SA/Sz 735/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr/ Sędziowie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Protokolant st.sekr.sąd. Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego /. u c h yla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego [...] zł /[...] ć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją z dnia[...] Nr [...] Wydaną na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b, art. 37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /(Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz.56 ze zm./ i art. 3 pkt 13 i 15 ustawy z Dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. Nr 154, poz. 1793/ oraz art. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy /Dz.U. Nr 89, poz. 973/ - odmówił T. M. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że T. M. w dniu [...] . złożył wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, ponieważ przepracował ponad [..] lata, a po zaliczeniu okresu aktualnie pobieranego zasiłku posiada [...] letni staż pracy. Starosta stwierdził dalej, że na podstawie przepisów art. 37j ust.1 w/w ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązujących do dnia 31 grudnia 2001 r. osobie spełniającej warunki określone w ustawie przysługiwało prawo do zasiłku przedemerytalnego. Wyjaśnił, że art, 37j został skreślony od dnia 1 stycznia 2002r. na podstawie art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy ... o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu... Na podstawie art. 3 pkt 15 tej ustawy zmieniono również brzmienie art. 37I ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a tym samym zlikwidowano od dnia 1 stycznia 2002r. możliwość zaliczania do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych. Zdaniem organu, na dzień 31 grudnia 2001r., gdy istniała jeszcze możliwość, po spełnieniu określonych w ustawie warunków, uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego, nawet po zaliczeniu okresu aktualne pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, T. M. nie posiadałby co najmniej [...] letniego okresu uprawniającego do zasiłku, albowiem zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../ do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zalicza się pobieranie zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 stycznia 2001 r. Następnie przedstawiono wynikające z art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunki jakie muszą być spełnione dla uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, po czym organ stwierdził, że T. M. nie spełnia żadnego z tych warunków. 3 Sygn.akt SA/Sz 735/02 W konkluzji uzasadnienia decyzji Starosta stwierdził, że T. M nie nabywa prawa do zasiłku przedemerytalnego z uwagi, na to, że od dnia 1 stycznia 2002r. przepis dotyczący zasiłków przedemerytalnych został skreślony, a także nie spełnia warunków do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W odwołaniu od powyższej decyzji T. M. podniósł, że decyzja organu I instancji jest błędna. Wskazał, że od dnia [...] . pobiera zasiłek dla bezrobotnych. W okresie tym dwukrotnie znowelizowano przepis ustawy dotyczący zaliczenia okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Powinien mieć zaliczony nie tylko okres od [...] r. do [...] r., lecz również okres od [...] . do [...] r. tymczasem z mocy prawa z dniem [...] r. nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego, bowiem osiągnął [...] lat stażu pracy, co nastąpiło pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów prawa. Wojewoda [...] i decyzją z dnia[...] . Nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania orzekł następująco: "- uchylić zaskarżoną decyzją w części wskazania podstawy prawnej w ten sposób, iż zamiast "artr.37k ust. 1" winno być "art. 3 pkt 13 ustawy o zmianie cyt. ustawy w związku z art. 37j ust.1 cyt. ustawy", - utrzymać decyzję w mocy w pozostałej części". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793/ w związku z art. 37j ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm./. Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ odwoławczy ustalił na podstawie akt sprawy, że T. M. uzyskał status osoby bezrobotnej z dniem[...] . i prawo do zasiłku od dnia[...] . W dniu rejestracji strona dostarczyła dokumenty na potwierdzenie jej stażu pracy. W dniu[...] . strona złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego 120% z uwagi na przepracowanie [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni oraz 4 Sygn.akt SA/Sz 735/02 wniosła o doliczenie do stażu pracy pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, co łącznie na dzień 31 grudnia 2001 r. daje [...] letni staż pracy. W odniesieniu do powyższego stanu faktycznego wojewoda stwierdził, że zgodnie z art. 3 pkt 13 ustawy o zmianie m.in. