SA/Sz 683/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Krystyna Zaremba /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant : Anna Malinowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2004r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą Burmistrza z dnia [...] nr ewid. [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] nr ewid. [...] wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn.zm.), art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9 poz. 31 z późn.zm.) oraz Uchwały Nr XXVII/188/2000 Rady Miejskiej z dnia 21 grudnia 2000r. w sprawie podatku od nieruchomości, Burmistrz ustalił M.K. zamieszkałemu w T. ul. [...] wymiar podatku od nieruchomości za 2001r. składającej się z działki gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi oraz gruntu wykorzystywanego rolniczo, położonej w miejscowości [...]. M. K. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że obowiązek podatkowy od w/w nieruchomości ciąży na jej samoistnych posiadaczach małż. Z. Odwołujący na poparcie swojego stanowiska powołał się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995r. (sygn.akt W 20/94). Organ I instancji przekazując odwołanie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu dokonał pomiaru przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował, że M. K. nabył własność budynków wchodzących w skład nieruchomości w 1992r. na podstawie spadku po zmarłej matce, a własność działki siedliskowej – na podstawie decyzji Zarządu Miasta i Gminy z 1996r. Jednocześnie wyjaśniono, że od 1983r. użytkownikiem nieruchomości jest B. Z., która też do końca 1999r. opłacała należne podatki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 z późn.zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytaczając definicję samoistnego posiadania określoną w art. 336 kc stwierdził, że małżonkowie Z. nie stali się samoistnymi posiadaczami przedmiotowej nieruchomości ani w złej ani w dobrej wierze, przy czym ta ostatnia okoliczność jest bez znaczenia dla określenia, po czyjej stronie leży obowiązek podatkowy. A nie stali się dlatego, że właściciel nie utracił swego władztwa nad nieruchomością ponieważ właściciel dysponuje całym arsenałem środków prawnych chroniących jego prawo, z których w każdej chwili może skutecznie skorzystać. Oznacza to, że Z. nie władają nieruchomością we własnym imieniu i samodzielnie, ponieważ w każdym czasie muszą liczyć się z wolą właściciela. Kolegium uznało, że bezprzedmiotowy jest w niniejszej sprawie zarzut odwołującego się, jakoby organ I instancji dokonał w sposób niedopuszczalny, wyboru podatnika spośród dwóch wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku i opłatach lokalnych podmiotów podatku od nieruchomości: właściciela i posiadacza samoistnego. Jak bowiem wykazano, małż. Z. nie są samoistnymi posiadaczami, a niezależnie od tego, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości obciąża posiadacza samoistnego dopiero wówczas, gdy nie istnieje inna osoba posiadająca prawo własności do tej nieruchomości lub gdy właściciel nie przejawia władztwa nad nią. Jeśli organ podatkowy zna osobę właściciela, w pierwszej kolejności jego obciąży podatkiem od nieruchomości. Organ podatkowy zdaniem Kolegium nie dysponuje wystarczającym instrumentarium prawnym, które pozwalałoby na ustalenie stanu faktycznego posiadania nieruchomości, ani charakteru tego posiadania, w sytuacji gdy dysponuje dowodami na istnienie właściciela. Skoro więc dowody pozostające w dyspozycji organu podatkowego świadczą, że M. K. jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości, to nie ma podstaw do zakwestionowania decyzji organu I instancji. M. K. zaskarżył powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze ponowił zarzut podnoszony w odwołaniu. Powołując się na orzecznictwo sądowe podniósł, że ustalenie zobowiązania podatkowego w stosunku do osoby, które faktycznie rzeczą włada jak właściciel jest zgodne z art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżący podał, że B.i J. mał. Z. byli zameldowani w K. w okresie od lutego 1983r. do 31 grudnia 1990r. w związku z zobowiązaniem się do pełnienia opieki nad starszą osobą. W 1984r. podopieczna wyszła z domu i zginęła śmiercią tragiczną. W 1991r. po upływie okresu objętego umową została wniesiona przeciwko Z. sprawa o eksmisję i czynsz i od tej pory zdaniem skarżącego stali się posiadaczami samoistnymi w złej wierze. Małżonkowie Z. do chwili obecnej nie wpłacili żadnego czynszu i mimo, że nie posiadają żadnego tytułu do zajmowanej nieruchomości samowolnie dokonują różnych zmian : rozebrali stare budynki gospodarcze i wybudowali nowe, powycinali wszystkie drzewa świerkowe, dokonali zmiany wyglądu budynku mieszkalnego w celu upozorowania jego remontu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie bądź odrzucenie skargi. Podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy zarzucił, że skargę wniesiono z uchybieniem 30 – dniowego terminu określonego w art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm.). Skoro bowiem decyzja SKO została doręczona M. K. w dniu [...] – to termin do jej zaskarżenia upłynął w dniu [...], a skargę wniesiono do Sądu w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że z dniem 1 stycznia 2004r. na podstawie art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który stosownie do przepisu art. 97 w/w ustawy orzeka w sprawach, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego i postępowanie nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r., stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny również sprawuje kontrolę w zakresie prawidłowości zaskarżonych decyzji administracyjnych i innych aktów z przepisami prawa. Należy przypomnieć, że w postępowaniu podatkowym, podobnie jak w administracyjnym czy cywilnym obowiązują określone przez prawo zasady, które kształtują model tego postępowania. Zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) organ podatkowy jest obowiązany dążyć do najdokładniejszego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zebrania w tym zakresie wszelkich istotnych dowodów i wyjaśnienia nasuwających się w sprawie wątpliwości. Prawidłową decyzję podatkową można bowiem wydać jedynie wówczas, gdy organ podatkowy rozporządza całokształtem niezbędnych danych zgodnych ze stanem faktycznym. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy orzekające nie wypełniły w swoim działaniu dyspozycji zawartych we wskazanych przepisach. Z treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9 poz. 31 ze zm.) wynika, że regułą jest, że podatnikiem od nieruchomości jest jej właściciel lub posiadacz samoistny czyli władający nią jak właściciel. Z uwagi na to, że podatek od nieruchomości należy do grupy podatków od posiadania majątku, Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 6 września 1995r. (OTK Nr 1/1995 poz. 6) stanął na stanowisku, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest osoba, która faktycznie włada majątkiem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że nieruchomość zabudowana położona w K., której właścicielem jest skarżący M. K. od 1983r. znajduje się w użytkowaniu małżonków Z., oraz, że od 1999r. B. Z. opłacała należne podatki. Kwestionując samoistny charakter posiadania przedmiotowej nieruchomości przez Z. organy nie wyjaśniły jednak w jakim charakterze osoby te użytkują przez tak długi okres czasu nieruchomość. Niezrozumiałe jest również zawarte w uzasadnieniu Kolegium twierdzenie, że znając właściciela nieruchomości pozostającej w samoistnym posiadaniu innej osoby, organ podatkowy obciąża podatkiem od nieruchomości właściciela ponieważ nie utracił on nad nią władztwa. Nie można również zgodzić się z tym, że organ podatkowy nie dysponuje instrumentami prawnymi pozwalającymi na ustalenie stanu faktycznego władztwa nad rzeczą. Posiadanie samoistne jest, w odróżnieniu od własności, stanem łatwym do ustalenia i nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania sądowego, które niekiedy jest konieczne przy ustalaniu właściciela nieruchomości. Nie podejmując zatem czynności zmierzających do wyjaśnienia czy w 2001r. nieruchomość będąca przedmiotem opodatkowania znajdowała się w samoistnym posiadaniu innej osoby niż właściciel, mimo że skarżący w toku postępowania przed organami podniósł, że nie ma faktycznego władztwa nad tą nieruchomością – stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem w/w przepisów postępowania Ordynacji podatkowej. Za nietrafny należy uznać zarzut Kolegium, że skargę wniesiono do Sądu z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. Skoro bowiem ostatni dzień terminu do zaskarżenia upływał w sobotę /[...]/ - to stosownie do art. 161 § 4 Ordynacji podatkowej za ostatni dzień terminu należy uznać poniedziałek czyli dzień [...]. Ponieważ skargę należało uwzględnić - Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 ustawy, a w myśl art. 151 orzeczono o zakazie wykonywania zaskarżonej decyzji.