SA/Sz 62/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr/ Sędzia WSA Barbara Gebel Protokolant K. Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2005r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu o d d a l a skargę Kierownik Urzędu Rejonowego na wniosek E. i K. J. decyzją z dnia [...] r. udzielił wnioskodawcom pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku mieszkalnego od strony północno-wschodniej i budowę garażu w granicy działki przy ul. [...] w [...]. Od decyzji tej odwołał się Z. B. informując, o rozpoczęciu przez inwestorów robót budowlanych i konieczności wytyczenia geodezyjnego granicy działek. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] r. organ I instancji dokonał oględzin robót budowlanych na nieruchomości przy ul. [...] w [...] i stwierdził, że roboty budowlane zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej. W związku z powyższymi ustaleniami Kierownik Urzędu Rejonowego decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 40 i art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm./ nakazał inwestorowi K. J. doprowadzenie wybudowanych obiektów, będących rozbudową budynku mieszkalnego na nieruchomości przy ul. [...] w [...] do stanu zgodnego z prawem w terminie do [...] r. Jednocześnie zobowiązał inwestora do przedłożenia w terminie do [...] r. : 1/ inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych obiektów, 2/ projektu technicznego rozwiązania finalnego inwestycji spełniającego warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wykonanego przez uprawnioną osobę, 3/ opinii urbanistyczno-architektonicznej odnośnie lokalizacji. W [...] r. inwestor wykonał częściowo obowiązki nałożone decyzją organu I instancji z dnia [...] r. i przedłożył inwentaryzację architektoniczno-budowlaną wykonanych robót budowlanych. W toku postępowania administracyjnego Z. B. wystąpił do sądu rejonowego z powództwem negatoryjnym, domagając się nakazania K. i E. J. przywrócenia nieruchomości do stanu zgodnego z prawem poprzez rozebranie części mieszkalnej wybudowanej bezprawnie nad garażem oraz muru ogrodzeniowego na odcinku od garażu do ulicy i od strony ogrodu, a także przesunięcia ściany garażu poza granice posesji powoda na posesję pozwanych. Kierownik Urzędu Rejonowego postanowieniem z dnia [...] r., na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie rozbudowy domu przy ul. [...] do czasu zakończenia postępowania przed sądem rejonowym. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie [...] oddalił powództwo Z. B. przeciwko E. i K. J. o nakazanie. Następnie Sąd Wojewódzki w [...] wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie [...] oddalił apelację Z. B. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] r. oraz Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie [...] oddalił kasację Z. B. od wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia [...] r. Z. B. w dniu [...] r. złożył wniosek o wydanie decyzji nakazującej E. i K. J. rozbiórkę części mieszkalnej nad garażem oraz muru i przesunięcie ściany garażu poza posesję wnioskodawcy, wniosek ten ponowił w piśmie z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 97 § 2 kpa - podjął zawieszone postępowanie w sprawie rozbudowy budynku przy ul. [...] w [...]. E. i K. J. w dniu [...] r. złożyli do organu I instancji wniosek o pozwolenie na użytkowanie rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...]. W toku postępowania organ I instancji zobowiązał inwestorów do uzupełnienia dokumentacji. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z dnia [...] r. przekazał Prezydentowi Miasta według właściwości wniosek inwestorów o pozwolenie na użytkowanie wraz z dokumentacją, jednocześnie stwierdzając, że wyklucza możliwość zastosowania art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 103 ust.2 i art. 82 ust.1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane /t.j. Dz,.U. z 2000r. Nr 106, poz.1126 ze zm./, art. 42 ust.3 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./ i § 59 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. /Dz.U. Nr 8, poz. 48 ze zm./, udzielił E. i K. J. pozwolenia na użytkowanie garażu z pomieszczeniem piwnicznym w przyziemiu budynku z nadbudowanymi pomieszczeniami gospodarczymi /pralnia, suszarnia/ i tarasem w drugiej kondygnacji, dobudowanych do budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej, na nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Organ I instancji, jak wynika to z uzasadnienia decyzji ustalił, że rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej została wykonana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, po podjęciu zawieszonego w [...] r. postępowania i dokończenia postępowania wyjaśniającego, stwierdził, że wyklucza zastosowanie art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. a inwestor przedłożył wymagane decyzją z dnia [...] r. dokumenty i przekazał je wraz z wnioskiem inwestora właściwemu organowi celem wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Inwestor przedłożył następujące dokumenty: - inwentaryzację budowlaną wykonaną w [...] r. "Projekt finalny rozbudowy budynku jednorodzinnego szeregowego", - ocenę stanu technicznego rozbudowy z dnia [...] r., - ocenę stanu technicznego muru zlokalizowanego obok wjazdu do garażu z dnia [...] r. - wykonane przez inż. A. S. z których wynika że rozbudowę budynku mieszkalnego wykonano zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie ich budowy, a stan techniczny i użytkowy obiektów spełnia warunki bezpiecznej ich eksploatacji i uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Inwestor ponadto przedłożył: opinię urbanistyczną z dnia [...] r. , inwentaryzację geodezyjną powykonawczą z dnia [...] r., protokoły badań izolacji elektrycznych i sprawdzania skuteczności ochrony przeciwpożarowej z dnia [...] r. oraz opracowanie z zakresu ochrony przeciwpożarowej z [...] r. Przeprowadzone przez organ nadzoru budowanego w dniu [...] r. oględziny nieruchomości potwierdziły zgodność przedłożonej dokumentacji ze stanem faktycznym. Organ I instancji podniósł ponadto, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA odnoszącym się do ustawy Prawo budowlane z 1974r. , przepisy tego prawa nie dostarczają jakichkolwiek przesłanek uzależniających wydanie pozwolenia na użytkowanie od tytułu do działki. Pozwolenie na użytkowanie ma jedynie na celu ustalenie czy wzniesiony obiekt spełnia wymagania jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane w świetle przepisów Prawa budowlanego, a zwłaszcza w świetle wymogów art. 5, 6, art. 13-17 /wyrok NSA z 6 maja 1987r., IV SA 57/87/, Odnośnie praw do zajętego gruntu, strona może ich dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. B. podnosząc, że inwestor wybudował bez pozwolenia na budowę pomieszczenia, które znajdują się częściowo na posesji skarżącego. Nie zgadza się z udzielonym pozwoleniem na ich użytkowanie, wskazał, że postępowanie administracyjne trwało bardzo długo /ponad [...] lat/ i nie przyniosło pożądanego skutku. Organy administracyjne pouczały skarżącego, że w sprawie zajęcia jego działki przez inwestorów właściwy jest sąd powszechny, a sąd odsyła skarżącego na drogę postępowania administracyjnego. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 42 ust.3 ustawy z dnia 27 października 1974r. Prawo budowlane /Dz.U. Nr 38 ,poz. 229 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania Z. B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że samowolna rozbudowa przedmiotowego budynku jednorodzinnego , nastąpiła przed [...] r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. W sprawie samowoli budowlanej postępowanie prowadził Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, który pismem z dnia [...] r. skierowanym do Wydziału Administracji Budowlanej Urzędu Miejskiego w [...] poinformował o przedłożeniu przez inwestora wymaganych decyzją z dnia [...] r. dokumentów a w tym dokument potwierdzający zgodność wybudowanych w [...] r. obiektów w ramach rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m.[...] obowiązującego w dacie ich budowy /opinia z dnia [...] r. Wydział Urbanistyki i Architektury UM w [...]./. W związku z powyższym i opinią inż. A. S., że "obiekty, stanowiące rozbudowę budynku mieszkalnego (...) zostały wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie ich budowy w [...] kwartale [...] r. Stan techniczny i użytkowy obiektów spełnia warunki bezpiecznej ich eksploatacji i uzyskania pozwolenia na użytkowanie". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wykluczył możliwość zastosowania art. 37 i art. 40 ustawy Prawo budowlane. W stosunku do obiektu wybudowanego przed 1995r., podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie, zgodnie z art. 42 ust.3 ustawy Prawo budowlane z 1974r., jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Przepis ten nie przewiduje obowiązku wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W tych okolicznościach organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Z. B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący powtórzył stanowisko i argumenty podniesione w odwołaniu. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270ze zm. dalej P.p.s.a /. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 P.p.s.a, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Niesporne jest w sprawie, że E. i K. J. rozbudowali budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie szeregowej bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i niesporne jest, że dopuścili się tej samowoli budowlanej przed [...] r. . Zgodnie z art. 103 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji /tj. Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm./ przepisu art. 48 /tj. nakazującego rozbiórkę/ nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy /tj. przed 1 stycznia 1995r./ lub w stosunku do który przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe /tj. ustawę z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane - Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm./. