SA/Sz 728/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk–Meder Protokolant : sekr. Sąd. Maria Rosochacka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej na uzyskany lokal mieszkalny I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Porcji w [...] z dnia [...] nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Komendant Miejski Policji w [...] decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa, art. 94 ust.1 i art. 97 ust.5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. nr 7, poz.58/, § 14 ust.1 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r., w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1469/ i § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. Nr 131, poz. 1468/ - odmówił W.S. pomocy finansowej na uzyskany lokal mieszkalny położony w [...] Z uzasadnienia decyzji wynika, że W.S. jest policjantem w służbie stałej w Komisariacie [...] Policji w [...]. W miejscu pełnienia służby zajmował wraz z żoną i dziećmi lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej [...] m2 położony w [...] na podstawie umowy najmu zawartej z [...] Spółdzielnię mieszkaniową [...] W dniu [...]r. W.S. złożył wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na lokal mieszkalny w [...] uzyskany w dniu [...]r. na podstawie umowy darowizny. Odnosząc się do wniosku organ wyjaśnił, że policjantowi w służbie stałej przysługuje z mocy art. 88 ust.1 ustawy o Policji prawo do lokalu mieszkalnego, a zastępczą formą realizacji tego prawa jest przewidziana w art. 94 ust.1 tej ustawy pomoc finansowa na: "uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość". Zasady przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie przez policjantów lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. /Dz.U. Nr 131, poz. 1468/. W konsekwencji Komendant Miejski Policji stwierdził, że w obecnym stanie prawnym nie jest przewidziana możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze spadku lub darowizny . W odwołaniu W.S. domagając się uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Policji w [...] zarzucił błędną interpretację rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r., które – wbrew twierdzeniom organu - nie wypowiada się, co do przypadków pozyskiwania lokalu w formie darowizny, a tym samym jej nie zabrania. Wyjaśnił, że z § 4 aktu notarialnego z dnia 3 grudnia 2002r. wynika, że korzyści i ciężary przechodzą na obdarowanych. Do korzyści w Jego przypadku – należy otrzymanie lokalu mieszkalnego, a do ciężarów należy zaliczyć kredyt na cele mieszkaniowe zaciągnięty przez darczyńców tj. Jego rodziców na kupno tego mieszkania. Zgodnie z załączonymi dokumentami, na podstawie aneksu do umowy kredytu, w dniu [...]r. przystąpił do długu przejmując wraz z żoną cały kredyt do spłaty. Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 94 ust.1 i art. 97 ust.5 ustawy z Dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 7, poz. 18/ oraz § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału, opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów /Dz.U. z 2001r. Nr 131, poz. 1469/ oraz § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów /Dz.U. z 2001r. nr 131, poz. 1468/, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że organ odwoławczy, kierując się treścią art. 88 ust.1 i art. 94 ust.1 ustawy o Policji uznał, że w omawianym stanie prawnym nie jest przewidziana możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze darowizny. Zdaniem organu II instancji, poniesienie przez stronę nakładów finansowych w związku z uzyskaniem lokalu w formie darowizny nie ma wpływu na pozytywne załatwienie sprawy. Wskazując na § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji określającego zasady przyznawania i zwracania pomocy finansowej, z którego wynika, jakie dokumenty policjant winien przedstawić ubiegając się o przyznanie pomocy /tj. wyciąg z ksiąg wieczystych oraz umowę sprzedaży lokalu /domu jednorodzinnego/ sporządzone w formie aktu notarialnego lub umowę przedwstępną/ organ wywiódł, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w rozporządzeniu tym nie dał możliwości uzyskania przez policjanta pomocy finansowej na lokal uzyskany na podstawie darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego, określił bowiem tylko i wyłącznie formę kupna lokalu bądź jego budowę lub budowę domu jednorodzinnego. W.S. w dniu [...]r. wniósł skargę na powyższą decyzję ostateczną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie, domagając się uchylenia decyzji organów I i II instancji i podnosząc, że przyjęta interpretacja przepisów prawnych stoi w sprzeczności z logiką interpretacji użytego w ustawie o Policji pojęcia "uzyskanie lokalu". Komendant Wojewódzki Policji w [...] odpowiadając na skargę wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji argumentując, że organ I instancji naruszył art. 19 kpa, co skutkuje nieważnością wydanych decyzji, bowiem uzależnił wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższego stopnia. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł , co następuje: Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione o Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /§ 1/, Sąd nie może wydać orzeczeni na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, w rozpatrywanej sprawie wyłoniła się konieczność wyjścia poza jej zarzuty i wnioski, bowiem decyzje organów obu instancji dotknięte są rażącym naruszenie prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności. Jak wynika to bowiem z akt administracyjnych i co dostrzegł już po wydaniu decyzji i przyznał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, organ I instancji uzależnił wydanie decyzji od konsultacji z organem wyższej instancji. Mianowicie, po złożeniu przez W.S. wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskany w drodze darowizny lokal mieszkalny, organ I instancji wystosował do wnioskodawcy pismo z dnia [...]r. informujące, że "wydanie stosownej decyzji nastąpi w terminie późniejszym, po uprzednim skonsultowaniu z organem wyższej instancji tj. KWP w [...]" /k. [...] akt administracyjnych/. Istotnie, w tym samym dniu, organ I instancji przesłał wniosek W.S. wraz z teczką mieszkaniową do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] "celem skonsultowania zasadności przyznania pomocy finansowej zainteresowanemu"/k. [...]/. W odpowiedzi z dnia [...]r. podpisanej przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Zaopatrzenia i Inwestycji Komendy Wojewódzkiej Policji w[...] poinformowano organ I instancji o treści art. 94 ust.1 ustawy o Policji, wskazując , że zasady przyznawania pomocy finansowej na cele wymienione w powyższym przepisie określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów. W końcowej części pisma stwierdzono: "W obecnym stanie prawnym nie przewidziana jest możliwość przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu w drodze spadku lub darowizny. Wobec powyższego wniosek W.S. nie może być rozpatrzony pozytywnie" /k. [...]/. Po tej "konsultacji" organ I instancji, zgodnie z udzielonymi wskazówkami, wydał decyzją z dnia [...]r. Jak z powyższego wynika, wydanie przez organ I instancji decyzji rozstrzygającej sprawę indywidualną nastąpiło z naruszeniem sformułowanej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skoro wydanie decyzji nastąpiło niejako "pod dyktando" organu II instancji. Organ ten wyraził swoje stanowisko prawne w sprawie i to stanowisko legło u podstaw decyzji pierwszoinstancyjnej. Naruszenie właściwości instancyjnej spowodowało więc sytuację, w której prawo strony do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji i domagania się ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy przez organ wyższego stopnia w administracyjnym toku instancji, stało się iluzoryczne. Naruszenie przepisów o każdej właściwości stanowi, w myśl art. 156 § 1 pkt 1 kpa, podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Z tej przyczyny należało, na podstawie art. 145 § 1pkt 2 i art. 135 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.