SA/Sz 627/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr/ Sędziowie NSA Iwona Tomaszewska Stefan Kłosowski Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2004r, sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego /. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. nie orzeka w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy w [...] działając z upoważnienia Starosty [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37j ust.1 i 1a oraz art. 6 pkt 6 tit.b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn.zm./ oraz art. 104 kpa odmówił M. C. przyznania zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wyżej wymieniony nie spełnia ustawowych przesłanek do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego ponieważ w dniu rejestracji udokumentował [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni stażu pracy oraz [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni pracy w warunkach szczególnych. Przy obliczeniu okresu pracy w warunkach szczególnych nie zaliczono okresu od [...] r. do [...] r. ponieważ dotyczy prywatnego zakładu pracy. Od decyzji tej odwołał się M. C. podnosząc, że udokumentował [...] lat zatrudnienia w szczególnych warunkach i spełnia wymogi do przyznania zasiłku przedemerytalnego. Zdaniem strony, okres pracy na stanowisku kierowcy samochodu TIR powinien zostać zaliczony do okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, zgodnie ze świadectwem pracy wydanym przez pracodawcę, zaś pogląd organu, że praca w szczególnych warunkach nie zależy od charakteru pracy, ale również od tego, kto jest pracodawcą jest dowolny i nie znajduje oparcia w ustawie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37] ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję organu i instancji. Organ odwoławczy ustalił, że M. C. zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...] r. i przedłożył dokumenty dotyczące przebiegu zatrudnienia, w tym też złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Podobnie jak organ I instancji, również Wojewoda do ustalenia okresu zatrudnienia nie zaliczył pracy strony w szczególnych warunkach w przedsiębiorstwie handlowo-usługowym M. S. /od [...] r. do [...] r./. Powołał się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm./. Wyjaśnił, że zgodnie z § 1 ust.1, 2 i 3 tego rozporządzenia, jego przepisy stosuje się do pracowników wykonujących prace 3 Sygn.akt SA/Sz 627/02 w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione w § 4-15 oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia. Powyższe wykazy stosuje się zaś w zakładach pracy nadzorowanych przez ministrów oraz kierowników urzędów centralnych, a także w jednostkach organizacyjnych: 1/ które powstały w drodze przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w inne przedsiębiorstwo, w przedsiębiorstwa, spółkę lub spółki, 2/ które zostały przekazane organom samorządu terytorialnego, 3/ dia których uprawnienia i obowiązki organu założycielskiego przejęli wojewodowie lub inne organy państwowe. Zdaniem organu II instancji, powyższe rozporządzenie nie ma zastosowania do pracodawców prywatnych, co powoduje, że skarżący nie spełnia warunków wynikających z art. 37j ust. 1 ustawy zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W ocenie Wojewody, naruszenie art. 107 § 3 kpa przez organ I instancji, który w uzasadnieniu decyzji nie wskazał przepisów prawnych, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, nie miało wpływu na wynik sprawy. W skardze z dnia 20 marca 2002r. wniesionej do naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie M. C. podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędną interpretację § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U, Nr 8, poz. 43/ i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie Mu prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda Zachodniopomorski odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny z waż vi co następuje: Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna, decyzja ta bowiem narusza prawo materialne. 4 Sygn.akt SA/Sz 627/02 Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazaną przez organy obu instancji, stanowi przepis art. 37j, ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz.U. z 001r, Nr 6, poz. 56 z późn.zm./. W myśl tego przepisu, zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla mężczyzn 35 lat lub 30 lat w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Omawiany przepis co prawda został skreślony przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół/Dz.U. Nr 154, poz. 1793/, która weszła wżycie z dniem 1 stycznia 2002r., jednakże z mocy art. 11 ust.2 tejże ustawy zmieniającej, osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z uwzględnieniem warunków wskazanych w pkt 1 i 2 tego przepisu. Z akt sprawy wynika, że decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. skarżący uznany został z dniem [...] r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] r. Natomiast organy obu instancji orzekające w przedmiocie wniosku M. C. z dnia [...] r. . o przyznanie zasiłku przedemerytalnego odmawiając przyznania prawa do tego świadczenia kierowały się ustaleniem, że strona nie posiada wymaganego wyżej wskazanym art. 37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okresu uprawiającego do zasiłku. Ustalono mianowicie, że skarżący udokumentował staż pracy wynoszący [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni, ale nie wykazał - zdaniem organów - w czasie tego stażu okresu [...] lat prac w warunkach szczególnych. Uwzględniono - wynikający z przedłożonych przez stronę świadectw pracy okres [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni pracy w warunkach szczególnych, natomiast pominięto okres pracy w Przedsiębiorstwie [...] M. S. od [...] r. do [...] r. nie uznając tego okresu za pracę w warunkach szczególnych. 5 Sygn.akt SA/Sz 627/02 Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż skarżący złożył świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawione [...] r. przez pracodawcę M.. S. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo [...], stwierdzające zatrudnienie M. C. w okresie od [...] r. od [...] r. stale i w pełnym wymiarze pracy na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego pow. 3:5t, wymienionym w wykazie B, Dziale VII, poz. 2 pkt 1 Wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia Monstra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach /Dz.U. MRiGŻ, Nr 2, poz. 4./. Zgodzić się trzeba ze skarżącym, że błędna jest argumentacja organów obu instancji przytoczona dla uzasadnienia stanowiska, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie ma zastosowania do pracowników prywatnych. Przepis art. 37 j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zakresie uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odsyła do przepisów emerytalnych. Wskazane w zaskarżonej decyzji rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze /Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm./ wydane zostało na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 55 ustawy z dnia 143 grudnia 1982r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin /Dz.U. Nr 40, poz. 267 z późn.zm./. Art. 55 wskazanej ustawy zawiera przedmiotowe upoważnienie dla Rady Ministrów do określenia rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których pracownikom przysługują szczególne uprawnienia emerytalne. Z tej delegacji ustawowej nie wynika upoważnienie do podmiotowego ograniczenia kręgu pracodawców uprawnionych do wydawania świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wbrew przekonaniu organów orzekających, w rozporządzeniu z 7 lutego 1983r. nie ma przepisów, które pozwalałyby na dokonanie prezentowanej w zaskarżonej decyzji wykładni ścieśniającej i wyłączającej jego zastosowanie do pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach u pracodawców prywatnych. W szczególności nie ma racji Wojewoda twierdząc, że wykazy stanowiące załącznik do rozporządzenia stosuje się wyłącznie w zakładach pracy nadzorowanych przez ministrów oraz kierowników urzędów centralnych , także w jednostkach organizacyjnych wymienionych w § 1 ust.3 omawianego rozporządzenia. 6 Sygn. akt SA/Sz 627/02 Zgodnie z § 1 ust,1 tego rozporządzenia, jego przepisy stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w jego § 4-15 oraz wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". Zarówno przepisy § 4-15, jak i wykazy A i B prac w szczególnych warunkach, nie dają podstaw prawnych do podmiotowego ograniczenia ich oddziaływania normatywnego wyłącznie do pracowników zakładów pracy, o jakich może stanowić § 1 ust.2-3 tego rozporządzenia . Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 15 listopada 2000r. sygn. akt II UKN 39/00 /OSNP 2002/11/272/, w którego uzasadnieniu stwierdzono między innymi, że treść § 1 ust.2 tego rozporządzenia ma tylko takie znaczenie, że nakazuje wskazanym w nim podmiotom "ustalać stanowiska pracy zgodnie z wykazami A i B. Oznacza to tylko tyle, że określone podmioty są związane wykazami A i B i nie mogą w podległych im lub w nadzorowanych zakładach pracy pominąć stanowisk pracy wymienionych w tych wykazach prac w szczególnych warunkach /.../". Wskazując na bezpodstawność podmiotowego ograniczenia dopuszczalności stosowanie przepisów rozporządzenia z 7 lutego 1983r. do pracowników zatrudnionych jedynie w zakładach pracy, do których odnoszą się nakazy z § 1 ust.2 i 3 tego aktu wykonawczego, z pominięciem pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców przy pracach tego samego rodzaju, Sąd Najwyższy uznał tego typu wykładnię ścieśniającą za sprzeczną z zasadą równego traktowania wszystkich ubezpieczonych /art. 2a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm./, a także z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny/art. 32 Konstytucji RPA Skoro zatem, w ocenie Sądu, błędna wykładnia przepisów wskazanego rozporządzenia, legła u podstaw zaskarżonej decyzji, to skargę należało uwzględnić, bowiem naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust.1 pkt 1 lit. "a" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.