia, pismem z [...] r. pp. M. i E. K. współwłaściciele nieruchomości położonej przy ul. [...] – działki nr [...], z obrębu ewidencji gruntów [...], gmina [...], mającej wspólne granice z działkami nr [...] i [...] odwołali swoje podpisy na protokole okazania granic, sporządzonym przez geodetę W. K., który wykonywał podział na zlecenie właścicieli nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] i [...]. W piśmie Państwo K. stwierdzili, że w [...] r. wykonany był pomiar działki sąsiedniej przez Pana M. O., w którym nieprawidłowo została ustalona granica. Granicy tej nie przyjęli, odmawiając podpisu na protokole okazania granicy. Następnie o fakcie tym powiadomili aktualnie wykonującego podział geodetę W. K., wskazując prawidłowy przebieg granicy. Protokół okazania granic sporządzony przez geodetę W. K., po wcześniejszym zapewnieniu przez niego, że wziął pod uwagę właściwy przebieg wskazanej przez Państwa K. granicy i oznaczył słupkami geodezyjnymi – został przez M. i E. K. podpisany. Następnie Państwo K. stwierdzili, że w dniu [...] r. geodeta przekopał słupki graniczne, wchodząc granicą w działkę nr [...] na odległość [...] cm. Wobec powyższego odwołali swoje podpisy oraz zażądali wytyczenia i oznakowania granicy zgodnie z jej przebiegiem ustalonym przez geodetę F. M. w [...] r. Starosta powołał Komisję, która [...] r. w obecności pp.K. przeprowadziła wizję terenową, podczas której ustaliła, że punkt graniczny nr [...] położony u zbiegu granic działek nr [...] jest zastabilizowany starym słupkiem granicznym, a około [...] cm od tego ogranicznika stwierdzono, że ziemia była przekopana do głębokości umożliwiającej stabilizacją punktu granicznego. Stwierdzono też świeżo zastabilizowany, nowym słupkiem granicznym – punkt graniczny, leżący na granicy działek [...] i [...]. Następnie jak wynika z treści uzasadnienia organ dokonał analizy dokumentów archiwalnych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i ustalił, że geodeta nie wykorzystał do wznowienia punktu [...] danych z operatu pomiarowego [...] wykonanego przez geodetę F. M. W konkluzji Starosta stwierdził, że przedstawione w piśmie pp. K. zarzuty okazały się w pełni zasadne, stanowiąc zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawę do wznowienia postępowania w sprawie zmiany powierzchni działek [...] i [...], z powodu ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi wydającemu decyzję, jak też nie znanych współwłaścicielom sąsiedniej nieruchomości Nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Starosta na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i 105 § 1 kpa oraz na podstawie art. 22 ust.1 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne /tj. Dz.U. Nr 100, po. 1086 ze zm./ uchylił decyzję Starosty z [...] r. zatwierdzającą zmiany powierzchni w operacie ewidencji gruntów obrębu [...] , gmina [...]: - w jednostce rejestrowej nr [...] w działce [...] z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha, - w jednostce rejestrowej nr [...] w działce [...] z powierzchni [...] ha na powierzchnię [...] ha. i umorzył wznowione z urzędu postępowanie w sprawie zmiany powierzchni działek nr [...] i [...] jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu decyzji Starosta powtórzył argumenty zawarte w postanowieniu o wznowieniu postępowania oraz przeprowadził szczegółową analizę dokumentów znajdujących się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...]. Organ uznał, że wykonana analiza powyższych operatów wykazała, że wydana w dniu [...] r. decyzja Starosty musi być uchylona na podstawie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa ponieważ wyszły na jaw następujące okoliczności i dowody nieznane organowi wydającemu decyzję a istniejące w dniu jej wydania : - geodeta w ramach roboty [...] Nr [...], pomimo sprzecznych danych, dokonał wznowienia znaków granicznych działek Nr [...] i Nr [...] z naruszeniem przepisu art. 39 ust.1 ustawy z 17 maja 1989r. – prawo geodezyjne i kartograficzne, - podpisy złożone na protokole okazania granic /daty [...] r. i [...] r./ przez M. i E. K. nie mogą być uznane z uwagi na okoliczności w jakich zostały złożone tj. nachodzenia przez geodetę oraz nakłaniania ich do złożenia podpisu przez okres ok. [...] miesiąca. Występujące w dokumentach archiwalnych niewystarczające lub sprzeczne dane dotyczące przebiegu granic działek Nr [...] i [...], stwarzają konieczność ustalenia tych granic w postępowaniu rozgraniczeniowym. W odwołaniu od decyzji H. K. podniosła, że Geodeta Powiatowy od początku przyjmował tylko argumenty pp. K. Powołana przez Starostę Komisja powiadomiła o wizji terenowej w dniu [...] r. tylko pp. K. , a skarżący nie zostali o tym powiadomieni. Nie wie też na jakiej podstawie Komisja ustaliła, że słupki graniczne zostały przekopane i "weszły" na teren działki pp. K. H. K. wskazała, że uzasadnienie decyzji jest zawiłe i niezrozumiałe, a wskazanie jako przyczyny uchylenia decyzji materiałów źródłowych od [...] r. jest nieprzekonywujące. Decyzją z [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 7b ust.2 pkt 2 w związku z art. 22 ustawy z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne utrzymał w mocy decyzję Starosty. Organ II instancji potwierdził, że powodem do wznowienia postępowania były okoliczności, które nie były znane organowi w trakcie wydania decyzji, mianowicie zastrzeżenia co do prawidłowego przebiegu granicy pomiędzy działkami [...] i [...], a działką [...]