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2002r. skreśla się art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem organu, z wyższej wskazanego art. 3 pkt 13 ustawy zmieniającej oraz art. 37j ust. 1 i art. 37! ust.1 ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001r. wynika, że aby bezrobotny mógł ubiegać się o prawo do zasiłku przedemerytalnego bezwzględnie musi złożyć stosowny wniosek w tej kwestii. T. M. wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego i doliczenie do stażu pracy okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych złożył w dniu [...] r., czyli w dniu, kiedy przepisy stanowiące podstawę prawną do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego już nie istniały. Zatem strona nie mogła - zdaniem organu II instancji - nabyć prawa do zasiłku przedemerytalnego na dzień [...] r. Wojewoda wyjaśnił dalej, że strona udokumentowała w dniu rejestracji staż pracy wynoszący [...] lata, [...] miesięcy i [...] dni. Ponadto w okresie od dnia [...] r. pobiera zasiłek dla bezrobotnych i do dnia złożenia odwołania go nie utraciła. W związku jednak z powyższym, wskazanego okresu aktualnie pobieranego zasiłku nie można stronie doliczyć do stażu pracy albowiem strona nie złożyła wniosku o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego do dnia [...] r., zgodnie z art. 37I ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia [...] r. Ponadto Wojewoda stwierdził, że organ I instancji błędnie odmówił przyznania stronie prawa do zasiłku przedemerytalnego na podstawie art. 37k ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ponieważ na podstawie akt sprawy ustalono, że T. M. nie złożył wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że z tego powodu uchylił decyzję w części dotyczącej wskazania podstawy prawnej uznając, że uchybienia w tym zakresie nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia, a zatem nie skutkują uchyleniem decyzji w całości. W skardze wniesionej w dniu [...] r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie T. M. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia od organu kosztów postępowania. Skarżący, podobnie jak uprzednio w odwołaniu podniósł, że zaskarżona 5 Sygn.akt SA/Sz 735/02 decyzja jest błędna, bowiem na dzień 31 grudnia 2001 r. nabył prawo do zasiłku przedemerytalnego, a wniosek o przyznanie tego prawa złożył po tej dacie ponieważ w Powiatowym Urzędzie Pacy w [...] w [...] r, poinformowano go, że z dniem [...] r. nabywa prawo do zasiłku przedemerytalnego i w związku z tym z urzędu zostaną podjęte czynności o jego przyznanie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z argumentacją będącą dosłownym powtórzeniem uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny z ważył, co następuje: Stosownie do art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo 0. postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w niniejszej sprawie według kryterium zgodności z prawem doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten nie odpowiada prawu. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powodem odmowy przyznania T. M. prawa do zasiłku przedemerytalnego było złożenie przezeń wniosku o przyznanie prawa do tego świadczenia w dniu [...] . "czyli w dniu kiedy przepisy stanowiące podstawę prawną do przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego już nie istniały". Takie stanowisko w realiach rozpatrywanej sprawy nie jest zgodne z przepisami prawa obowiązującymi w dacie rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ ii instancji. Według twierdzeń strony zawartych we wniosku z dnia [...] r. /de facto nie sprawdzonych przez organ odwoławczy, o czym będzie mowa w dalszej części niniejszych motywów/ T. M. na dzień [...] r. posiadał okres uprawniający do zasiłku wynoszący [....] lat. Wprawdzie trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że z dniem 1 stycznia 2002r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu 6 Sygn.akt SA/Sz 735/02 i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół /Dz.U. z 2001r. Nr 154, poz. 1793/, zwana dalej ustawą zmieniającą z dnia 17 grudnia 2001r., mocą której z dniem 1 stycznia 2001 r. zlikwidowane zostały zasiłki przedemerytalne /art. 3 pkt 13/, jednakże organ nie dostrzegł, że w tej samej ustawie zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. ustawodawca zawarł przepisy chroniące uprawnienia bezrobotnych, którzy zarejestrowali się w powiatowym urzędzie pracy przez dniem 1 stycznia 2002r. i przed tą datą spełniali warunki do nabycia, między innymi prawa od zasiłku przedemerytalnego. Mianowicie, art. 11 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. stanowi: " Osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach /.../. Pominięcie przez Wojewodę [...] cytowanego przepisu legło zapewne u podstaw tego, że organ ten z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 Kpa w uzasadnieniu faktycznym swojej decyzji pominął kwestię ustaleń na okoliczność, czy istotnie - tak jak twierdzi skarżący - spełniał On przesłanki określone w art.37j ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst. jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6 , poz. 56 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej z dnia 17 grudnia 2001 r. Co prawda Wojewoda stwierdził, że skarżący w dniu rejestracji Powiatowym Urzędzie Pracy udokumentował staż pracy wynoszący [...] lata [...] miesięcy i 7 dni oraz w okresie od dnia [...] . pobierał zasiłek dla bezrobotnych i do dnia złożenia odwołania zasiłku tego nie utracił, jednakże organ nie zajął żadnego stanowiska co do tego, czy udokumentowany w dniu rejestracji tj.[...] . staż pracy oraz podlegający zaliczeniu na podstawie art. 37I ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych daje łącznie na dzień 31 grudnia 2001 r. wskazany w art. 37j ust.1 pkt 1 okres uprawniający do zasiłku przedemerytalnego wynoszący 35 lat dla mężczyzn. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem czyni to według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie zaskarżonej decyzji, nie jest natomiast właściwy do zastępowania tych organów w merytorycznym orzekaniu co do istoty sprawy i do dokonywania za te organy ustaleń faktycznych. 7 Sygn.akt SA/Sz 735/02 W rozpatrywanej sprawie w orzeczeniach organów obu instancji, w zakresie wyżej wskazanego ustalenia, zachodzą takie wady, które nie pozwalają Sądowi na uznanie za bezsporne, że skarżący na dzień 31 grudnia 2001 r. posiadał 35 letni okres uprawniający do zasiłku. Po pierwsze, organ odwoławczy przyjął, że skarżący pobiera zasiłek dla bezrobotnych "[...]." gdy tymczasem z decyzji Starosty [...] z dnia[...] . znajdującej się w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi /k.17/ wynika, że T. M. z dniem[...] . uznany został za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku "[...] .". Po drugie, Wojewoda w ogóle nie odniósł się do zarzutu odwołania, kwestionującego stanowisko organu I instancji, że T. M. na dzień 31 grudnia 2001 r. "nawet po zaliczeniu okresu aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, nie posiadałby co najmniej 35 letniego okresu uprawniającego do zasiłku, albowiem zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /.../ do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego zalicza się pobieranie zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 stycznia 2001 r." Ustalenie to tymczasem oparte jest na wycinku stanu prawnego mającego zastosowanie w realiach niniejszej sprawy w omawianej kwestii, bowiem przepis art. 37! ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2000r. przewidywał zaliczenie okresu aktualnie pobieranego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego /świadczenia przedemerytalnego/. Skutki niekorzystnej dla bezrobotnych zmiany art. 37I ust.1 w powyższym zakresie dokonanej z dniem 1 stycznia 2001 r. z mocy art. 4 pkt 6 lit. g ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie ustawy - Karta nauczyciela, ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o oznaczeniu wyrobów znakami skarbowymi akcyzy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej /Dz.U. z 2000r. Nr 122, poz. 1323/ zostały cofnięte przez art. 1 pkt 37 ustawy z dna 22 czerwca 2001 rr. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o pomocy społecznej /Dz.U. z 2001 r. Nr 84, poz. 973/, który to przepis przywrócił z dniem 1 stycznia 2001 r. zaliczenie okresu aktualnie pobieranego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego /lub świadczenia przedemerytalnego/. Ten stan prawny w zakresie zaliczenia okresu aktualnie pobieranego zasiłku obowiązywał więc przez cały okres Sygn.akt SA/Sz 735/02 pobierania przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych a nie tylko od [...] r. i uległ zmianie dopiero z dniem[...] . Jak z powyższego wynika wyżej wskazane naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bowiem prawidłowe jej rozstrzygnięcie, przy uwzględnieniu przedstawionych zapatrywań sądu co do stanu prawnego, jak w sprawie powinien mieć zastosowanie, zależne jest od poczynienia konkretnych ustaleń faktycznych - co powinny mieć na względzie organy orzekające przy ponownym jej rozpoznaniu. Z powyższych względów należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt c i art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, a co do kosztów postępowania na podstawie art. 200 tej samej ustawy.