SA/Sz 647/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Kazimiera Sobocińska (spr) Sędzia NSA Krystyna Zaremba Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r sprawy ze skargi H. T. Hurtownia Odzieży Używanej "X" w K. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie długu celnego oddala skargę H. T, właścicielka Hurtowni Odzieży Używanej "X" w K. w dniach [...],[...] i [...] dokonała zgłoszenia celnego odzieży używanej sprowadzonej z Niemiec deklarując obniżoną stawkę celną na podstawie deklaracji eksperta o unijnym, preferencyjnym pochodzeniu towaru zamieszczonej na załączonej do zgłoszenia celnego fakturze. Towar objęto procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym zgodnie z wnioskiem. Następnie, wobec wątpliwości co do zasadności deklaracji eksperta o unijnym pochodzeniu towaru, polskie władze celne wystąpiły do niemieckich władz celnych o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji eksperta o preferencyjnym pochodzeniu towaru i uzyskały odpowiedź tych władz w pismach z [...],[...] i [...], że przedmiotowy towar nie jest towarem pochodzącym z Unii Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego. Wobec powyższego Dyrektor Urzędu Celnego w S. postanowieniem z dnia [...] wszczął postępowanie, a następnie w dniu [...] wydał decyzję uznającą w/w zgłoszenia za nieprawidłowe w zakresie zastosowania preferencyjnej stawki celnej i określił kwotę długu celnego z zastosowaniem stawki celnej autonomicznej [...]% uznając, że towar nie ma statusu towaru pochodzącego z Unii Europejskiej. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że obowiązujące w dniu zgłoszenia celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, a także postanowienia art 13 i art, 16 Protokołu nr 4 stanowiącego załącznik do Porozumienia w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony z 24 czerwca 1997 i (Dz U. Ni 104 poz 662) przewidywały możliwość stosowania stawek celnych obniżonych w odniesieniu do towarów pochodzących ze Wspólnoty Europejskiej w rozumieniu Protokołu nr 4, których pochodzenie udokumentowano prawidłowo wystawionym świadectwem EUR-1 lub deklaracją na fakturze i pod warunkiem bezpośredniego przywozu. Jednocześnie art. 32 Protokołu nr 4 przewidywał możliwość dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia towaru przez władze celne kraju eksportu wyrywkowo lub na wniosek władz celnych kraju importu w razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. Weryfikacja prowadzona zgodnie z art. 32 Protokołu nr 4 U.E.. przez władze celne kraju eksportu - wyjaśnia organ celny - była jedyną przewidzianą formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i jej wynik miał charakter wiążący dla władz celnych kraju importu I dlatego, ze względu na negatywny wynik weryfikacji odmówiono zastosowania obniżonej stawki celnej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji importerka domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania zarzucając naruszenie przepisów art 120, ait 121, art 123, ait 124, art 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w zw z art. 262 Kodeksu celnego oraz przepisów art 13 § 1, § 3 pkt 2 i 4, § 4, art 83 § 3, art 85 § 1 Kodeksu celnego i przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej jak również naruszenie art 32 Protokołu nr 4 U E. Skarżąca podniosła, że skoro organ nie zakwestionował deklaracji o unijnym pochodzeniu towaru w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, to dodatkowa weryfikacja w trybie art. 32 Protokołu ni 4 U E mogła być przeprowadzona tylko w przypadku zaistnienia uzasadnionych wątpliwości przedstawionych we wniosku, co nie zostało spełnione. Poza tym skarżąca kwestionuje prawidłowość przeprowadzonej weryfikacji przez to, że nie była dopuszczona do udziału w tym postępowaniu oraz że jej wynik nie zawiera uzasadnienia i nie stanowi pełnej i jednoznacznej odpowiedzi. Ocena znaczenia dowodowego wyniku weryfikacji, zdaniem skarżącej, powinna być dokonana w oparciu o przepisy obowiązujące w Polsce. Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] częściowo uwzględnił odwołanie w odniesieniu do zgłoszenia celnego z [...] przez zastosowanie stawki celnej konwencyjnej, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle art 70 Kodeksu celnego organ celny nie był zobowiązany do merytorycznej weryfikacji zgłoszenia celnego w chwili przyjęcia tego zgłoszenia, a zwłaszcza nie mógł dokonać weryfikacji prawidłowości i rzetelności deklaracji eksportera o unijnym pochodzeniu towaru, gdyż ocena dowodu pochodzenia towaru w takim przypadku może być dokonana wyłącznie w trybie art 32 Protokołu nr 4 U..E. przez władze celne kraju, obowiązuje bowiem pierwszeństwo stosowania wynikających z umów międzynarodowych reguł preferencyjnego pochodzenia towarów i weryfikacji dowodów tego pochodzenia z wyłączeniem przepisów krajowych. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego, organ celny w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego miał prawo uznać, że strona spełniła formalne wymogi udokumentowania preferencyjnego pochodzenia towaru i zastosowania obniżonej stawki celnej, jednakże po zwolnieniu towaru miał prawo do przeprowadzenia kontroli postimportowęj na podstawie art. 83 Kodeksu celnego. Wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu zgodnie z art. 32 Protokołu nr 4 UE, był wiążący dla polskich władz celnych co uzasadniało odmowę zastosowania obniżonej stawki celnej. W skardze wniesionej do NSA ([...]) skarżąca domaga się uchylenia decyzji obu instancji zarzucając - tak jak w odwołaniu - naruszenie wyżej przytoczonych przepisów Ordynacji podatkowej, Kodeksu celnego. Protokołu nr 4 UE oraz Taryfy celnej. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca powtarza zarzuty odwołania, a w szczególności, że brak wskazania we wniosku o weryfikację uzasadnionych wątpliwości jak i brak uzasadnienia wyniku weryfikacji nie może być podstawą odmowy przyznania importerowi preferencji celnych. Skarżąca kwestionuje stanowisko organów celnych o wiążącym charakterze wyniku weryfikacji przeprowadzonej przez władze celne kraju eksportu, nie zgadza się też ze stwierdzeniem, że polski organ celny nie może dokonać weryfikacji dowodu pochodzenia towaru w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. Skarżąca podkreśla nadto, że działała w dobrej wierze, nie powinna więc ponosić odpowiedzialności za dług celny powstały bez jej winy (art. 209 K.c). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny, będąc właściwym do rozpoznania sprawy na podstawie art 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U. Nr 153 poz 1271 ), zważył co następuje : Skarga jest nieuzasadniona Układ Europejski należy do kategorii umów międzynarodowych, o których mowa w art, 241 ust 1 Konstytucji ma zagwarantowane pierwszeństwo stosowania przed przepisami prawa krajowego z mocy art. 91 Konstytucji Pierwszeństwo stosowania umów międzynarodowych wynika także z przepisów Kodeksu celnego: art. 2 § 2, art. 13 § 3 pkt 4, § 4, art 20 § 1 i 2. Oznacza to, że w odniesieniu do towarów pochodzących z Unii Europejskiej objętych obniżoną stawką celną zastosowanie mają postanowienia Układu Europejskiego i będący integralną jego częścią Protokół ni 4, z wyłączeniem przepisów krajowych. Zgodnie z art 16 Protokołu nr 4 pochodzenie towaru można dokumentować - jak w rozpatrywanym przypadku - za pomocą deklaracji złożonej przez eksperta na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty w sposób wystarczający do ich identyfikacji. Protokół nr 4 określa szczegółowe wymagania związane z wystawieniem dowodów pochodzenia i związane z tym procesowe uprawnienia władz celnych kraju eksportu do żądania stosownych dowodów (art. 17 ust 3 i 5, art. 18 ust 3, art. 21 ust. 3, art 22) Niezależnie od tego, na mocy art 32 Protokołu 4, władze celne kraju eksportu zostały uprawnione do dodatkowej, wyrywkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, w ramach której mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić każdą kontrolę i mogą to czynić zarówno z urzędu, jak i na wniosek władz celnych kraju importu. Z postanowień art. 32 Protokołu nr 4 wynika, że rola władz celnych kraju importu w zakresie weryfikacji dowodów pochodzenia jest ograniczona i polegać może tylko na sprawdzeniu wymogów formalnych, tzn. czy zostały wystawione przez uprawniony podmiot, czy dotyczą towaru zgłoszonego, itd. Tylko tego rodzaju weryfikację formalną organy celne mogą (nie muszą) przeprowadzić przy przyjęciu zgłoszenia celnego (art 70 Kc ). Natomiast w razie uzasadnionych wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprowadzonych produktów lub wypełnienia innych wymagań Protokołu, władze celne kraju importu zwracają się o weryfikację, której dokonują władze celne kraju eksportu, a następnie informują wnioskodawcę o wynikach weryfikacji. Wyniki te muszą być takie, żeby umożliwiały wyraźne ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzane produkty można uznać za pochodzące zUE (art 32 ust. 1,3,5). Z powyższych unormowań wynika, że do merytorycznej weryfikacji dowodów pochodzenia towaru uprawnione są wyłącznie władze - celne kraju eksportu, natomiast władze celne kraju importu są związane takim wynikiem i nie są uprawnione do żądania dodatkowych dokumentów. Negatywny wynik weryfikacji dowodu pochodzenia towaru skutkuje odmową zastosowania preferencji. Postępowanie weryfikacyjne j toczy się w kraju eksportera, a jego stroną nie jest importer, wobec czego zarzut niezapewnienia skarżącej udziału w tym postępowaniu nie jest zasadny. Uzasadnienie wniosku o weryfikację nie jest wymagane, jak również nie jest wymagane uzasadnienie w wyniku weryfikacji Postępowanie weryfikacyjne przeprowadzone zostało w ramach czynności sprawdzających kontroli postimpoitowej, o której mowa w art 83 Kodeksu celnego. Podjęcie tych czynności nie wymagało wszczęcia postępowania celnego, bowiem dopiero w razie uzyskania informacji, że zgłoszenie celne oparte było om in. nieprawdziwe dokumenty organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego biorąc pod uwagę nowe dane (§ 3). Okoliczność, że skarżąca działała w dobrej wierze i w zaufaniu do deklaracji Eksportera nie zwalnia jej jako zgłaszającej z długu celnego w należnej wysokości. Art 209 Kodeksu celnego poszerza jedynie krąg osób odpowiedzialnych za dług celny poza zgłaszającym, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe (np. przedstawiciel pośredni). Reasumując Sąd stwierdza, że wskazane w skardze naruszenie prawa w sprawie nie występuje, wobec czego należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.