. Następnie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego przedstawił analizę dokumentów źródłowych dotyczących przebiegu przedmiotowych granic. Organ stwierdził, że wznowione punkty graniczne działek Nr [...] i [...], w szczególności przedmiotowych działek i działki Nr [...] w ramach prac zgłoszonych pod nr [...], winny zostać ustalone w trybie postępowania rozgraniczeniowego, gdyż z analizy materiałów źródłowych wynika, że brak jest dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne ustalenie punktów granicznych. W ocenie organu odwoławczego podnoszone w zarzutach odwołania uchybienia formalne popełnione w toku postępowania przez organ I instancji nie miały wpływu na merytoryczną prawidłowość rozstrzygnięcia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie H. K. zarzuciła organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 151 kpa przez przyjęcie, że zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji z [...] r.. Nadto skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że zmiany powierzchni działek nr [...] i [...] zostały niewłaściwie obliczone i naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w tym art. 10 kpa przez uniemożliwienie geodecie W. K. wyjaśnienia sposobu obliczenia spornych powierzchni na rozprawie w dniu [...] r. H. K. podniosła też, że gdy została wydana decyzja o zmianie powierzchni działek z [...] r. to nikt nie miał zastrzeżeń co do sposobów dokonywanych obliczeń przez geodetę, a Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], badał szczegółowo przedmiotową sprawę i ustalił, że obliczenia są prawidłowe. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Wznowienie postępowania administracyjnego to tryb nadzwyczajny, który stwarza możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych. Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną zasadza się na regule, iż samo wznowienie jest obligatoryjne, jeżeli zaistniała którakolwiek z podstaw z art. 145 § 1 kpa, podanie złożono w terminie, a wnoszącemu podanie przysługuje przymiot strony. Podjęcie przez organ jakichkolwiek czynności procesowych tak w sprawie wznawianej na wniosek jak i z urzędu, jest możliwe wyłączne po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W ocenie Sądu organy obu instancji naruszyły przepisy dotyczące wznowienia postępowania w wyniku czego naruszono prawo stron postępowania do czynnego udziału w sprawie oraz utrudniono ustalenie prawdy obiektywnej. Ponadto organy nie przedstawiły jasnego stanowiska wobec przyczyn wznowienia, a przedstawione argumenty organu dot. art. 145 § 1 pkt 5 kpa są nieprecyzyjne i utrudniają Sądowi ocenę. Trafny jest zarzut H. K., że organ nie dopuścił jej do udziału w oględzinach przeprowadzonych przez Komisję w dniu [...] r. Organ podjął tu czynności procesowe przed wznowieniem postępowania, a dodatkowo nie zapewnił stronie czynnego udział w sprawie. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu z [...] r. Starosta przeprowadził też analizę dokumentów archiwalnych Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej do czego, zdaniem Sądu, również nie miał prawa przez wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Podstawę wznowienia jak zaznacza organ I instancji jest art. 145 § 1 pkt 5 czyli "na jaw wyszły nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istotne dla sprawy istniejące w dniu wydania decyzji i nie znane organowi, który wydał decyzję". Jednocześnie jako przesłankę wznowienia – nową okoliczność – organ przywołuje podany w piśmie M. i E. K. fakt przekopania przez geodetę słupków granicznych [...] r. Zdarzenie to miało więc miejsce już po wydaniu decyzji przez Starostę /[...] r./. Jakkolwiek organ I instancji przytacza też inne okoliczności wynikające z analizy dokumentów znajdujących się w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], to w ocenie Sądu budzi to poważne wątpliwości czy można je uznać za okoliczności nieznane Staroście, który wydał decyzję z [...] r. w przedmiocie zmiany powierzchni działek. Nowe dowody to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował /obojętnie z jakich przyczyn/. Jeżeli jednak dowody te były, a organ orzekający ich nie zbadał to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uważać za nowe, choćby organ w postępowaniu poprzednim z dowodami tymi się nie zapoznał albo niewłaściwie je oceniał (p. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 kwietnia 2001r. - V SA 1831/00). Sąd zwraca też uwagę, że na stronie [...] uzasadnienia decyzji z [...] r. Starosta podnosi jako nową okoliczność (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), że podpisy pp. M. i E. K. na protokole okazania granic zostały wymuszone przez geodetę. W ocenie Sądu organ jest tu niekonsekwentny, gdyż opisuje zdarzenie bardziej podpadające pod art. 145 § 1 pkt 2, czyli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Nie sposób przyjąć jako zgodne z prawem takie postępowanie organu administracji, w którym wskazuje on jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5kpa, a następnie przedstawia analizę materiałów źródłowych bez konkretnego wskazania okoliczności lub dowodów, które uważa za istotne, nowe, istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi. Zdaniem Sądu skarżąca słusznie podnosi też, że uzasadnienie decyzji jest zawiłe i niezrozumiałe. Dotyczy to tak decyzji I jak i Ii instancji przez co została naruszona zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażona w art. 8 kpa i zasada przekonywania wyrażona w art. 11 kpa. Jeżeli organ I instancji zdecyduje się na wznowienie z urzędu postępowania administracyjnego musi jasno wskazać przesłankę wznowienia, a wszelkie czynności procesowe może prowadzić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, pamiętając jednocześnie o zapewnieniu stronom postępowania czynnego udziału w postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji i orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Nadto na podstawie art. 200 ustawy Sąd rozstrzygnął o kosztach sądowych.