SA/Sz 694/03

WyrokWSA w Szczecinie2004-12-15

Skład orzekający: Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Maria Mysiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję przyznającą zasiłek stały na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, jeśli fakt pobierania zasiłku dla bezrobotnych miał miejsce przed wydaniem pierwotnej decyzji przyznającej zasiłek stały?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może zmienić lub uchylić decyzji przyznającej zasiłek stały na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej, jeśli przesłanki wskazane w tym przepisie (zmiana przepisów, zmiana sytuacji dochodowej lub osobistej, rażące dysproporcje dochodu, odmowa złożenia oświadczenia, brak współdziałania, pobieranie świadczenia nienależnego) nie wystąpiły po wydaniu pierwotnej decyzji. W szczególności, fakt pobierania zasiłku dla bezrobotnych, który miał miejsce przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek stały, nie stanowi podstawy do zmiany tej decyzji w trybie art. 43 ust. 2a.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zmianie decyzji przyznającej zasiłek stały Z.G. z powodu pobierania przez niego zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji zmienił decyzję, pozbawiając skarżącego zasiłku stałego za okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, powołując się na art. 27 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa i oszustwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Protokolant St. Sekr. Sąd. Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004r. sprawy ze skargi Z.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zmiany decyzji o zasiłku stałym I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) oraz art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zmienił własną decyzję Nr [...] r. przyznającą Z.G. zasiłek stały z tytułu wychowywania niepełnosprawnego dziecka od dnia [...] r., w wysokości [...] zł miesięcznie, w łącznej kwocie [...] zł, płatnej w trzech ratach. W wyniku dokonanej zmiany Z.G. otrzymał zasiłek stały w tej samej miesięcznej wysokości od dnia [...] r. oraz od dnia [...] r., w łącznej kwocie [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż Z.G. nie poinformował o fakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych w okresie od [...] r. Po uzyskaniu informacji z PUP o pobieraniu przez Z.G. zasiłku o bezrobotnych postanowiono zmienić decyzję z dnia [...] r., ponieważ zgodnie z art. 27 a ust. 2a ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały nie przysługuje osobie otrzymującej zasiłek dla bezrobotnych. Rozpatrując odwołanie Z.G. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz § 1 pkt 6 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia na 17 lutego 1999r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 13, poz.115) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło, że w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje między innymi osobie nie pozostającej w zatrudnieniu. Pobieranie zaś zasiłku dla bezrobotnych wyklucza możliwość przyznania zasiłku stałego (art. 27 ust. 2a pkt 2 ustawy). Zatem w sytuacji gdy ujawniony został fakt pobierania przez Z.G. zasiłku dla bezrobotnych przez okres 1 roku, okres ten należało wyłączyć przez zmianę decyzji Nr [...]r. Z.G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie podnosząc, że Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] od początku do końca nie honorował wyroku NSA w Jego sprawie, zmieniając swoje decyzje. W uzasadnieniu wyjaśnia, że pracował na pracach interwencyjnych do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, ponieważ nie mógł pozwolić aby jego rodzina umarła z głodu lub miała iść kraść. Po wyroku Sądu Kierownik przyznał Mu kwotę w wysokości [...] zł, którą zmienił swoimi decyzjami. W wyniku namowy Kierownika aby przyznaną kwotę rozłożyć na raty, otrzymał tylko [...] przyznanej kwoty. Uważa, że został oszukany i wprowadzony w błąd przez Pana Kierownika. Ponadto dodał, że przyznana kwota zasiłku w wysokości [...] zł miesięcznie nie jest wystarczająca na potrzeby Jego rodziny, gdyż obecnie musi sprawować opiekę nad synem i chorą psychicznie małżonką. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy przepisów art. 85 i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie utworzony został z dniem 1 stycznia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który właściwy jest do rozpoznawania skarg wniesionych przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, w których postępowanie nie zostało zakończone. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Skarga okazała się zasadna, lecz z przyczyn innych niż podniesione w niej zarzuty. Jak wynika z akt administracyjnych dnia 10 stycznia 2003r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał decyzję, w której przyznał Z.G. na podstawie art. 27 ust.1 i 5 ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 ze zm.), zasiłek stały na okres od [...] Podstawą do wydania powyższej decyzji stał się zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym między innymi postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydane na posiedzeniu w dniu [...]r., w którym orzeczono, że R.G. syn Z. wymaga ze względu na stan zdrowia sprawowania nad nim opieki polegającej na stałej bezpośredniej i osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o zasiłek stały. Następnie organ uznał, że nie poinformowanie przez skarżącego o fakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, stanowi podstawę do zmiany powyższej decyzji i w rezultacie pozbawienie skarżącego zasiłku w tym okresie. Nadto organy uznały, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie warunki art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który był podstawą przyznania zasiłku stałego. Zdaniem Sądu organ administracji zastosował niewłaściwą podstawę prawną powołując się na art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ może zmienić lub uchylić decyzję administracyjną na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa lub jeżeli nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej lub osobistej osób otrzymujących świadczenie, a także jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w ust. 4 i 5 oraz w art. 6 i 34 ust. 4a tej ustawy. Przesłankami, o których mowa w wymienionych przepisach, jest stwierdzenie przez pracownika socjalnego wystąpienia rażących dysproporcji między wysokością dochodu udokumentowaną przez rodzinę ubiegającą się o pomoc, a rzeczywistą sytuacją majątkową, odmowa złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym, brak współdziałania z pracownikami socjalnymi w rozwiązywaniu trudnej sytuacji, pobieranie świadczenia, które jest nienależne. W ocenie Sądu, w sprawie nie zaistniała żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że fakt pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez skarżącego miał miejsce jeszcze przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek stały. Natomiast z treści zacytowanego powyżej przepisu wynika, że daje on podstawę do zmiany lub uchylenia decyzji o ile któryś z wymienionych przypadków wystąpi już po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że organy nawet nie próbowały przedstawiać jakichkolwiek z ww. przesłanek, lecz zakwestionowały podstawę przyznania decyzji przez podważenie przesłanek określonych w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a które stały się podstawą do przyznania zasiłku stałego decyzją z dnia 10 stycznia 2003 r. Zdaniem Sądu, jeżeli organ administracji podważa swoje wcześniejsze ustalenie, to jedynie tryby nadzoru opisane w kodeksie postępowania administracyjnego pozwalają na ewentualne wzruszenie ostatecznych decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje organów obu instancji oraz na podstawie oraz art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło