SA/Sz 658/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Anna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Z.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy nabycia prawa własności nieruchomości I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. Nr [...] II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 1 ust.2 w związku z art. 1 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. z 2001r. nr 113, poz. 1209 z późn.zm./ odmówił Z.P. zam. przy ul. [...] nabycia prawa własności nieruchomości działki [...] pow. [...]m2 KW [...] położonej przy ul. [...] stanowiącej własność gminy Miasta [...] będącej w użytkowaniu wieczystym ustaleń.Z.P.. Według ustaleń dokonanych przez organ I instancji użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości wnioskodawca nabył po rodzicach na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...]r. Nieruchomość ta nigdy nie została nadana na własność w trybie osadnictwa rolniczego i nie stanowi działki rolnej. Nieruchomość jako nie wymieniona w dekrecie z dnia 6 września 1951r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych nie może stanowić przedmiotu nabycia własności w trybie ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji Z.P. zakwestionował zaprezentowaną w decyzji wykładnię art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Zdaniem odwołującego się odniesienie do dekretu wskazanego w art. 1 ust.1 cyt. ustawy określa, zgodne z intencją ustawodawcy tylko zakres geograficzny obowiązywalności uprawnień ustawowych /tj. Ziem Odzyskanych/, a nie ogranicza zakresu podmiotowego osób uprawnionych tylko do tych, którym nadano użytkowanie wieczyste na mocy tego dekretu. Według strony intencją prawodawcy było nadanie uprawnień do uwłaszczania wszystkim użytkownikom wieczystym, którzy na Ziemiach Odzyskanych nabyli prawo użytkowania wieczystego przed 27 maja 1990r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz.U. Nr 113, poz. 12098/ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustawa z 26 lipca 2001r,ma zastosowanie wyłącznie do nieruchomości, które mają charakter rolny lub zostały zabudowane na cele mieszkaniowe, znajdują się na obszarze Ziem Odzyskanych lub byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz były nadane w trybie osadnictwa rolniczego. Mając na uwadze fakt, iż przedmiotowa działka gruntu nie była przedmiotem nabycia w trybie przepisów o osadnictwie rolniczym i nie stanowi zarazem nieruchomości o jakich mowa w dekrecie z 6 września 1951r. Kolegium stwierdziło, że nieruchomość ta nie może stanowić przedmiotu nabycia na własność w trybie ustawy z 26 lipca 2001r, Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego Z.P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. W ocenie skarżącego, odmowa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości gruntowej nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości i wynika z dokonania niewłaściwej wykładni przepisu art. 1 ust.1 cyt. ustawy. Ponawiając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, przedstawiając sposób dokonanej wykładni gramatycznej w/w przepisu wyraził stanowisko, że użyte przez ustawodawcę sformułowanie precyzyjnie wskazuje, że uprawnionymi do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy, czyli 24 października 2001r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r., czyli na Ziemiach Odzyskanych i są zabudowane na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/, sprawy, w których skargi zostały wniesione Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 dalej: p.p.s.a./ Skargę uznać należy za zasadną. Skarżący trafnie zwrócił uwagę na błędną wykładnię przez organy obu instancji art. 1 ust.1 ustawy z dnia z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 2001r. Nr 113, poz. 1209). Przedmiotem sporu jest zakres podmiotowy i przedmiotowy stanowiącego podstawę zaskarżonej decyzji art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych właścicieli nieruchomości. Przepis ten w dacie wydania zaskarżonej decyzji miał brzmienie następujące: "Osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340, z 1957 r. Nr 39, poz. 172, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668): 1/ zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności tych nieruchomości". Treść przytoczonego wyżej przepisu winna być ustalona przede wszystkim przy zastosowaniu wykładni gramatycznej. Zakres podmiotowy zawartej w tym przepisie regulacji ustalany przy zastosowaniu obowiązujących norm językowych jednoznacznie wskazuje, iż odnosi się on do "osób fizycznych będących w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy /tj. 24.10.2001r./ użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Dalsza część hipotezy tej normy określa jej zakres przedmiotowy przez określenie obszaru, których ma dotyczyć, wskazując, iż ustawodawcy chodzi o nieruchomości położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienione w dekrecie z dnia 6 września 1951r. /.../ oraz spełniające dodatkowy warunek tj. 1/zabudowanych na cele mieszkaniowe, 2/ stanowiących nieruchomości rolne. Nie ulega wątpliwości, iż zapis "wymienionych w dekrecie z 6 września 1951r. /.../ stanowi dookreślenie użytego w tym przepisie sformułowania "obszarów państwa Polskiego...". Nie ma żadnych przesłanek do wniosku, iż odwołanie się w tym przepisie do dekretu z 6 września 1951r. oznacza zawężenie zakresu podmiotowego ustawy do osób, które w trybie tego dekretu zostały uwłaszczone oraz zakresu przedmiotowego do nieruchomości rolnych nadanych w trybie osadnictwa rolniczego. Byłoby to zresztą chybione z punktu widzenia celu ustawy z 26 lipca 2001r. gdyż dotyczyłaby uwłaszczenia osób już uwłaszczonych na podstawie w/w dekretu. Ponadto gdyby ustawodawca zamierzał wprowadzić takie dodatkowe ograniczenie uczynniłby to w sposób wyraźny i jednoznaczny. Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia też jego treść po zmianie ustawy z 26 lipca 2001r. dokonanej ustawą z 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz.U. Nr 64, poz. 592/. Nadała mu ona następujące brzmienie: "Art.1.1. Osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja, o której mowa w ust. 3, stała się ostateczna. 2. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1. 3. Decyzję o nabyciu prawa własności nieruchomości wydaje starosta - w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa, lub wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub marszałek województwa - w odniesieniu do nieruchomości będącej własnością jednostki samorządu terytorialnego". Nowa regulacja nie odwołuje się już do dekretu z 6 września 1951r., a obejmując swą hipotezą zarówno te same podmioty /osoby fizyczne będące w użytkowaniu wieczystym w okresie od 25 maja 1990r. – 24 października 2001r./, jak i przedmiot /nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne/, nie ogranicza już natomiast zasięgu stosowania ustawy do terytorium Państwa Polskiego, do którego odnosi się dekret z 6 września 1951r. tak jak to czyniła ustawa z 26 października 2001r., tzn. "Ziem Odzyskanych" Zaskarżona decyzja, odmawiająca skarżącym nieodpłatnego nabycia własności nieruchomości, której byli użytkownikami wieczystymi w okresie wskazanym ustawą z 26 lipca 2001r. i na obszarze tzw. Ziem Odzyskanych oparta więc została na błędnej wykładni przepisu art. 1 ust.1 ustawy z 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, a zatem wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego podlega ona uchyleniu zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Orzeczenie w pkt 2 wynika z regulacji zawartej w art. 152 p.p.s.a.