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, w razie wzniesienia obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, organ orzekający dysponuje dwoma instrumentami prawnymi, a mianowicie: 1/ wydaniem nakazu przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust.1 Prawa budowlanego albo 2/ legalizację samowoli budowlanej, przez wydanie pozwolenia na jej użytkowanie, na podstawie art.42 Prawa budowlanego. Zastosowanie nakazu rozbiórki, jest obligatoryjne wówczas, gdy zachodzą przesłanki określone w art.37 ust.1 pkt 1 lub 2 Prawa budowlanego tj. wtedy gdy: 1/ obiekt lub jego część został wybudowany na terenie, który nie jest przewidziany pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2/ obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Jeżeli w sprawie nie zostanie stwierdzone, że zachodzą wymienione okoliczności uzasadniające wydanie nakazu rozbiórki, to organ orzekający nie ma podstaw do odmowy legalizacji obiektu. Z zebranych w sprawie dowodów nie wynika, aby zachodziła którakolwiek ze wskazanych przesłanek z art. 37 ust.1 Prawa budowlanego. Rozbudowa budynku mieszkalnego nastąpiła na terenie określonym w obowiązującym wówczas Ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego miasta [...] i [...] zatwierdzonym uchwałą Nr [...] WRN z dnia [...] r. /Dz.Urz. WRN Nr [...], poz. [...]/ ze zmianami - jako "Teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej do adaptacji". Rozbudowa budynku nie spowodowała pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, jak również nie spowodowała niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. Jak wynika bowiem, z "Opracowania z zakresu ochrony przeciwpożarowej, sporządzonego przez rzeczoznawcę d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych, inwestor dokonując rozbudowy budynku przy ul. [...] zgodnie z projektem na granicy działki wykonał ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w klasie F-4 odporności ogniowej, wykluczając tym samym całkowicie możliwość rozprzestrzenienie się pożaru z terenu jego działki na zabudowania działki Nr [...] /ul [...]/. Trafnie więc Powiatowy Inspektor Nadzoru tj. organ właściwy do orzekania w sprawach samowoli budowlanych wykluczył możliwość zastosowania sankcji określonych w at. 37 ust.1 i art. 40 ustawy Prawo budowlane. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, skoro organ nadzoru budowlanego nie znalazł podstaw do wydania decyzji o rozbiórce, prawidłowo uczynił przekazując sprawę do rozpatrzenia organowi właściwemu tj. architektoniczno-budowlanemu. Formą legalizacji obiektu lub jego części wybudowanego bez pozwolenia na budowę w okresie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z 1974r. , w sytuacji gdy obiekt spełnia wszystkie wymogi prawa budowlanego - jest pozwolenie na jego użytkowanie, które jest jednocześnie stwierdzeniem zdatności obiektu do użytkowania wykonanego obiektu /art. 42 ust.3 Prawa budowlanego z 1974r./. Wydanie tego rodzaju decyzji wymaga uprzedniego ustalenia przez organ orzekający w sprawie spełnienia przez obiekt budowlany wszystkich wymogów , od których uzależnione jest wydanie decyzji. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał odwodowy w postaci inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z [...] r., oceny technicznej z [...] r., projektu finalnego rozbudowy budynku z [...] r., ekspertyzy przeciwpożarowej, w pełni uzasadnia poczynione ustalenie w sprawie, że przedmiotowa rozbudowa została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami obowiązującymi w okresie budowy. Tak więc rozbudowany budynek może być użytkowany. Należy też podnieść, że z przepisu art. 42 ust.1 ustawy Prawo budowlane z 1974r. wynika, iż pozwolenie na użytkowanie może nastąpić na rzecz inwestora, właściciela lub zarządcy. Tak więc aby uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego, nie trzeba być właścicielem nieruchomości. Organ orzekający w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo własności, jak przy udzieleniu pozwolenia na budowę, które może być wydane osobie posiadającej prawo do dysponowania nieruchomością. Unormowanie zawarte w art. 42 Prawa budowlanego z 1974r. dotyczy wyłącznie kwestii technicznych związanych z obiektem. Dlatego też organ orzekający w niniejszej sprawie nie był zobowiązany ani uprawniony do rozstrzygania kwestii podnoszonych przez skarżącego a dotyczących wybudowania części obiektu na nieruchomości skarżącego. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się przewlekle, jednakże okoliczność ta nie ma wpływu na sądową ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Należy mieć na względzie, że skarżący posiadał w toku postępowania administracyjnego środki prawne do zwalczania opieszałości organu /art. 37 kpa/, z których nie skorzystał. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.