SA/Sz 614/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska/spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant sekr. sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004r. sprawy ze skargi J. i F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Przewodniczącego Zarządu Gminy i Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...] ii. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, Przewodniczący Zarządu Gminy i Miasta [...] decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209), oraz art. 104 Kpa, odmówił F. i J. K. nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonym w [...] przy ul. [...], w działce Nr [...] o pow. [...]m2, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez wnioskodawców od Skarbu Państwa aktem notarialnym w dniu [...]r. na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Zdaniem organu, powołującego się na zacytowaną treść art. 1 ust.1 i 2 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, wniosek nie spełnia wymogów /faktycznych i prawnych/ wynikających z tego przepisu. W odwołaniu J. i F. K. wnieśli o uchylenie powyższej decyzji jako krzywdzącej podnosząc, że po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej nie będą posiadali uregulowanej własności przedmiotowej działki, mimo że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. gwarantuje im nabycie na własność tego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]r. Znak [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 1209/, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z art. 1 ust.1 wyżej wskazanej ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 24 października 2001r. użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Zdaniem Kolegium, z treści wskazanego wyżej przepisu wynika, że o rodzaju nieruchomości, w stosunku do których przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie ich własności rozstrzyga dekret z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych /Dz.U. Nr 46, poz. 340 3 Sygn.akt SA/Sz 614/02 ze zm./. Dekret ten dotyczy tylko takich nieruchomości, które są gospodarstwami rolnymi lub stanowią działki gruntu i zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska tj. w trybie dekretu z dnia 6 września 1946r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska /Dz.U. Nr 49, poz. 279 ze zm./lub wymienionego dekretu z dnia 6 września 1951r. /art. 1 w związku z art. 13 i art. 10 dekretu z dnia 6 września 1951r./. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ma zastosowanie tylko i wyłącznie do takich nieruchomości, które posiadają obecnie charakter rolny lub są zabudowane na cele mieszkaniowe i znajdują się : * na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska, * były nadane w trybie osadnictwa rolniczego, * zostały wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stały się własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i zostały oddane osobom fizycznym w użytkowanie wieczyste. W oparciu o akta sprawy Kolegium ustaliło, że przedmiotowa działka gruntu nr [...] położona w [...] przy ul. [...] nie była przedmiotem nabycia w trybie przepisie o osadnictwie rolniczym, a własnością Skarbu Państwa stała się na podstawie przepisów dekretu z dnia 8 marca 1947r. o majątkach opuszczających i poniemieckich. W konkluzji organu II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, bowiem przedmiotowa nieruchomość jako nie wymieniona w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie mogła stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Powyższą decyzją ostateczną zaskarżyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. i F. K. podnosząc, że jest ona krzywdząca i niezgodna z prawem, bowiem ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości daje uprawnienie do nieodpłatnego uwłaszczenia nieruchomościami wieczystymi na obszarze Ziem Odzyskanych. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. 4 Sygn.aktSA/Sz 614/02 Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej; P.p.s.a./ Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócili uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz. 1209). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych własności nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 23.10.2001 r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie nieruchomości, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1/zabudowane na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiące nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów państwa Polskiego...". Dlatego nie przekonuje wniosek, że odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w 5 Sygn.akt SA/Sz 614/02 trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001 r. gdyż dotyczyłoby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Powyższe rozumowanie Sądu dodatkowo wspiera treść tego przepisu po zmianie ustawy z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/. Nadała mu ona następujące brzmienie: "Art. 1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951 r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty /osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. - 24 października 2001 r./, jak i przedmiot /nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne/, nie ogranicza zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001 r., tzn. "Ziem Odzyskanych" Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego na bycia własności nieruchomości, której byli użytkownikami wieczystymi w okresie wskazanym ustawą z 26 lipca 2001 r. i na obszarze tzw. Ziem Odzyskanych oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego podlega ona uchyleniu zgodnie żart. 145 §1 pkt 1 P.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 P.p.s.a