SA/Sz 722/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska/spr./ Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Asesor WSA Katarzyna Crzegorczyk-Meder Protokolant: st.sekr.sąd. Edyta Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [... ] z dnia [...] r. Nr [...], II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 6 pkt 6 lit. d w związku z art 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku G. M. - odmówił wnioskodawczyni umorzenia zaciągniętej przez Nią pożyczki ze środków Funduszu Pracy. Organ ustalił, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że w dniu [...]r. G. M. otrzymała z Rejonowego Urzędu Pracy w [...]pożyczkę w wysokości [...] zł na podjęcie działalności gospodarczej - prowadzenie [...]. Zabezpieczeniu spłaty pożyczki były poręczenia udzielone przez S. O., D. L., W. K. i K. K.. Spłaty pożyczki dokonywane były nieterminowo, a działalność gospodarcza nie była prowadzona przez okres co najmniej 24 miesięcy. W związku z powyższym w dniu [...]r. wypowiedziano umowę pożyczki ze skutkiem natychmiastowym. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik PUP w [...] na wniosek G. M. rozłożył powstałe zadłużenie na [...] rat płatnych do [...] dnia każdego miesiąca. W związku z tym, że strona nie spłacała rat w pełnej wysokości i w wyznaczonych terminach - decyzją z dnia [...]r. stwierdzono wygaśnięcie decyzji o rozłożeniu na raty. Dnia [...] r. G. M. wniosła o umorzenie zadłużenia motywując to trudną sytuacją materialną. Wniosek ten został negatywnie zaopiniowany przez Powiatową Radę Zatrudnienia na posiedzeniu w dniu [...] r. Wyjaśniając materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia Starosta zacytował przepisy art. 18 ust.4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, po czym stwierdził, że organ zatrudnienia, mając możliwość umorzenia należności państwowych, ma jednocześnie obowiązek dbania o prawidłowe gospodarowanie środkami Funduszu Pracy, jak również dochodzenia należności od osób zobowiązanych. Zgodnie z zasadami postępowania określonymi w wyżej wskazanych przepisach przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności bierze się pod uwagę oprócz sytuacji Sygn. akt SA/Sz 722/02 materialnej pożyczkobiorcy również sytuację poręczycieli tj. pozostałych solidarnych dłużników. Sytuacja materialna poręczycieli, udokumentowana wywiadami Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i w [...] nie wskazuje na brak możliwości dochodzenia i egzekwowania zadłużenia tytułem pożyczki z ich majątku. W związku z tym organ uznał, że wniosek nie kwalifikuje się do pozytywnego rozpatrzenia. W odwołaniu od powyższej decyzji G. B. [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie wniosku i umorzenie pozostałej do spłaty części pożyczki. Powołała się na "ciężką sytuację rodzinną i materialną" oraz podniosła, że działalność, na którą otrzymała pożyczkę z Funduszu Pracy nie przyniosła żadnego dochodu, lecz same straty, w związku z czym popadła w bardzo duże zadłużenie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 kpa oraz art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy poczynił ustalenia faktyczne, zbieżne z ustaleniami Starosty, na okoliczności poprzedzające złożenie przez stronę wniosku o umorzenie przedmiotowej pożyczki. Tak jak organ I instancji przytoczył treść art. 18 ust. 4a i ust. 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Stwierdził, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż sytuacja materialna poręczycieli pozwala na dochodzenie od nich spłaty zadłużenia, a zatem decyzja organu I instancji jest zasadna. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie G. B. powtórzyła wniosek o umorzenie pozostałej spłaty pożyczki i przytoczyła argumentację taką jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji na okoliczność swojej sytuacji rodzinnej i materialnej wskazując, że korzysta z pomocy opieki społecznej. Ponadto skarżąca w skardze i w piśmie stanowiącym jej uzupełnienie podniosła, że sytuacja poręczycieli "jest także bardzo ciężka". Sygn.akt SA/Sz 722/02 Zarzuciła, że organ I instancji interesował się wyłącznie tym czy poręczyciele pracują, a nie zbadał dokładnie ich sytuacji materialnej. Wojewoda [...]i odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji. Stwierdził, że poręczyciele mają problemy finansowe, jednakże ich sytuacja materialna nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu pożyczki. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona - zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) - pod względem zgodności z prawem wykazała, że skarga jest zasadna, bowiem decyzja ta narusza przepisy postępowania administracyjnego. Wskazany w materialnoprawnej podstawie zaskarżonej decyzji art. 18 ust, 4a ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) określa okoliczności, w przypadku zaistnienia których Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę. Tak więc organ ten może (po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia) umorzyć w części lub w całości pożyczkę, jeżeli: w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoba pozostająca na jego utrzymaniu byłaby pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, pożyczkobiorca zmarł nie pozostając majątku, z którego można dochodzić należności, wydatki egzekucji będą wyższe od należności, Sygn.akt SA/Sz 722/02 5 5. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne. Z ustaleń faktycznych zaskarżonej decyzji (znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym) wynika, że zabezpieczenie przedmiotowej pożyczki stanowiło poręczenie wskazanych w umowie osób. Trafnie zatem organy orzekające przyjęły, iż do takiej sytuacji zastosowanie ma art. 18 ust. 4 b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w myśl którego umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik może nastąpić, gdy powyższe okoliczności zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. W ocenie Sądu rozpatrzenie w tym stanie faktycznym i prawnym wniosku o umorzenie części pożyczki z Funduszu Pracy wymagało wyjaśnienia i ustalenia przez organ orzekający - czy w sprawie zaistniała w stosunku do wszystkich zobowiązanych chociażby jedna z okoliczności alternatywnie wskazanych w art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu okoliczności. Analiza akt administracyjnych dowodzi, że organ I instancji przed wydaniem decyzji uzyskał opinię (negatywną) Powiatowej Rady Zatrudnienia w [...] (k. 172) oraz karty informacyjne z przeprowadzonych wywiadów środowiskowych przez Gminne Ośrodki Pomocy Społecznej w [...] i [...] o sytuacji rodzinnej i materialnej oraz zaświadczenia o aktualnych zarobkach lub dochodach z innych tytułów odnośnie do wszystkich zobowiązanych tj. G. B.( k.163-165), S. O. (k. 160 - 162), D. L. (k. 157 - 158), W. K. (k. 154 - 156) i K. K. (k. 151 - 152). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poza jednozdaniowym, ogólnikowym stwierdzeniem, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż sytuacja materialna poręczycieli pozwala na dochodzenie od nich spłaty zadłużenia, brak jest wskazania co ustalono w oparciu o wyżej wskazane dowody i jakie wnioski z ustaleń tych wynikają w kontekście okoliczności ustawowych wymienionych w art. 18 ust. 4a pkt 1 - 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustaleń tych nie poczyniono również na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. Z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, iż rozważyły - jako przesłankę swych decyzji możliwość dochodzenia należności z majątku poręczycieli a i w tym przypadku uchyliły się od uzasadnienia jakie konkretnie fakty wzięły pod uwagę Sygn. akt SA/Sz 722/02 6 uznając, że sytuacja materialna poręczycieli pozwala na dochodzenie od niech spłaty zadłużenia. Takie postępowanie organów orzekających narusza przepisy art. 7, 77 i 107 § 3 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie przesądzając zatem ostatecznego sposobu jej rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia w celu poczynienia wyczerpujących ustaleń faktycznych i dokonania oceny prawnej tych ustaleń w odniesieniu do poszczególnych okoliczności wymienionych w pkt 1 - 5 art. 18 ust. 4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).