SA/Sz 701/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Protokolant Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego I. o d d a l a skargę, II. z a s ą d za od Skarbu Państwa na rzecz adwokata E.U. kwotę [...] za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. J.K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie mu : - zasiłku specjalnego na zakup leków, - zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności, - zasiłku specjalnego na częściowe pokrycie zadłużeń mieszkaniowych. Po rozpatrzeniu wniosku organ I instancji decyzjami z dnia [...] r. przyznał J.K. zasiłek celowy specjalny w wysokości [...]zł z przeznaczeniem na zakup artykułów spożywczych (decyzja [...]) i zasiłek celowy specjalny w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków oraz kosztów zadłużenia w opłatach za czynsz mieszkaniowy (decyzja [...]). W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, wywołanej niepełnosprawnością oraz długotrwałą chorobą. Chociaż dochód JK. wynosi [...] zł (renta i dodatek mieszkaniowy) i przekracza kryterium dochodowe wynoszące [...] zł, uznano sytuację strony za szczególnie uzasadniony przypadek i przyznano pomoc. Z uwagi jednak na fakt, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter uzupełniający i wspomagający, przyznana pomoc nie zaspokaja wszystkich potrzeb w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, bowiem środki którymi dysponuje organ są ograniczone. W odwołaniu od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] numer [...] J.K. stwierdził, iż łączenie świadczenia przyznanego na dwa różne cele tj. zakup leków i częściowe pokrycie zadłużenia, w jednej decyzji jest niewłaściwe, ponieważ odwołujący się nie wie, ile może wydać na leki, a ile na spłatę zadłużenia. Ponadto, zarówno zadłużenie czynszowe, jak i dodatek mieszkaniowy, powinny być odliczone od dochodu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium w całości potwierdziło ustalenia faktyczne organu I instancji i stwierdziło, że to w jakim zakresie przeznaczona zostanie przyznana kwota na pokrycie kosztów zakupu leków, a w jakim na pokrycie zadłużenia czynszowego, zależy wyłącznie od świadczeniobiorcy. Zdaniem Kolegium, nadrzędną zasadą określoną w art.1 ust.1 ustawy o pomocy społecznej jest, iż pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać we własnym zakresie, przy czym chodzi tu o sytuacje przejściowe. Art.31a ustawy przewiduje, iż osobie nie spełniającej kryterium dochodowego – a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie – może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W ocenie Kolegium, sytuacja bytowa J.K. nie należy do najłatwiejszych, jednakże jest stabilna, bowiem strona posiada stałe źródło dochodu w postaci renty. Pobiera również dodatek mieszkaniowy. Z akt sprawy, zdaniem Kolegium, nie wynika by w przypadku J.K. zaistniała nadzwyczajna sytuacja, która pozwoliłaby na ewidentne zakwalifikowanie sprawy jako przypadku szczególnie uzasadnionego. Jeżeli więc organ I instancji dopatrzył się, że sprawa zasługuje na szczególne potraktowanie, świadczy to o życzliwym stosunku do J.K.. Kolegium podniosło także, iż zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze uznaniowym, a jego przyznanie zależy od możliwości finansowych organu, co jednakże nie oznacza, że roszczenie osoby zainteresowanej powinno być zaspokojone w żądanym zakresie. Powyższa decyzja została przez J.K. zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzuca, iż wbrew jego żądaniu nie pozwolono mu na udział w postępowaniu administracyjnym, nie dano pomocy prawnej, a tym samym nie dano mu szansy na obronę. Uważa, że złamano jego prawa konstytucyjne naruszając art.68 pkt 3 i art.69 nie dając mu środków na zakup leków, a także art.162 oraz 207 i 209 Kodeksu karnego. Skarżący podnosi, iż jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Dodatek mieszkaniowy wlicza mu się do dochodu mimo, że mieszkanie formalnie należy do dwóch najemców i uważa, że organy pomocy społecznej traktują go źle. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z dniem [...] r. utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. Sprawy, w których skargi zostały wniesione przed tą datą do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i postępowanie nie zostało zakończone, na podstawie art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271, Nr 240, poz.2052), podlegają rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) Sąd właściwy jest do kontroli działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg w zakresie legalności decyzji organów administracyjnych, Sąd nie ma natomiast uprawnień do merytorycznego załatwiania spraw leżących w kompetencji organów administracji publicznej. Uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.). Zgodnie z art.31a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 94, poz.414 z późn.zm.) w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek okresowy lub celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu ( art.32 ). W świetle art.2a ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej dochód rodziny - oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki z tytułu ubezpieczeń: zdrowotnego określonego w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, emerytalnego, rentowych i chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz o kwotę wysokości alimentów, świadczonych przez osoby w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe pieniężne świadczenia socjalne oraz świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie i kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki, uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego; w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nimi współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy; nie stanowią dochodu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne płacone przez ośrodki pomocy społecznej. Powyższa definicja dochodu nie pozwala na odliczanie od dochodu otrzymywanego dodatku mieszkaniowego. Wysokość dochodu skarżącego ustalono w oparciu o dane zawarte w wywiadzie przeprowadzonym w dniu [...] r. oraz przedstawione przez skarżącego oświadczenie majątkowe, zaś jego sytuację bytową także w oparciu o zaświadczenie lekarskie, kserokopie recept i faktur za leki, a także wykaz zaległości za mieszkanie. Wszystkie dokumenty zostały przedłożone przez skarżącego na wezwanie organu z dnia [...] r. W tej sytuacji jakkolwiek doszło do naruszenia art.10 Kpa bowiem stronie nie umożliwiono zapoznania się przed wydaniem decyzji ze zgromadzonym materiałem dowodowym, stwierdzić należy, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący zarzuca naruszenie konstytucyjnych zasad wynikających z przepisów Konstytucji RP: art.68 ust.3 -władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku oraz art.69 - osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Niewątpliwie skarżący ma trudną sytuację życiową, chociaż posiada stały dochód – rentę, i dlatego korzysta z różnego rodzaju środków pomocy społecznej. Świadczenia ze środków pomocy społecznej mają na celu, jak trafnie zauważył organ, udzielanie pomocy osobom lub rodzinom będącym w bardzo trudnych warunkach materialnych i nie korzystających tak często jak skarżący z pomocy społecznej. Zasiłek celowy specjalny przyznawany w oparciu o art. 31a ustawy o pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. Wynika to z brzmienia tego przepisu ustawy. Analiza akt wykazuje, że decyzje organów obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Decyzje te wydano w oparciu o prawidłowo i wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy. Uznanie organu wypływające z treści art. 31a jest uwarunkowane wielkością przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz liczbą ubiegających się osób uprawnionych do korzystania z tej pomocy. Zaskarżona decyzja z przyczyn wyżej omówionych nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, zasad wynikających z Konstytucji RP, ani też przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. W tym stanie rzeczy na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach zastępstwa prawnego orzeczono na podstawie § 2 ust.3,18 pkt 1 lit.c i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1348 z późn.zm.) przyznając opłatę (wraz z podatkiem VAT) w wysokości [...] zł, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata – koszty dojazdu do Sądu i z powrotem [...] zł, co daje łączną kwotę [...] zł.