SA/Sz 679/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Kazimiera Sobocińska /spr/ Sędziowie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant: Anna Kalisiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004r. sprawy ze skargi Funduszu w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych o d d a l a skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wszczął postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela –Funduszu w W. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] wystawionego przez niego przeciwko dłużnikowi – B. S. obejmującego należność z tytułu opłaty za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (ubezpieczenie komunikacyjne)w kwocie [..]. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał czynności zajęcia świadczenia emerytalnego zobowiązanej. Pismem z dnia [...] wierzyciel wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na przepis art. 59 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. Nr 110 z 2001 r., poz. 968 ze zm.) informując organ egzekucyjny, że zobowiązana po upływie 30 dniowego terminu wskazanego w wezwaniu, przedłożyła dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia OC zgodnie z warunkami ogólnymi ubezpieczeń obowiązkowych. Uwzględniając powyższy wniosek, organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne i postanowieniem z dnia [...] obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] wskazując jako podstawę prawną art. 64c § 4 ustawy. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wyliczone koszty stanowią opłatę należną od dokonanego zajęcia świadczenia i że koszty te obciążają wierzyciela. W zażaleniu na to postanowienie wierzyciel podważa zasadność obciążenia go kosztami i podniósł, że to zobowiązana powinna ponieść koszty postępowania egzekucyjnego, gdyż to ona nie przedłożyła w terminie dni 30 od daty otrzymania wezwania do zapłaty, dokumentu potwierdzającego, że umowa obowiązkowego ubezpieczenia OC została zawarta, lecz dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w S. postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że generalna zasada odpowiedzialności dłużnika za koszty postępowania egzekucyjnego nie ma zastosowania m.in. w przypadku, o jakim mowa jest w art. 64 c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. gdy koszty te nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego. Wniosek wierzyciela o umorzenie tego postępowania obliguje organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 § 1 tej ustawy, do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W sytuacji takiej wierzyciel pokrywa całość kosztów powstałych w toku postępowania, bowiem nie ma możliwości ściągnięcia ich od zobowiązanego. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że wierzyciel obowiązany do kontroli prawidłowości kierowania sprawy do egzekucji, obowiązku tego nie wykonał gdyż, - jak się okazało – wymagalność należności nie została potwierdzona, a obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istniał. Konkludując, Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że skoro wierzyciel skierował sprawę na drogę postępowania egzekucyjnego, a następnie zażądał umorzenia tego postępowania z powodu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to organ umarzając postępowanie zobowiązany był obciążyć go powstałymi kosztami egzekucyjnymi. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. wierzyciel wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w S. domagając się jego uchylenia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji. Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na założeniu, że skarżący został zasadnie obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego, pomimo iż przez okres prawie [...] lat jego dłużnik nie ujawnił polisy ubezpieczeniowej, przez co skarżący nie miał możliwości zweryfikowania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a także obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i uznanie, że – stosownie do przepisu art. 64 c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien uiścić koszty egzekucyjne. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że – na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku /Dz.U. Nr 74, poz. 4k74 z późn.zm./ - Fundusz został zobowiązany do kontroli ubezpieczenia pojazdów i dochodzenia opłat sankcyjnych na drodze postępowania egzekucyjnego w przypadku nie uiszczenia opłaty w terminie dni 30 od dnia doręczenia wezwania, lub nie udokumentowania w tym terminie zawarcia umowy ubezpieczenia. Zobowiązana nie przedłożyła we wskazanym terminie wymaganych dokumentów, wobec czego wniosek egzekucyjny był uzasadniony, co powinno skutkować obciążeniem jej kosztami lub umorzeniem kosztów na podstawie art. 64 § 3 ustawy o p.e.a. Dodatkowo, pełnomocnik skarżącego Funduszu w piśmie z dnia [...] przekazał Sądowi do wiadomości wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] o sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, właściwy do rozpoznania skargi z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, nie ma bowiem podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z prawem. Zgodnie z treścią przepisu art. 64 c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. Nr 110 z 2001 r., poz. 968 ze zm.) wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Sytuacja taka zachodziła w sprawie. W postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na wniosek uprawnionego wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do podejmowania działań z urzędu. Tym samym, w odniesieniu do postanowienia o umorzeniu postępowania, wydanego na podstawie art. 59 § 1 tej ustawy, decydujące znaczenie ma żądanie wierzyciela. Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i, jednocześnie, nie jest uprawniony do działania dalej w sprawie niejako "z urzędu". Takie działanie "z urzędu" praktycznie uprawnione jest tylko w przypadku, gdy żądanie umorzenia egzekucji pochodzi od zobowiązanego. Skoro więc wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie egzekucji, z tej przyczyny, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest i nie był wymagalny, to organ egzekucyjny zobowiązany był umorzyć postępowanie egzekucyjne na żądanie wierzyciela. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej sytuacji było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być zaciągnięte od zobowiązanego, a w konsekwencji – zgodnie z treścią przepisu art. 64 c § 4 wskazanej ustawy – organ egzekucyjny zobowiązany był obciążyć nimi wierzyciela. Przywołane w skardze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 kwietnia 1998 r. w sprawie organów uprawnionych i organów obowiązanych do przeprowadzania kontroli wykonania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego oraz trybu ustalania i egzekwowania opłaty za niedopełnienie tego obowiązku (Dz. U. Nr 74, poz. 474) zawierają upoważnienie dla Funduszu do działania w sprawach dotyczących egzekwowania opłaty za niedopełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC i określają procedurę postępowania, nie stanowią natomiast żadnej podstawy prawnej do uwolnienia Funduszu od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego powstałych z jego wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Wbrew zarzutom skargi przepis art. 64 c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji znajduje zastosowanie w każdej sytuacji, w której przepisy prawa nie zezwalają na obciążenie kosztami egzekucyjnymi zobowiązanego. Sytuacja taka występuje w sprawie, bowiem – jak się okazało – egzekwowana należność nie istniała, co oznacza, że osoba przeciwko której wszczęto egzekucję nie była zobowiązanym w rozumieniu art. 64 c § 1 ustawy o p.e.a. Potwierdzeniem tego jest przepis art. 64 c § 3 omawianej ustawy, który stanowi, że – jeżeli, po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, okaże się, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu. Powołana w skardze możliwość umorzenia kosztów obciążających wierzyciela na podstawie art. 64e § 3 ustawy nie była i nie mogła być przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie kosztów egzekucyjnych w prowadzonym w trybie i na podstawie art. 64c tej ustawy, gdyż ustalenie kosztów postępowania egzekucyjnego i umorzenie kosztów egzekucyjnych to dwie odrębne sprawy. Przywołany przez pełnomocnika skarżącego Funduszu w piśmie z dnia [...] wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] o sygn. akt [...] nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem dotyczy – wprawdzie – kosztów egzekucyjnych, ale wynikłych nie z postanowienia organu egzekucyjnego, lecz z postanowienia Rady Funduszu. Wyrok ten wskazuje natomiast tryb, jaki Fundusz powinien zastosować, aby dochodzić kosztów postępowania egzekucyjnego od osoby, która nie udokumentowała zawarcia umowy ubezpieczenia w terminie dni 30 od dnia doręczenia jej wezwania i spowodowała tym samym podjęcie przez Fundusz czynności egzekucyjnych, z których wynikły koszty egzekucyjne. Reasumując, uznać należy że Dyrektor Izby Skarbowej w S. w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz zastosował do tak ustalonego stanu faktycznego obowiązujące prawo i nie naruszył przepisów praw. Zarzucane naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego w sprawie nie występuje, wobec czego skarga, jako nieuzasadniona, podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).